Về kệ Thế giới

Ai biết chờ thì thắng

Khoảng 8 phút · 7 cảnh

Nàng công chúa trao quả táo vàng cho chàng trai nghèo con bà goá và bị vua cha đuổi khỏi cung. Chàng đi theo đoàn lạc đà, mang theo ba lời khuyên của một ông lão bên giếng, và chính những lời ấy đã cứu chàng dưới giếng thần lẫn hai mươi năm sau. Truyện dân gian Armenia trong tuyển tập của Andrew Lang, kể nhẹ nhàng cho cả nhà.

Cốt truyện theo: Truyện dân gian Armenia, Andrew Lang chép (1907)

Ngày xưa, có một nhà vua chỉ có một cô con gái. Nàng xinh đẹp, thông minh mà lại bướng bỉnh. Đến tuổi lấy chồng, nàng không chịu người cha chọn, mà nói: “Xin cha gọi hết trai tráng trong nước đến đây. Con trao quả táo vàng này cho ai thì người ấy là chồng con.” Ngày hẹn, trai tráng đứng chật sân. Công chúa đi qua từng hàng, rồi dừng lại trước một chàng trai ở gần cuối. Chàng chẳng đẹp trai hơn ai, áo quần cũng xoàng, nhưng nhìn nàng thẳng thắn và mỉm cười. Nàng cũng mỉm cười, trao quả táo. Vua kêu: “Nhầm rồi! Nó là con một bà goá nghèo!” Công chúa đi lại hai lượt nữa, lần nào cũng trao táo cho chàng. Vua giận: “Muốn lấy thì lấy, nhưng đừng ở đây nữa!” Công chúa ngẩng cao đầu, nắm tay chàng trai bước ra khỏi cung.

Bà mẹ chồng thấy con dâu là con nhà vua thì càu nhàu: “Đã nghèo lại rước thêm cô tiểu thư chẳng biết làm gì.” Công chúa vuốt tay bà: “Mẹ đừng lo, con kéo sợi giỏi lắm.” Nàng kéo sợi suốt ngày, nhưng cả nhà vẫn nghèo mãi. Sáu tháng sau, chàng trai xin làm người giúp việc cho một nhà buôn sắp dẫn đoàn lạc đà đi xa, được trả trước tiền công một năm. Lúc chia tay, công chúa dặn: “Qua cái giếng gần cổng thành, chàng hãy chào ông lão ngồi đó, hôn tay ông và xin ông một lời khuyên.” Ông lão bảo: “Con hãy nhớ ba điều. Người lòng mình thương bao giờ cũng là người đẹp nhất. Kiên nhẫn là bước đầu của hạnh phúc. Ai biết chờ thì thắng.”

Đoàn lạc đà đi vào vùng đá khô cằn, đã lâu không có một giọt mưa. Người và vật đều khát khô cổ. Cách đó không xa có một cái giếng sâu lúc nào cũng có nước, nhưng ai xuống đó cũng không bao giờ trở lên. Các nhà buôn rao: ai dám xuống lấy nước, mỗi người sẽ thưởng một nghìn đồng. Chàng trai nghĩ ngợi một lúc rồi nói: “Tôi xin đi.” Ông chủ can mãi không được, bèn bảo: “Nếu con trở về, ta cho con cả một lưng lạc đà hàng và con la tốt nhất.” Người ta buộc dây quanh người chàng, đưa cho chàng một túi da lớn, rồi thả chàng xuống đáy giếng.

Dưới đáy giếng có một dòng suối trong vắt. Chàng vừa cúi xuống uống thì một người đàn ông cao lớn hiện ra: “Đi theo ta!” Ông ta dẫn chàng vào một gian điện sáng rực, ngồi xuống, kéo hai đứa con trai lại gần. Một đứa xinh đẹp như tranh, đứa kia trông rất bình thường. “Ta hỏi một câu. Đáp đúng thì ngươi được về. Đáp sai thì ngươi phải ở lại đây mãi như bao người trước. Trong hai đứa con, ta cho đứa nào đẹp hơn?” Chàng toan trả lời ngay, nhưng chợt nhớ lời ông lão: “Người lòng mình thương bao giờ cũng là người đẹp nhất.” Người đàn ông mừng rỡ ôm chầm lấy chàng: “Ngươi cứu ta rồi! Ta bị phù phép phải ở đây cho đến khi có người đáp đúng.” Ông cho chàng ba quả táo để lên được mặt đất bình an, và ba quả lựu xanh, đỏ, trắng: “Sẽ có ngày con cần đến chúng.”

Chàng trai được kéo lên, túi nước đầy ắp. Lạc đà uống, người uống, mà túi nước vẫn đầy như cũ. Các nhà buôn trả thưởng, ông chủ cho chàng hàng hoá và con la. Chàng nhờ người mang tiền và con la về cho vợ. Chàng toan gửi luôn ba quả lựu, mở khăn ra thì thấy chúng đã hoá thành ba viên ngọc xanh, trắng, đỏ. Chàng gửi cả về nhà. Ông chủ ngày càng tin chàng, giao hết việc buôn bán. Ông mất đi, bà chủ lại nhờ chàng ở lại giúp. Một sáng, chàng giật mình nhận ra đã hai mươi năm trôi qua. Chàng nói: “Tôi phải về với vợ tôi.” Rồi chàng cưỡi lạc đà lên đường.

Ở nhà, sau khi chàng đi ít lâu, công chúa sinh một bé trai. Khi tiền và ba quả lựu được gửi về, công chúa biết ngay đó là ngọc quý. Bà mẹ chồng lại tưởng là quả thật, định cho cháu ăn. Công chúa vội cất ngọc đi, ra chợ mua ba quả lựu ngon nhất đưa bà. Nàng bảo mẹ chồng mang một viên vào dâng vua, chỉ xin một tờ giấy có ấn vua, cho phép bà muốn làm gì cũng được. Viên hồng ngọc đẹp đến nỗi cả kho vàng của vua cũng không đủ mua, nên vua vui vẻ trao tờ giấy. Hai viên kia, vua các nước tranh nhau trả giá. Công chúa dựng một toà lâu đài trên cột vàng ngay cạnh căn nhà nhỏ. Nhà vua đi qua, thấy một chàng trai hai mươi tuổi đứng ở cửa, mến quá, đưa về cung phong làm tướng, mà chẳng biết đó là cháu ngoại mình.

Chàng trai về đến làng, thấy căn nhà nhỏ vẫn còn đó, bên cạnh là một toà lâu đài lạ. Chàng trèo lên cây trước cửa mà nhìn. Một người đàn bà bước ra hái hoa. Chàng nhận ngay ra vợ mình. Chàng toan nhảy xuống thì một chàng trai trẻ bước tới, quàng tay ôm vai nàng. Chàng giận đến nóng bừng mặt, nhưng nhớ lời: “Kiên nhẫn là bước đầu của hạnh phúc.” Nàng quay lại hôn lên má chàng trai trẻ. Chàng lại giận, rồi lại nhớ: “Ai biết chờ thì thắng.” Bỗng chàng trai trẻ hỏi: “Mẹ ơi, cha con còn sống không? Đêm qua con mơ thấy cha về. Mai con sẽ xin vua cho người đi tìm cha khắp thế gian.” Người ngồi trên cây tụt xuống, ôm chầm lấy vợ con. Cả nhà kể chuyện suốt đêm. Sáng ra, chàng vào chầu vua. Nhà vua mừng rỡ vì con gái đã sống ngay cạnh mình, lại là mẹ của chàng tướng trẻ vua thương. Vua tha thứ hết, cho chàng làm con rể và nối ngôi sau này. Chàng đã biết chờ, và chàng đã thắng.