Ngày xưa, ở vùng núi của người Pashtun có một chàng trai tên là Moti. Moti cao to, khỏe như trâu, nhưng vụng về chẳng ai bằng. Mẹ để bát sữa, bát sữa chua dưới đất cho nguội, thế nào bàn chân to tướng của anh cũng thọc vào. Hết làm đổ lại làm vỡ, cho đến một hôm bố gọi anh lại: “Moti này, đây là năm mươi đồng bạc bố mẹ dành dụm bao năm. Con cầm lấy mà đi lập nghiệp đi.” Một sáng đầu xuân, Moti vác cây gậy to lên vai, vừa đi vừa hát. Một tối nóng nực, anh tới một thành phố, xin trọ trong một quán trọ lớn, nơi người và lạc đà, ngựa, trâu ngủ chung quanh một khoảng sân rộng. Anh mượn chiếc giường, kê cạnh một con trâu già trông giống trâu nhà, và chỉ năm phút sau đã ngáy khò khò.
Nửa đêm, Moti thò tay xuống gối thì túi bạc đã mất. Anh lặng lẽ đi một vòng, nghe sau cột có hai người buôn ngựa đang thì thầm đếm chính túi bạc của mình. Moti chẳng nói gì, quay về ngủ tiếp. Sáng ra, anh theo họ ra chợ ngựa, chọn con đẹp nhất và xin cưỡi thử. Chưa cưỡi ngựa bao giờ, anh ôm cứng lấy nó, con ngựa phi một mạch về đúng chỗ buộc quen trong quán trọ. Hai người buôn ngựa đuổi tới đòi ngựa. Moti miệng đầy cơm, nói: “Ngựa của tôi chứ. Đêm qua các ông lấy năm mươi đồng của tôi, hôm nay tôi lấy ngựa của các ông, thế là sòng phẳng!” Họ kiện lên nhà vua. Nhà vua bèn bảo: “Ta sẽ khóa một vật vào hộp này. Đoán trúng thì ngựa là của anh.” Vua ra sau cửa, mang về một vật bọc khăn. Moti đã kịp thấy sau cửa là vườn cây. Anh nghĩ: bọc chặt thế thì không phải hoa, bọc khăn sạch thì không phải đá, không thơm thì là quả, mà mùa này quả gì đang chín nhỉ? Anh ngước nhìn trần nhà, cúi nhìn sàn, rồi chậm rãi nói: “Vừa hái, tròn và đỏ. Là quả lựu!”
Đúng là quả lựu thật. Nhà vua chẳng biết gì về hoa trái, tưởng Moti thông thái như thần. Hai người buôn ngựa cụp đuôi bỏ đi, còn Moti được giữ ngựa và vào làm việc cho vua. Ít lâu sau, một tối mưa gió, con ngựa sổng mất, chỉ còn đoạn dây đứt. Moti cầm dây và gậy, lần theo vết móng vào rừng. Trời tối hẳn thì anh bắt gặp một con hổ, và con ngựa đã thành bữa tối của nó. “Đồ ăn trộm!” Moti hét lên, vung gậy nện cho con hổ một trận choáng váng, rồi buộc dây vào cổ nó kéo về quán trọ. “Mày lấy ngựa của tao thì tao lấy mày, thế là sòng phẳng!” Anh buộc con hổ cẩn thận rồi lăn ra ngủ. Sáng ra, cả quán trọ hoảng hồn: một con hổ thật, tuy bị đòn ê ẩm, đang đứng chớp mắt giữa đám lạc đà! Nhà vua thân chinh tới xem. Ngài chẳng vui chút nào, sai lính nhốt con hổ vào cũi sắt, đem trả về tận rừng sâu. Nhưng từ đó vua tin Moti là người gan dạ nhất đời, tăng lương cho anh gấp trăm lần.
Vài tuần sau, nhà vua gọi Moti vào, mặt mày ủ rũ. Ông vua nước láng giềng có quân đông gấp bội đã tuyên chiến, mà vua chẳng có tiền, cũng chẳng đủ quân. Moti bảo: “Có thế thôi à? Bệ hạ cứ cho quân ra, có tôi đi cùng.” Vua mừng rỡ, dẫn anh vào chuồng ngựa cho chọn con nào cũng được. Ai ngờ Moti chọn con ngựa thồ bé tí chuyên chở cỏ chở nước. “Sao lại chọn con ấy?” “Tâu bệ hạ, tôi hay ngã lắm. Ngã từ con ngựa to thì gãy tay gãy chân, ngã từ con bé thì chẳng sao.” Hôm ra trận, trông Moti buồn cười hết sức. Anh chỉ cầm cây gậy, lại buộc vào mỗi cổ chân một hòn đá to cho khỏi mất thăng bằng, hai hòn đá gần quệt đất. Kỵ binh đi trước, bộ binh lững thững theo sau, nhà vua run run đi cuối cùng.
Con ngựa nhỏ chở người nặng lại thêm hai hòn đá nên tụt lại phía sau. Moti sốt ruột quất cho nó một gậy. Con ngựa nổi khùng, lồng lên phi như bay. Hai hòn đá lần lượt tuột ra lăn lông lốc, Moti đánh rơi cả gậy, ôm chặt bờm ngựa, vừa phi vừa quát nó: “Đợi đấy, bắt được thì biết tay ta!” Kỵ binh tưởng anh quát quân giặc, phục lăn, rồi ngựa của họ cũng hăng lên lao theo. Ngang qua một ruộng thầu dầu cao quá đầu người, Moti túm lấy một cây cho khỏi ngã, rễ bật lên, thế là anh vung cả cây thầu dầu như vung một cây sồi. Bên kia, một tên lính chạy về báo vua giặc: “Bệ hạ chạy ngay đi! Đi đầu quân địch là một gã khổng lồ, tay cầm cả cái cây, vừa phi vừa gào thét dữ lắm!” Vua giặc nhìn ra, thấy bụi mù cuồn cuộn và cái cây vung vẩy, liền quay ngựa chạy thục mạng, cả đạo quân chạy theo.
Chỉ có một viên quan béo chạy không kịp, sợ quá nằm rạp xuống đất. Con ngựa nhỏ giật mình phanh lại, Moti bay vọt qua đầu nó như pháo thăng thiên, rơi đúng lên lưng viên quan. Anh bật dậy, vung cây thầu dầu, quát vang: “Vua các người đâu? Gọi ra đây! Quân của ta tới cả rồi, mỗi người sẽ nhổ một cái cây!” Viên quan quỳ chắp tay xin tha, rồi chạy đi gọi vua mình. Khi quân của Moti đã dàn hàng thật oai, vua giặc tới, khúm núm xin lỗi, hứa không bao giờ gây chiến nữa và xin nộp thật nhiều vàng bạc. Thế là hai bên kéo quân về, ai cũng vui. Từ đó, anh chàng vụng về Moti sống lâu, giàu có, được cả nước coi là người khôn ngoan, gan dạ và thận trọng bậc nhất. Chỉ có họ hàng nhà anh là mãi chẳng hiểu nổi anh đã làm gì mà được tiếng khôn hơn thiên hạ.