Cây lanh đang nở hoa. Những bông hoa xanh nhỏ xíu, mỏng manh như cánh bướm đêm, còn mỏng manh hơn thế nữa. Nắng chiếu, mưa tưới, cây lanh tươi tắn như đứa trẻ vừa được mẹ tắm rồi hôn lên má. “Người ta bảo tôi đẹp lắm,” cây lanh nói, “bảo tôi dài và mịn, sẽ dệt được một tấm vải thật đẹp. Tôi sung sướng quá, chẳng ai trên đời hạnh phúc hơn tôi.” Cây dương xỉ già lắc đầu: “Cô chưa biết đời đâu, thân tôi có mắt có đốt đây này.” Rồi nó hát buồn: “Tích tắc tò te, bài ca hết rồi.” “Chưa hết đâu,” cây lanh nói, “mai trời lại nắng, lại mưa, tôi còn lớn nữa.”
Một hôm, người ta đến nhổ cây lanh lên cả rễ, ngâm xuống nước, rồi hong bên lửa, rồi đập, rồi chải. Cây lanh chẳng còn biết người ta đang làm gì mình. “Đâu thể lúc nào cũng vui được,” cây lanh tự nhủ. “Trải qua cả điều dở lẫn điều hay, mình mới khôn ra.” Rồi nó được đặt lên guồng quay. Vù vù, vù vù, guồng quay nhanh đến nỗi cây lanh chẳng nghĩ được gì. “Mình đã từng rất hạnh phúc, thế là đủ rồi,” nó nghĩ. Rồi nó được đưa lên khung cửi, và trở thành một tấm vải lanh trắng muốt, thật dài.
“Lạ thật, tuyệt thật!” tấm vải reo lên. “Bài ca của bác dương xỉ đâu đã hết, nó mới bắt đầu thôi! Giờ tôi chắc khỏe, mịn, trắng và dài biết bao. Hồi còn là cây, tôi chẳng được ai chăm. Giờ sáng nào cô người làm cũng trở mình cho tôi, tối nào cũng tưới cho tôi tắm. Bà vợ cha xứ còn khen tôi là tấm vải đẹp nhất cả vùng.” Ít lâu sau, tấm vải bị cắt ra, khâu lại, thành mười hai chiếc áo mặc trong. “Thế là tôi có ích rồi,” tấm vải vui vẻ. “Tôi thành mười hai mảnh, mà vẫn là một.”
Năm tháng trôi qua, những chiếc áo sờn rách, không thể vá được nữa. “Tiếc quá, chúng mình đã muốn ở bên nhau lâu hơn,” chúng nói. Rồi chúng thành giẻ vụn, bị ngâm, bị nghiền, bị phơi, và bỗng hóa thành những tờ giấy trắng tinh. “Ngạc nhiên chưa!” tờ giấy reo. “Giờ tôi còn đẹp hơn trước, rồi người ta sẽ viết lên tôi những điều hay ho.” Và đúng thế. Người ta chép lên tờ giấy những câu chuyện và bài thơ đẹp nhất. Ai nghe đọc cũng thấy mình khôn ngoan hơn, tốt bụng hơn.
“Hồi còn là bông hoa xanh ngoài đồng, tôi nào ngờ có ngày mình mang được niềm vui và sự hiểu biết đến cho con người,” tờ giấy nói. “Chắc giờ tôi sẽ được đi khắp thế gian cho mọi người đọc.” Nhưng tờ giấy chẳng đi đâu cả. Nó được mang tới nhà in, mọi chữ trên nó được xếp thành khuôn, in ra hàng trăm cuốn sách. Như thế, bao nhiêu người được đọc mà tờ giấy chẳng phải đi mòn đi. “Khôn thật,” tờ giấy gật gù. “Tôi sẽ ở nhà, được kính trọng như ông nội của những cuốn sách mới kia.”
Rồi một hôm, cả bó giấy cũ được đem bỏ vào lò sưởi. Lũ trẻ trong nhà đứng quanh xem, vì giấy cháy bừng lên đẹp lắm, rồi trong đám tro còn những đốm đỏ chạy nối đuôi nhau, nhanh như gió. Bọn trẻ gọi là lũ học trò tan trường, đốm cuối cùng là thầy giáo. Ngọn lửa bốc lên cao, cao hơn bông hoa lanh bé nhỏ ngày nào, sáng hơn tấm vải trắng ngày nào. “Giờ tôi bay thẳng lên mặt trời đây!” một giọng nói vang lên trong ngọn lửa, rồi hàng nghìn giọng khác hòa theo, bay vút qua ống khói.
Trên đám tro bay lượn những sinh linh tí hon, nhiều như số hoa trên cây lanh năm xưa, nhẹ hơn và mỏng manh hơn cả những bông hoa ấy. Mắt người không nhìn thấy chúng. Chúng chạm vào đâu, đốm đỏ lại lóe lên ở đó. “Học trò tan trường hết rồi, thầy giáo về sau cùng!” lũ trẻ reo, rồi hát: “Tích tắc tò te, bài ca hết rồi.” Nhưng những sinh linh tí hon thì thầm: “Bài ca không bao giờ hết đâu. Điều đẹp nhất vẫn còn ở phía trước.” Lũ trẻ không nghe thấy, mà cũng chẳng cần hiểu. Trẻ con đâu cần biết hết mọi điều.