Về kệ Thế giới

Chàng Giovanni gặp vận may

Khoảng 7 phút · 7 cảnh

Tiêu hết gia tài, chàng Giovanni nhận từ một kẻ lạ chiếc túi tiền không bao giờ cạn, đổi lại phải ba năm, ba tháng, ba ngày không tắm gội, không cắt tóc. Ai ngờ chính cái vẻ lôi thôi ấy lại cho chàng biết ai mới thật lòng. Truyện dân gian Sicily trong tuyển tập của Andrew Lang, kể nhẹ nhàng cho cả nhà.

Cốt truyện theo: Truyện dân gian Sicily, Andrew Lang chép (1897)

Ngày xưa, ở xứ Sicily có một chàng trai tên Giovanni, được cha để lại cho một ngôi nhà đẹp và cả một gia tài. Nhưng chàng tiêu xài chẳng biết tính toán, chẳng bao lâu tiền bạc sạch trơn. Giovanni đành khoác áo người hành hương, đi hết làng này sang làng khác xin miếng ăn. Một hôm, trên con đường lớn, có một người đàn ông lạ mặt, ăn vận sang trọng, chặn chàng lại. Chàng đâu biết kẻ ấy chính là quỷ. “Anh có muốn giàu có, sống sung sướng không?” “Muốn chứ!” “Vậy cầm lấy chiếc túi này. Cứ nói: túi ơi, cho ta ít tiền, là có bao nhiêu cũng được. Nhưng anh phải hứa ba năm, ba tháng, ba ngày không tắm rửa, không chải đầu, không cạo râu, không thay áo. Giữ đúng lời thì túi sẽ thuộc về anh mãi mãi.”

Giovanni vốn chẳng bao giờ lo xa. Chàng vui vẻ nhét túi vào áo, cứ thích là gọi túi cho tiền, và lần nào tiền cũng tuôn ra đủ cả. Nhưng ngày qua ngày, tóc chàng bết lại rủ xuống tận mắt, bộ áo hành hương rách tả tơi, trông chẳng khác gì kẻ ăn mày. Một buổi sáng, chàng ngồi phủi bụi trên bậc thềm một tòa nhà đẹp. Người hầu gái mách chủ, ông chủ đứng từ xa quát: “Đồ ăn mày bẩn thỉu, đi chỗ khác ngay!” Giovanni bình thản đáp: “Ông đừng nói thế. Tôi đâu phải ăn mày. Ông có bán ngôi nhà này không? Tôi mua ngay.” Ông chủ bật cười, nghĩ gã này điên, bèn nhận lời cho vui. Hai bên ra gặp người làm giấy tờ, hẹn tám ngày sau trả đủ tiền. Giovanni thuê hai căn phòng trọ, rồi bảo túi: “Túi ơi, đổ vàng đầy phòng này cho ta.”

Tám ngày sau, ông chủ nhà đến lấy tiền. Giovanni mở cửa phòng trọ: vàng chất cao tới tận trần, không nhét thêm được một đồng nào nữa. “Ông cứ lấy bao nhiêu tùy thích.” Ông chủ há hốc miệng, nhưng đã hứa thì phải giữ lời, đành lấy tiền rồi cùng vợ đi tìm chỗ ở khác. Giovanni dọn vào ngôi nhà đẹp, nhưng bộ dạng rách rưới của chàng trông thật lạc lõng giữa những căn phòng lộng lẫy, mà mỗi ngày lại càng tệ hơn. Tiếng giàu có của chàng bay tới tai nhà vua. Vua đang cần tiền, bèn sai người tới hỏi vay. Giovanni vui vẻ nhận lời, hôm sau cho một cỗ xe lớn chở đầy bao vàng vào cung. Vua lấy đủ phần mình cần rồi gửi trả phần dư, nhưng Giovanni nhắn lại: “Xin tâu bệ hạ, chút vàng ấy tôi không nhận lại đâu. Bệ hạ không lấy thì người mang về cứ giữ lấy.”

Nhà vua càng thêm kinh ngạc: “Người này là ai mà giàu hơn cả ta? Lại còn cư xử thật đáng mặt quý ông.” Vua bàn với hoàng hậu: “Ta muốn gả công chúa cả cho chàng ấy.” Hoàng hậu bằng lòng, sứ giả lại đi. Giovanni khiêm tốn đáp: “Bệ hạ quá tốt với tôi, tôi xin nhận.” Hoàng gia muốn biết mặt chàng rể, bèn xin một bức chân dung. Khi bức tranh tới, công chúa cả nhìn thấy kẻ râu tóc bù xù, áo quần rách rưới, liền hét lên: “Lấy gã ăn mày bẩn thỉu này ư? Không bao giờ!” Nhà vua thở dài: “Con ơi, cha nào ngờ chàng Giovanni giàu có lại trông như vậy. Nhưng lời vua đã hứa, không rút lại được.” Công chúa cả nhất quyết không chịu, hoàng hậu cũng đứng về phía con, trách chồng sao nỡ gả con cho một kẻ như thế.

Giữa lúc ấy, cô công chúa út bước lên, dịu dàng nói: “Cha đừng buồn nữa. Cha đã hứa thì để con lấy chàng Giovanni.” Nhà vua mừng rỡ ôm chầm lấy con, cảm ơn mãi không thôi. Còn hoàng hậu và công chúa cả thì chỉ cười cợt, chế nhạo cô em sắp lấy chồng ăn mày. Vua sai một vị quan đến hỏi Giovanni định ngày cưới. Chàng đáp: “Xin để hai tháng nữa.” Chàng tính kỹ rồi: lời giao kèo với kẻ lạ sắp hết hạn, và chàng cần trọn một tháng để gột cho sạch bụi bặm của mấy năm trời.

Đúng giây phút giao kèo kết thúc, Giovanni cạo sạch râu, cắt gọn tóc, đốt bỏ bộ áo rách, rồi ngâm mình ngày đêm trong bồn nước ấm trong veo. Khi đã thấy mình thật sạch sẽ, chàng mặc bộ áo lộng lẫy, thuê một con tàu tuyệt đẹp, giương buồm tới thẳng cung vua. Cả hoàng gia ra bến đón. Suốt dọc đường, hoàng hậu và công chúa cả vẫn không ngớt trêu cô út về anh chồng bẩn thỉu. Nhưng khi thấy Giovanni bước xuống, khôi ngô tuấn tú, hai mẹ con tức tối, ghen tị đến nỗi hoa cả mắt, bước hụt chân, ngã nhào xuống biển. Sóng cuốn hai người đi xa, và họ không bao giờ trở về nữa.

Cô công chúa út mừng vui vì vận may đến với mình thật bất ngờ. Sau những ngày tang, đám cưới của cô và Giovanni được tổ chức linh đình. Ít lâu sau, nhà vua già ra đi mãi mãi, Giovanni lên ngôi vua. Chàng sống giàu có, hạnh phúc đến cuối đời, vì chàng hết lòng yêu thương vợ, mà chiếc túi thì chẳng bao giờ hết tiền. Còn cô công chúa út thì biết rằng, chọn giữ lời hứa và nhìn người bằng tấm lòng, đôi khi lại chính là chọn được vận may.