Ngày xưa có một ông vua sở hữu khu vườn rất rộng, nhưng chẳng mọc nổi một ngọn cỏ. Một ông lão thông thái tâu: “Muốn vườn tươi tốt, bệ hạ phải tìm người làm vườn mà cha ông đời đời đều làm vườn.” Sứ giả đi khắp nước, tìm được một bác làm vườn nghèo. Chỉ một năm sau, khu vườn đã rực rỡ hoa thơm trái ngọt. Bác có cậu con trai khôi ngô, ngày ngày mang trái ngon nhất dâng vua và bó hoa đẹp nhất tặng công chúa. Dần dần, công chúa đem lòng thương chàng.
Nhà vua muốn gả công chúa cho con trai quan tể tướng, nhưng nàng lắc đầu: “Con chỉ thương chàng con trai người làm vườn.” Vua buồn bực, bèn nghe lời các quan: cho hai chàng trai cùng đi tới một xứ thật xa, ai về trước sẽ được cưới công chúa. Con quan được ngựa tốt và túi vàng. Con người làm vườn chỉ được con ngựa già khập khiễng với túi tiền đồng. Đêm trước lúc lên đường, công chúa lén trao chàng một túi ngọc: “Chàng hãy can đảm, và nhớ rằng em luôn chờ chàng.”
Con quan phi ngựa đi trước. Tới một cái giếng, gặp bà lão rách rưới xin chút gì ăn, hắn quát: “Tránh ra, bà già!” rồi phóng đi mất. Chiều hôm ấy, chàng làm vườn cưỡi ngựa già tới nơi. Nghe bà lão xin, chàng đưa ngay túi tiền: “Bà cầm lấy mà dùng. Chân bà yếu, bà lên ngựa ngồi sau cháu nhé.” Hai bà cháu cùng đi tới kinh thành một xứ giàu mạnh. Ở đó, lính truyền tin đang rao: nhà vua đã già yếu, ai chữa được bệnh, vua sẽ trọng thưởng.
Bà lão thì thầm chỉ cho chàng một phép lạ. Chàng làm theo từng lời, gom ba túi bột thần màu trắng, màu đen và màu đỏ, rồi tới cổng cung kêu lớn: “Có thầy thuốc phương xa tới đây, chữa được cho nhà vua trẻ lại!” Các ngự y cười chê, nhưng nhà vua cho chàng vào. Chàng nấu một nồi nước thuốc sôi lăn tăn, rắc ba túi bột thần vào, rồi mời vua ngâm mình. Đến trưa, ông vua già bước ra, tóc đen nhánh, lưng thẳng tắp, khỏe như chàng trai hai mươi tuổi. Vua muốn tặng nửa kho báu, nửa giang sơn, nhưng chàng chỉ xin chiếc nhẫn đồng ước gì được nấy mà vua vẫn đeo.
Chàng xoay nhẫn và ước: “Hãy cho ta một con tàu thân bằng vàng, cột bằng bạc, buồm bằng gấm, chở đầy ngọc quý.” Lập tức con tàu lộng lẫy hiện ra trên biển. Ở một thành phố lạ, chàng gặp con quan tể tướng. Hắn đã tiêu hết vàng, giờ phải đi quét rác thuê, chẳng nhận ra chàng. Chàng nói: “Ta cho anh một con tàu để về nước, nhưng phải để ta in dấu nhẫn lên vai.” Hắn gật đầu ngay. Rồi chàng ước một con tàu gỗ đen cũ kỹ, buồm rách tả tơi, và cho hắn lên đường.
Con quan về tới nơi trước, đòi cưới công chúa, khiến nàng buồn rầu ngồi khóc. Sáng hôm cưới, con tàu vàng thả neo trước kinh thành. Vua mời vị thuyền trưởng lạ vào cung. Vừa thấy chú rể, thuyền trưởng nói: “Người này là kẻ quét rác ta gặp ở xứ xa, chính ta cho hắn con tàu gỗ đen. Trên vai hắn còn dấu nhẫn của ta.” Con quan đỏ mặt, đành nhận là thật. Công chúa reo lên: “Thiếp nhận ra chàng rồi! Chàng là người thiếp vẫn chờ!” Ngay hôm ấy, hai người thành thân.
Ít lâu sau, chàng phải đi biển xa. Ở ngoại thành có một lão phù thủy biết chuyện chiếc nhẫn. Lão bắt mấy con cá đỏ thật xinh, đi qua cửa sổ công chúa mà rao: “Ai đổi cá đỏ lấy chiếc nhẫn đồng nào!” Công chúa không biết nhẫn quý, sai người hầu tìm chiếc nhẫn chàng bỏ quên dưới gối đem ra đổi. Lão vừa cầm nhẫn đã ước: con tàu vàng hóa thành tàu gỗ đen, chở toàn mèo đen. Giữa biển, chàng biết nhẫn đã mất, đành lênh đênh từ đảo này sang đảo khác.
Cuối cùng chàng tới một hòn đảo toàn chuột. Lũ mèo đen đói bụng chạy đuổi khắp nơi. Chuột chúa vội sai sứ giả tới xin: “Xin ngài mang lũ mèo đi cho!” Chàng đáp: “Được thôi, nhưng các bạn hãy tìm giúp ta chiếc nhẫn đồng bị lấy mất.” Chuột chúa họp cả muôn loài chuột. Ba chú chuột từ xứ xa tới: một chú mắt kém, một chú chân què, một chú tai cụt. Chúng bảo: “Nhẫn ở chỗ lão phù thủy. Ban ngày lão giấu trong túi, ban đêm lão ngậm trong miệng.”
Ba chú chuột kết một chiếc thuyền nhỏ, vượt biển tới nhà lão phù thủy. Chú mắt kém ở lại giữ thuyền. Đêm ấy, lão ngủ say, ngậm chiếc nhẫn trong miệng. Chú tai cụt nhúng đuôi vào dầu, chấm qua lọ tiêu, rồi khẽ quẹt dưới mũi lão. “Hắt xì! Hắt xì!” Chiếc nhẫn văng ra, chú chân què chộp lấy, ba chú chạy ù ra thuyền. Nhưng giữa biển, ba chú cãi nhau xem ai giỏi nhất, xô qua đẩy lại, và chiếc nhẫn rơi tõm xuống nước. Ba chú buồn bã ghé vào một hòn đảo hoang. May sao, chú mắt kém tìm thấy một con cá dạt vào bờ, trong bụng cá có vật gì cứng cứng. Đó chính là chiếc nhẫn đồng!
Ba chú chuột về tới đảo vừa kịp lúc. Chàng đeo lại nhẫn và ước: “Hãy trả lại con tàu vàng như xưa!” Tàu gỗ đen lập tức hóa thành tàu vàng buồm gấm, các thủy thủ vừa kéo buồm vừa hát vang trên mặt biển xanh. Về tới kinh thành, công chúa ôm chầm lấy chàng. Lão phù thủy bị trói lại rồi bị đuổi đi thật xa, không bao giờ dám quay lại nữa. Từ đó, chàng con trai người làm vườn và công chúa sống bên nhau hạnh phúc, và chàng không bao giờ rời chiếc nhẫn đồng thêm một lần nào.