Ngày xưa có một bà mẹ nghèo với cậu con trai tên Martin. Cha mất đi chỉ để lại hai trăm đồng. Bà đưa Martin một trăm đồng, bảo ra chợ mua bột ăn cả năm. Ngoài chợ, Martin thấy người ta trói một con chó săn vào cột mà đánh. Chàng xót quá, bỏ cả một trăm đồng ra mua con chó tên Schurka. Mẹ mắng cho một trận. Hôm sau, mang một trăm đồng cuối cùng ra chợ, chàng lại gặp người định dìm một con mèo xuống sông. Chàng lại bỏ hết tiền ra mua chú mèo Waska. Lần này mẹ giận quá, đuổi chàng đi.
Martin dắt chó, ôm mèo đi làm thuê cho một ông nhà giàu. Ông bảo: “Ta không trả công, nhưng làm thật thà một năm thì sẽ không thiệt đâu.” Hết năm, ông chỉ hai bao: một bao bạc, một bao cát. Martin nghĩ có điều lạ, bèn chọn bao cát. Vác bao đi tới giữa rừng, chàng thấy một cô gái xinh đẹp đứng giữa vòng lửa, gọi chàng: “Martin ơi, hãy đổ cát dập lửa cứu em!” Chàng đổ ngay bao cát. Lửa tắt, cô gái hóa thành một con rắn nhỏ quấn lên cổ chàng, thì thầm: “Đừng sợ. Hãy theo em về vương quốc dưới lòng đất của cha em. Cha cho vàng bạc, anh đừng nhận, chỉ xin chiếc nhẫn trên ngón út của cha.”
Hai người chui qua khe đá, đi theo đường hầm dài, tới một cánh đồng dưới bầu trời xanh, giữa có tòa lâu đài đá đỏ mái vàng. Con rắn hóa lại thành cô gái. Nhà vua mừng rỡ đón con gái, muốn tặng Martin bao nhiêu vàng bạc tùy thích. Martin cúi đầu: “Con không cần vàng bạc, chỉ xin chiếc nhẫn trên tay bệ hạ làm kỷ niệm.” Vua trao nhẫn và dặn: “Đừng bao giờ kể với ai đây là nhẫn thần. Chỉ cần tung nhẫn từ tay này sang tay kia, mười hai chàng trai sẽ hiện ra giúp con.”
Martin về nhà, mẹ con lại sống yên vui. Một hôm, chàng muốn cưới công chúa và nhờ mẹ vào cung hỏi. Vua cười nhạo: “Con bà giỏi thế thì trong một ngày một đêm hãy xây trước cung ta một tòa lâu đài, nối bằng cây cầu pha lê, hai bên trồng cây táo vàng táo bạc, có chim thiên đường đậu cành, và một nhà thờ năm mái vòm vàng. Không xong thì sẽ bị phạt nặng!” Bà mẹ về khóc lóc. Martin chỉ cười: “Mẹ cứ ngủ ngon.” Chàng tung nhẫn từ tay này sang tay kia, mười hai chàng trai hiện ra, làm suốt đêm. Sáng ra, vua sững sờ: lâu đài, cầu pha lê, vườn táo vàng, nhà thờ năm mái vòm đã sừng sững. Vua đành giữ lời, gả công chúa cho Martin.
Martin sống trong lâu đài mới, vui như ngày hội. Nhưng công chúa buồn bực vì phải lấy con trai bà góa nghèo. Nàng ngọt ngào dỗ dành mãi, rồi đưa chàng một chén nước ngọt lạ. Uống xong, Martin buột miệng kể bí mật chiếc nhẫn rồi ngủ thiếp đi. Công chúa lấy nhẫn, ra lệnh cho mười hai chàng trai: xóa sạch lâu đài, đưa Martin về túp lều cũ, còn mang nàng tới một vương quốc ở tận cùng thế gian. Sáng ra, vua thấy lâu đài biến mất, nổi giận nhốt Martin vào một ngọn tháp đá, không cho ăn uống.
Chó Schurka và mèo Waska nhớ ơn chủ đã cứu mình. Waska nghĩ ra một kế: gặp bác bán bánh đội mẹt trên đầu, Schurka lao qua chân bác, mẹt bánh đổ nhào. Bác mải đuổi theo chó, Waska tha bánh giấu vào bụi rậm. Rồi mèo leo lên cửa sổ tháp: “Chủ ơi, chủ còn khỏe không?” Martin thều thào: “Ta đói lả rồi.” Waska tha lên từng chiếc bánh cho tới hết cả mẹt: “Chủ ăn dè sẻn nhé. Chúng em đi tìm nhẫn về cho chủ.”
Chó và mèo đi mãi, hỏi khắp chó mèo dọc đường, tới vương quốc ở tận cùng thế gian. Trong hầm cung điện, Waska vồ được một con chuột béo. Chuột kêu: “Tha cho ta, ta là vua chuột!” Waska bảo: “Được, nhưng ngươi phải lấy lại chiếc nhẫn công chúa đã lấy của chủ ta.” Một chú chuột tí hon xung phong: “Ban ngày nàng đeo nhẫn, ban đêm nàng ngậm trong miệng.” Đêm đến, chuột nhỏ gặm thủng gối, rút từng sợi lông tơ thả trước mũi công chúa. Nàng hắt hơi, sặc sụa, chiếc nhẫn rơi ra, chuột nhỏ tha ngay về cho Waska.
Chó mèo ngày đêm chạy về tháp đá. Waska leo lên: “Chủ ơi, chúng em mang nhẫn về rồi!” Martin mừng quá, vuốt ve mèo, còn Schurka dưới chân tháp nhảy cẫng lên sủa vang. Chàng tung nhẫn, gọi mười hai chàng trai mang đồ ăn tới, mời cả ban nhạc lên chơi suốt ngày. Tiếng nhạc hay đến nỗi người qua đường, quan lớn, rồi cả nhà vua đều đứng sững lắng nghe. Martin cho dựng lại lâu đài, cầu pha lê, vườn táo vàng, nhà thờ năm mái vòm, và đưa công chúa trở về. Vua xin chàng tha lỗi cho con gái. Martin mềm lòng tha thứ, đón mẹ về ở cùng, mãi mãi không rời chó Schurka, mèo Waska, và chẳng bao giờ để mất nhẫn nữa.