Ngày xưa, ở một thị trấn nhỏ nước Đức, có ông thợ giày nghèo tên là Friedrich và bà vợ tên là Hanne. Hằng ngày bà Hanne ra chợ bán rau và trái cây trồng trong vườn nhà. Bên cạnh bà luôn có cậu con trai mười hai tuổi tên là Jacob, mặt mũi sáng sủa, nhanh nhẹn và lễ phép. Jacob hay giúp mẹ xách giỏ, mang rau đến tận nhà cho khách, nên ai cũng quý cậu.
Một sáng, có một bà lão rất lạ đến sạp rau. Bà còng lưng, cổ gầy và dài, cái mũi to và khoằm gần chạm tới cằm. Bà lục tung rau của bà Hanne, bóp chỗ này, ngửi chỗ kia, rồi chê toàn đồ xấu. Jacob bực mình, buột miệng nói. Bà ơi, bà đừng dí cái mũi dài ấy vào rau nhà cháu, rồi chẳng ai dám mua đâu. Bà lão nhìn cậu, cười khe khẽ. Cháu thích cái mũi của ta lắm à? Rồi cháu cũng sẽ có một cái như thế.
Bà lão mua sáu cây bắp cải và bảo Jacob xách về giúp. Mẹ bảo, Jacob đành nghe theo. Nhà bà lão ở cuối một con hẻm, trong nhà sạch bóng, sàn lát đá trơn như gương. Lạ nhất là những chú chuột lang đi giày làm bằng vỏ quả óc chó, và những chú sóc đội mũ nhỏ, chạy tới chạy lui hầu hạ. Bà lão nói sẽ nấu cho cậu một bát súp ngon để trả công. Súp thơm lạ lùng. Jacob ăn hết bát, rồi mắt cứ díp lại, và cậu ngủ thiếp đi trên chiếc ghế êm.
Trong giấc ngủ, Jacob thấy mình biến thành một chú sóc, phải làm việc cho bà lão. Năm đầu cậu lau giày, năm sau cậu lọc nước, rồi lau sàn, rồi nhặt bụi trong nắng. Những năm cuối, cậu được vào bếp, học nấu đủ món, từ súp, bánh nướng đến các món sang nhất. Cứ thế bảy năm trôi qua. Một hôm, khi lục tủ tìm gia vị, cậu thấy một giỏ cỏ nhỏ có mùi giống hệt bát súp năm nào. Cậu ngửi thử, hắt xì một cái thật to, và bừng tỉnh dậy.
Jacob vội chạy về chợ. Nhưng mẹ cậu nhìn cậu mà không nhận ra, còn xua cậu đi. Người ta chỉ trỏ, cười cợt. Ê, chú lùn mũi dài! Cậu soi mình vào tủ kính một hiệu cắt tóc, và sững sờ. Cậu đã thành một chú lùn thấp bé, cổ rụt, với cái mũi dài thượt. Thì ra đó chẳng phải giấc mơ, cậu đã đi biệt bảy năm. Về tiệm giày, cha cậu cũng không tin. Jacob buồn lắm, nhưng cậu lau nước mắt và nghĩ. Mình còn đôi tay biết nấu ăn, mình phải tự lo lấy.
Chú lùn tìm đến cung điện của công tước, người nổi tiếng là sành ăn. Ban đầu đầu bếp trong cung cười ầm lên vì cái mũi của chú. Nhưng khi chú nấu một bữa thử, món nào cũng thơm ngon tuyệt vời, chính công tước phải gật gù khen. Chú được làm bếp trưởng, gọi là Mũi Dài. Từ đó cả triều ăn ngon, công tước vui, mọi người trong bếp cũng hết chế giễu chú. Chú có lương cao, có áo mới, nhưng vẫn nhớ cha mẹ và mong ngày lấy lại hình dáng cũ.
Một hôm, chú ra chợ mua ngỗng về làm món ăn. Trong lồng có một cô ngỗng cứ thở dài như người. Chú ngạc nhiên, cô ngỗng liền cất tiếng nói. Xin chú thương tôi. Tôi tên là Mimi, con gái của ông pháp sư Wetterbock ở một hòn đảo xa. Một bà phù thuỷ đã biến tôi thành ngỗng. Chú lùn nghe mà rưng rưng. Chú cũng đang mang một hình dạng chẳng phải của mình. Chú đem Mimi giấu vào một phòng nhỏ, ngày ngày mang thức ăn ngon cho cô, và hai người thành bạn thân.
Ít lâu sau, có một vị hoàng tử đến thăm công tước. Hoàng tử đòi ăn một món bánh nướng rất cầu kỳ tên là bánh Souzeraine. Công tước giao cho Mũi Dài, và nghiêm giọng dặn rằng bánh không ngon thì đừng hòng ở lại cung. Chú lùn biết làm bánh ấy, nhưng thiếu một thứ cỏ thơm mà chú chưa từng thấy. Chú lo lắng đi kể cho Mimi nghe. Cô ngỗng mỉm cười. Đừng sợ, cha tôi từng dạy tôi về các loại cỏ. Cỏ ấy tên là Hắt Xì Vui, mọc dưới gốc cây dẻ trong vườn đó.
Đêm ấy, dưới ánh trăng, chú lùn ôm Mimi ra vườn. Họ tìm khắp các gốc cây, mãi đến cây dẻ già ở góc vườn, Mimi mới reo lên. Đây rồi! Dưới gốc cây mọc lên những nhành cỏ nhỏ, lá xanh viền đỏ. Chú lùn cúi xuống, ngửi thử. Đúng cái mùi năm xưa trong giỏ cỏ nhà bà lão! Mũi chú ngứa ran, chú hắt xì một cái thật to. Tức thì người chú vươn dài ra, cổ thẳng lên, cái mũi thu lại. Jacob đã trở lại thành một chàng trai cao ráo, khôi ngô.
Jacob không ở lại cung nữa. Chàng ôm Mimi, đi một mạch đến hòn đảo nơi cha cô ở. Ông pháp sư Wetterbock mừng rỡ, giải phép cho con gái. Mimi trở lại thành một cô gái xinh đẹp. Ông cảm ơn Jacob, tặng chàng nhiều quà quý. Jacob trở về thị trấn quê nhà. Lần này cha mẹ nhận ra con ngay, ôm chầm lấy chàng mà khóc vì mừng. Từ đó Jacob sống sung túc, lo cho cha mẹ, và chẳng bao giờ đem dáng vẻ của ai ra chế giễu nữa.