Về kệ Thế giới

Con mèo khôn ngoan

Khoảng 7 phút · 7 cảnh

Chàng trai nghèo nhặt được hòn đá thần dưới đáy hồ, ước gì được nấy, cưới được công chúa và dựng cả một lâu đài bằng băng. Khi hòn đá bị lão yêu tinh lừa lấy mất, chú chim ưng và cô mèo khôn ngoan đã vượt đường xa đem nó về. Truyện dân gian xứ Berber (Bắc Phi) trong tuyển tập của Andrew Lang, kể nhẹ nhàng cho cả nhà.

Cốt truyện theo: Truyện dân gian Berber, Andrew Lang chép (1906)

Ngày xưa, ở rìa một đồng bằng rộng, có chàng trai sống cùng cha mẹ trong túp lều nhỏ. Người cha già yếu, trước khi đi xa mãi mãi, dặn con: "Cha chỉ để lại cho con chú chim ưng, cô mèo và con chó săn. Biết dùng chúng thì con sẽ không bao giờ đói. Hãy thương mẹ như con đã thương cha." Một hôm, chàng đi kiếm ăn về thì có một bàn tay đặt lên vai. Đó là một lão yêu tinh. Lão bảo: "Con là đứa con hiếu thảo. Hãy xuống cái hồ kia, mang bạc lên đây, ta với con chia đôi." Chàng lội xuống hồ, chìm dần tới đáy. Ở đó có bốn đống bạc, và giữa chúng là một hòn đá trắng khắc những dấu lạ. Hòn đá cất tiếng: "Cầm ta thì ước gì được nấy. Hãy giấu ta trong khăn quấn đầu, rồi gọi lão yêu tinh kéo lên."

Lên tới bờ, chàng bảo lão yêu tinh rằng dưới ấy lộng lẫy quá, chàng sợ đứng sững chẳng nhặt được gì. Lão tức giận bỏ đi. Chàng lấy hòn đá ra ước một con lạc đà đẹp nhất và bộ áo đẹp nhất. Nhắm mắt mở mắt, mọi thứ đã có. Về nhà, chàng nhờ mẹ vào cung hỏi cưới công chúa. Nhà vua tưởng bà lão lẩn thẩn, bèn đố: "Muốn cưới con ta, hãy xây một lâu đài bằng băng, trong có lửa sưởi ấm, để những loài chim hót quý nhất sống được." Chàng cười: "Con tưởng khó hơn thế cơ!" Sáng hôm sau, giữa đồng bằng sừng sững một lâu đài băng lấp lánh, ánh lửa hồng chiếu lên những bức tường trong suốt, chim hót líu lo. Nhà vua chịu ngay, và đám cưới được tổ chức hôm sau.

Một hôm chàng đi săn, lão yêu tinh giả làm người bán ngọc tới gõ cửa lâu đài. Lão bày ra những viên hồng ngọc, ngọc trai đẹp chưa từng thấy, rồi thì thầm: "Ta chỉ cần một viên đá khắc dấu lạ mà chồng bà đang giữ. Lấy được nó cho ta, bà muốn ngọc nào cũng có. Nhưng đừng nhắc đến ta nhé." Tối ấy, công chúa vuốt tóc chồng, nũng nịu xin hòn đá. Chàng lặng đi một lúc rồi bảo: "Ta đã hứa chiều nàng thì ta cho. Nhưng nàng phải luôn giữ nó bên mình." Hôm sau, lão yêu tinh lại tới, và công chúa quên hết lời hứa, đưa hòn đá đổi lấy một chuỗi ngọc trai. Lão vừa đi, tường lâu đài bắt đầu ướt sũng, lửa lụi dần, nước đọng thành vũng. Lâu đài băng đang tan chảy!

Chàng trai về tới nơi thì lâu đài chỉ còn trơ lại ít tường. Chàng đưa vợ về cung vua cha, rồi buồn bã bảo: "Ta phải đi tìm lại vận may của mình." Chàng sai chim ưng bay thật cao để tìm lão yêu tinh. Mấy tiếng sau, chim ưng về báo: lão đang ngủ trong một lâu đài bên bờ biển xa. Chim ưng nói: "Tôi phải mang cô mèo theo." Trời chưa sáng, cô mèo đã ngồi trên lưng chim ưng, hai chân ôm chặt cổ bạn. "Nhắm mắt lại kẻo chóng mặt đấy," chim ưng dặn. Bay suốt một ngày một đêm, sáng ra họ thấy lâu đài của lão yêu tinh, và ngay cạnh đó là một thành phố của loài chuột.

Cô mèo nằm yên trước cổng thành phố chuột. Cả thành nháo nhác. Mãi sau, một chú chuột gan dạ thò đầu qua cửa sổ, run run hỏi: "Cô tới đây làm gì? Chúng tôi giúp được gì xin cứ nói." Cô mèo đáp: "Tôi tới như một người bạn. Xin cho bốn chú chuột khoẻ và khéo nhất giúp tôi một việc. Đêm nay, hãy đào hầm vào phòng lão yêu tinh đang ngủ, tìm viên đá có khắc dấu lạ, lấy nó ra mà không làm lão thức giấc." Nửa đêm, chuột đầu đàn hắt nước đánh thức cô mèo, vì vẫn chưa dám mở cổng. "Đá đây, cô giơ chân ra nhé!" Hòn đá rơi xuống gọn trong chân mèo. "Đường về còn xa, cô nên đi trước khi trời sáng."

Đường về, chim ưng mỏi cánh, đòi nghỉ bên bờ sông. "Đến lượt tôi giữ đá chứ, kẻo người ta tưởng cô làm hết còn tôi chẳng làm gì." "Không, tôi lấy được thì tôi giữ!" cô mèo cãi. Hai bạn cãi nhau to, cô mèo há miệng, hòn đá rơi tõm xuống nước, chui vào tai một con cá lớn vừa bơi ngang. Cả hai nhảy xuống mà không kịp. Lên bờ, cô mèo cào cát hắt xuống sông. Một chú cá nhỏ hỏi: "Cô làm gì mà nước đục ngầu thế?" "Ta sẽ lấp cả con sông này, để cá chẳng còn chỗ mà bơi!" "Chúng tôi có làm gì cô đâu?" "Một con trong các người đang giữ hòn đá của ta. Tìm lại cho ta thì ta tha cho sông." Cá nhỏ vội bơi ra biển hỏi họ hàng. Một con cá ngừ già bảo: "À, lúc nãy có gì rơi vào tai ta thật." Rồi nó vẫy đuôi lấy hòn đá ra.

Cá nhỏ ngậm hòn đá bơi về, đặt lên bãi cát. Cô mèo cảm ơn và giữ lời, để yên con sông. Rồi cô leo lên lưng chim ưng, hai bạn bay về với chủ. Chàng trai mừng rỡ biết bao khi thấy hòn đá thần trở về. Chàng ước ngay một lâu đài mới, lần này bằng cẩm thạch xanh, rồi ước có công chúa cùng các thị nữ đến ở. Chàng tha thứ cho vợ, và từ đó hai người sống bên nhau nhiều năm hạnh phúc. Về sau, khi nhà vua già yếu, chàng lên thay ông trị vì đất nước. Còn chú chim ưng và cô mèo khôn ngoan thì được ở trong lâu đài, ăn ngon ngủ êm mãi mãi.