Về kệ Thế giới

Công chúa không nói

Khoảng 8 phút · 9 cảnh

Chàng con trai quan pasha lặn lội hơn một năm trời để tìm nàng công chúa ngồi sau bảy lớp mạng che, chẳng bao giờ nói một lời. Nhờ chú chim họa mi biết kể chuyện đố, chàng khiến nàng phải lên tiếng ba lần. Truyện dân gian Thổ Nhĩ Kỳ trong tuyển tập của Andrew Lang, kể nhẹ nhàng cho cả nhà.

Cốt truyện theo: Andrew Lang, The Olive Fairy Book (1907)

Ngày xưa, ở xứ Thổ Nhĩ Kỳ có một quan pasha chỉ có một cậu con trai, cưng chiều hết mực. Món đồ chơi cậu thích nhất là quả bóng vàng. Một hôm, cậu thấy bà lão nghèo xách bình đất ra giếng trong vườn múc nước. Cậu ném bóng trúng bình, vỡ tan tành. Bà lão lặng lẽ đi lấy bình khác, cậu lại ném vỡ. Bà dốc đồng tiền cuối cùng mua bình thứ ba, cậu vẫn ném vỡ. Lần này bà không nhịn được nữa, giơ tay về phía cậu: “Cầu cho cậu phải lòng nàng công chúa không nói, để biết thế nào là khổ!” Nói rồi bà biến mất.

Cậu bé quên bẵng lời ấy. Nhưng lớn lên, chàng cứ băn khoăn mãi: “Công chúa không nói là ai? Sao phải lòng nàng lại là khổ?” Chàng nghĩ tới nghĩ lui, ăn không được, ngủ không yên, rồi đổ bệnh nằm liệt giường. Các thầy thuốc đều bó tay. Chàng kể cho cha nghe chuyện bà lão năm xưa, rồi xin: “Cha cho con đi tìm nàng, may ra con mới khỏi.” Quan pasha thương con đứt ruột, nhưng đành để chàng đi, cử ông quản gia già trung thành theo hầu.

Hai thầy trò lạc trong rừng rậm, rồi lang thang sáu tháng giữa hoang mạc, quần áo rách tả tơi. Một ngày, họ đứng trên sườn núi mà đá lấp lánh như kim cương. Một ông lão tí hon tới bảo: “Đây là núi của công chúa con vua. Nàng ngồi sau bảy lớp mạng che, đá sáng là nhờ ánh sáng của nàng. Nhưng ai không làm nàng nói được thì không bao giờ trở về quê nhà nữa.” Chàng chỉ cười. Đi thêm mấy tháng, họ tới ngọn núi đỏ hồng, dân làng bảo đó là ánh hồng trên má và môi công chúa chiếu qua bảy lớp mạng.

Cuối cùng, họ thấy cung điện bằng đá cẩm thạch vàng. Thị trấn dưới chân cung điện buồn rười rượi, nhà nào cũng có người khóc thương con, thương anh đã đi cầu hôn rồi không trở về. Dạo chợ, chàng gặp người bán chú họa mi hót rất hay, liền mua về. Tối ấy, chàng ngồi buồn, chú chim tự mở cửa lồng, đậu lên vai chàng: “Sao chàng buồn thế? Muốn công chúa nói thì dễ thôi. Hãy mang tôi theo, giấu tôi trong phòng nàng. Chàng cứ trò chuyện với đồ vật, tôi sẽ trả lời.”

Nhà vua thương hại chàng trai, nhưng vẫn cho vào. Trong phòng chỉ có chồng gối lụa, nơi công chúa ngồi sau bảy lớp mạng, và một cây chân đèn vàng. Chàng lén giấu chim dưới chân đèn, rồi hỏi han nàng. Nàng im lặng. Chàng nói: “Nàng không thích nghe ta, vậy ta trò chuyện với cây chân đèn.” Chân đèn đáp lời, kể rằng: “Có ba chàng trai đi học nghề để cưới một tiểu thư. Một người đi một năm đường chỉ trong một giờ, một người nhìn thấy chuyện ở thật xa, một người có thuốc chữa mọi bệnh. Người nhìn xa thấy tiểu thư sắp không qua khỏi, người đi nhanh mang thuốc tới, người có thuốc cứu sống nàng. Ai xứng cưới nàng nhất?”

Chàng trai bảo người có thuốc xứng nhất. Chân đèn cãi lại, bảo người nhìn xa mới xứng. Hai bên cãi nhau ngày càng to. Bỗng công chúa bật dậy khỏi gối: “Đồ ngốc! Nếu không có người đi nhanh tới kịp, thuốc nào cũng vô ích! Chính người ấy phải được cưới nàng!” Người hầu chạy đi báo vua. Nhưng công chúa biết mình mắc bẫy, nhất định không nói thêm lời nào. Nàng ra hiệu với vua cha: chàng trai phải khiến nàng nói đủ ba lần. Nàng mỉm cười sau bảy lớp mạng, tin chắc chuyện ấy chẳng thể nào xảy ra.

Tối thứ hai, chim đậu trên cây cột cạnh cửa sổ. Cây cột kể chuyện một người đẹp kén chồng mãi, tới khi thấy sợi tóc bạc đầu tiên mới cuống lên. Nàng nghĩ ra một mẹo thử ba chàng trai. Nàng bảo chàng thứ nhất: “Cha em là phù thủy, vừa qua đời mà mộ đã trống trơn. Chàng hãy quấn vải trắng nằm vào đó ba giờ, để ông khỏi quay về làm hại em.” Nàng bảo chàng thứ hai cầm hòn đá ngồi canh, hễ thấy động là ném. Nàng bảo chàng thứ ba bắt cho bằng được ông phù thủy mang tới. Chàng thứ ba bèn vác chàng thứ nhất chạy, chàng thứ hai ném đá theo nhưng trượt. Chim hỏi: “Ai xứng nhất?” Chàng trai và chim lại cãi nhau.

Công chúa lại không nhịn được, kêu lên, và một lớp mạng rách soạt: “Nói nhảm! Các người quên mất chàng nằm trong mộ ba giờ liền, trên đầu có hòn đá chực rơi xuống. Dĩ nhiên nàng chọn chàng ấy!” Nàng tức lắm, sai đập vỡ cây cột. Tối thứ ba, chim nấp trong nếp rèm bên cửa. Rèm kể: “Có anh thợ mộc, anh thợ may và anh học trò ở chung nhà. Đêm nóng không ngủ được, anh thợ mộc tạc một bức tượng cô gái bằng gỗ. Anh thợ may thấy tượng đẹp, may cho nàng chiếc áo lụa vàng. Sáng ra, anh học trò thấy nàng, quỳ xuống cầu trời ban cho nàng sự sống, và nàng bỗng thành người thật. Vậy nàng thuộc về ai?”

Chim bảo anh thợ mộc. Chàng trai bảo anh thợ may. Hai bên cãi qua cãi lại. Công chúa quên sạch lời thề im lặng, kêu to: “Ngốc quá! Không có anh học trò thì mọi thứ khác đều vô ích. Dĩ nhiên nàng cưới anh học trò!” Vừa dứt lời, bảy lớp mạng rơi xuống, và nàng đứng dậy, xinh đẹp nhất trần đời. Nàng mỉm cười chìa tay: “Chàng đã thắng rồi.” Đám cưới linh đình được tổ chức. Sau tiệc cưới, hai người cho mời bà lão năm xưa có chiếc bình bị ném vỡ về cung. Bà sống ở đó, chăm sóc các con của họ, vui vẻ tới tận cuối đời.