Ngày xưa có hai vợ chồng già hiếm muộn. Ngày nào họ cũng cầu trời: “Xin cho chúng con một đứa con, dù chỉ bé bằng hạt dẻ cũng được.” Trời nghe thấy, cho họ một cậu bé đúng bằng hạt dẻ, và cậu chẳng lớn thêm chút nào. Hai ông bà nâng niu cậu như báu vật. Cậu bé tuy tí hon nhưng lanh lợi lạ thường, nói điều gì cũng khôn ngoan, khiến cả xóm phải trầm trồ.
Năm mười lăm tuổi, cậu ngồi trong vỏ trứng trên bàn, cạnh mẹ. Mẹ hỏi: “Con lớn rồi, con định làm nghề gì?” “Con sẽ làm người đưa tin.” Mẹ phì cười: “Chân con bé tí, người ta đi một phút thì con đi mất cả giờ!” “Mẹ cứ sai con đi một việc, rồi mẹ xem.” Mẹ bảo cậu sang làng bên mượn của dì chiếc lược. Cậu nhảy khỏi vỏ trứng, chạy ra đường, thấy một người cưỡi ngựa sắp sang làng bên. Cậu leo lên chân ngựa, ngồi dưới yên, cù vào sườn ngựa. Ngựa nhột quá, phi một mạch tới nơi. Về cũng làm y như thế, chẳng mấy chốc chiếc lược đã nằm trong tay mẹ.
Một hôm, cha dắt ngựa ra đồng ăn cỏ, mang cậu theo. Trưa, cha dặn: “Con trông ngựa, cha về nhà một lát.” Cha vừa đi, một kẻ trộm đi ngang, thấy con ngựa không ai trông, liền nhảy lên cưỡi đi. Hắn đâu biết có cậu bé tí hon nấp trong cỏ. Cậu leo theo đuôi ngựa lên lưng, véo khắp lưng nó. Con ngựa nhột quá, chẳng thèm nghe kẻ trộm, cứ thế phi thẳng về nhà. Cha ngạc nhiên thấy người lạ cưỡi ngựa mình, cậu bé tụt xuống kể hết, và kẻ trộm bị bắt giải đi ngay.
Năm hai mươi tuổi, cậu chào cha mẹ: “Con đi khắp thế gian, khi nào giàu có con sẽ về.” Hai ông bà cười, chẳng tin. Tối ấy, cậu trèo lên mái nhà, nơi đôi cò làm tổ. Cậu leo lên lưng bác cò bố, buộc một sợi dây lụa vào khớp cánh, rồi rúc vào đám lông mềm mà ngủ. Sáng hôm sau, đàn cò bay về phương Nam tránh rét. Cậu cưỡi cò bay qua núi qua sông. Mỗi khi muốn nghỉ, cậu khẽ kéo sợi dây lụa, bác cò lại đáp xuống. Cứ thế, cậu tới một xứ phương Nam đầy nắng ấm.
Dân xứ ấy thấy cậu bé tí hon cưỡi cò thì lạ lắm, đưa cả cậu lẫn cò vào cung. Nhà vua quý cậu vô cùng, lúc nào cũng giữ cậu ở bên. Thương cậu, vua tặng cậu một viên kim cương to gấp bốn lần người cậu. Cậu lấy dải ruy băng buộc chặt viên kim cương dưới cổ bác cò. Khi thấy đàn cò sửa soạn bay về phương Bắc, cậu tháo dây lụa ở cánh, rồi cùng bác cò lên đường về quê.
Về tới làng, cậu cởi dải ruy băng, viên kim cương rơi xuống đất. Cậu lấp cát và đá lên che cho kỹ, rồi chạy vội về gọi cha mẹ. Hai ông bà theo con ra, khiêng viên kim cương về nhà, vì cậu bé đâu nhấc nổi. Từ đó, cả nhà ba người sống sung túc, vui vẻ bên nhau. Còn bác cò, năm nào cũng về làm tổ trên mái nhà, và cậu bé hạt dẻ lại leo lên chào bác như chào một người bạn cũ.