Bên một ao vịt có ngôi nhà nông cũ, mái rạ thủng lỗ chỗ, dưới mái có một tổ chim nhạn. Phủ kín bức tường là một bụi hồng lớn, hoa nở đầy cành, soi bóng xuống mặt nước phẳng như gương. Hoa hồng đẹp lắm, nhưng chúng không biết, vì chưa ai nói cho chúng hay. “Sống thật là tuyệt”, từng bông hồng thầm nói. “Ta chỉ ước được hôn mặt trời, hôn những bông hồng dưới nước, và hôn mấy chú chim bé bỏng trong tổ kia. Chúng ta có những người hàng xóm thật tốt.” Trong tổ là một nhà chim sẻ, đã chiếm cái tổ nhạn bỏ không từ năm ngoái, ở như nhà của mình.
Sẻ mẹ chẳng ưa hàng xóm chút nào. “Mấy bông hồng đầu đất ấy chẳng biết gì, chỉ biết ngắm mình với toả hương thôi. Mà hồng mọc trên tường làm nhà ẩm thấp. Mẹ nghe bà ngoại kể, năm nào hồng cũng rụng, bà chủ nhà rắc muối ướp khô, rồi thả vào lửa cho thơm. Đấy, đời của chúng chỉ để cho mắt nhìn, mũi ngửi.” Tối đến, chim họa mi bay tới, hát cho hoa hồng nghe rằng cái đẹp như ánh nắng của thế gian, và cái đẹp thì sống mãi. Sẻ con hỏi: “Mẹ ơi, cái đẹp là gì?” “Chẳng là gì cả”, sẻ mẹ đáp. “Trên lâu đài có hai con công, đuôi xoè như bánh xe, màu sắc chói lọi đến hoa cả mắt. Đấy là cái đẹp. Vặt bớt lông đi thì cũng như chúng ta thôi.”
Trong nhà có đôi vợ chồng trẻ, thương nhau và chăm chỉ. Sáng chủ nhật nào, người vợ cũng xuống hái một nắm hồng đẹp nhất, cắm vào cốc nước đặt trên tủ. “Thấy hoa là biết hôm nay chủ nhật rồi”, người chồng nói, hôn vợ. Hai người nắm tay nhau, nắng chiếu lên những bông hồng tươi và lên đôi vợ chồng. “Cảnh này nhàm chán quá”, sẻ mẹ nhìn vào từ tổ, rồi bay đi. Chủ nhật nào cũng có hồng mới cắm trong cốc, mà bụi hồng vẫn nở đẹp như thường.
Một hôm, đang bay, sẻ mẹ vướng phải chiếc bẫy lông ngựa bọn trẻ trong xóm giăng trên cây. Bọn trẻ bắt sẻ mẹ mang về nhà. Ở đó có một ông lão làm xà phòng, vui tính, hay đi đây đi đó. “Ta làm cho nó thật đẹp nhé?”, ông nói. Sẻ mẹ run bắn lên. Ông lấy lòng trắng trứng phết khắp người sẻ, dán lên những lá vàng mỏng lấp lánh, rồi cắt một mẩu vải đỏ làm cái mào gắn lên đầu. “Xem chim áo vàng bay nào!” Ông thả sẻ mẹ ra. Nắng chiếu vào, sẻ mẹ sáng loá như một viên ngọc, nhưng lòng thì sợ hãi vô cùng.
Sẻ mẹ bay vội về nhà. Cả đàn sẻ, cả một lão quạ già, thấy con chim vàng chói đều giật mình, bay theo xem là giống chim gì. “Nhìn kìa! Nhìn kìa!” Đến gần tổ, các con cũng reo: “Chắc là con công non! Đúng là cái đẹp mẹ kể đây!” Chúng chẳng nhận ra mẹ, cứ xù lông đuổi, không cho mẹ vào tổ. Sẻ mẹ mệt lả, không còn sức kêu một tiếng “Mẹ đây mà”. Cả đàn chim xô tới, sẻ mẹ rơi xuống bụi hồng. Những bông hồng thì thầm: “Tội nghiệp, nằm yên đây, chúng tôi che cho.” Sẻ mẹ dang cánh một lần nữa, rồi khép cánh lại, nằm giữa những bông hồng tươi thắm. Từ đó, sẻ mẹ không bao giờ trở về tổ nữa.
Trong tổ, bầy sẻ con chờ mãi chẳng thấy mẹ về, liền cãi nhau xem ai được giữ cái tổ. Chúng vỗ cánh, mổ nhau, rồi lần lượt hai đứa bị đẩy ra ngoài. Hai đứa tập bay, rồi hẹn nhau một dấu hiệu để sau này gặp lại: kêu một tiếng “chíp”, và cào đất ba lần bằng chân trái. Chú út ở lại, xoè mình thật to vì nay là chủ nhà. Nhưng đêm ấy, lửa bùng lên, mái rạ khô cháy rực. Ngôi nhà và cái tổ không còn nữa, chú sẻ út cũng chẳng ai còn gặp lại. Sáng ra, chỉ còn mấy cây xà đen nghiêng bên ống khói. Còn bụi hồng thì vẫn tươi nguyên, nở rộ bên ao. Một hoạ sĩ đi ngang, mở sổ vẽ ngay bụi hồng trước ngôi nhà đổ.
Một ngày thu đẹp trời, giữa sân lâu đài, đàn bồ câu đủ màu đang mổ thóc. Lẫn trong đó có mấy chú sẻ xám, cứ kêu “chíp” và cào chân trái ba lần. Họ là anh em cùng tổ cũ. Ăn no rồi, ba chú sẻ lẻn qua hàng rào, nhảy vào một căn phòng trống. Kìa, những bông hồng soi bóng xuống nước, mấy cây xà đen nghiêng bên ống khói. Ba chú bay tới, đâm phải bức tường phẳng lì. Đó là một bức tranh lớn, hoạ sĩ vẽ từ trang phác thảo năm nào. “Chíp! Chẳng có gì cả, chỉ trông giống thôi. Đấy là cái đẹp đấy. Anh có hiểu không? Tôi thì chịu.”
Năm tháng qua đi. Cô sẻ chị không lập gia đình, chỉ mơ được thấy thành phố lớn, bèn bay về Copenhagen. Cô đến một toà nhà sơn nhiều màu bên kênh, đầy tượng đá trắng. Giữa sân, một cây hồng nở rộ che trên nơi yên nghỉ của nhà điêu khắc Thorvaldsen. Ở đó, cô gặp lại hai con sẻ già cùng tổ và một chú sẻ nhỏ, cùng chào nhau bằng một tiếng “chíp”. Người khắp nơi đến, nhặt cánh hồng rơi giữ làm kỷ niệm. Bầy sẻ nhìn kỹ, nhận ra hàng xóm cũ. Thì ra người hoạ sĩ đã xin bụi hồng về trồng ở đây. Hoa hồng gật đầu chào: “Được sống, được nở hoa, gặp lại bạn cũ và những gương mặt vui thật là hạnh phúc.” Bầy sẻ kêu “chíp”, vẫn chưa hiểu cái đẹp là gì, nhưng hoa hồng thì đã hiểu từ lâu.