Về kệ Thế giới

Jesper chăn thỏ

Khoảng 7 phút · 8 cảnh

Ba anh em nhà chài mang ngọc trai lên cung cầu hôn công chúa, nhưng chỉ cậu út Jesper tốt bụng mới qua được thử thách: chia thóc, chăn một trăm con thỏ, và kể sự thật cho đầy một cái thùng. Truyện cổ Bắc Âu trong tuyển tập của Andrew Lang, kể vui cho cả nhà.

Cốt truyện theo: Andrew Lang, The Violet Fairy Book (1901)

Ngày xưa có một vương quốc nhỏ xíu, đứng trên nóc cung là nhìn thấy hết bờ cõi. Nhà vua chỉ có một cô công chúa, nên ra lệnh: ai mang tới mười hai viên ngọc trai đẹp nhất và làm được những việc vua giao, sẽ được cưới công chúa và nối ngôi. Ở một góc vương quốc bên bờ biển, có bác đánh cá nghèo với ba người con trai: Peter, Paul và cậu út Jesper. Hai anh to khỏe, nhưng Jesper mới là người lanh trí nhất. Một hôm, bác mang về ba mươi sáu con sò, con nào cũng có một viên ngọc trai tuyệt đẹp. Ba anh em chia nhau, mỗi người mười hai viên, rồi lần lượt lên cung thử vận may.

Peter đi trước. Giữa đường, vua kiến và vua bọ cánh cứng đang dàn quân sắp đánh nhau. “Giúp ta với, bọn bọ to quá,” vua kiến kêu. Peter gạt đi: “Ta không rảnh lo chuyện người khác.” Đi tiếp, gặp một bà lão hỏi: “Trong giỏ cậu có gì thế?” “Tro bếp,” Peter nói bừa. “Ừ, tro thì tro,” bà lão nói theo. Đến cung, vua vừa mở giỏ, ngọc trai mờ dần, đen dần, rồi thành một nắm tro. Peter xấu hổ chạy về. Hôm sau, Paul cũng y như vậy, chẳng giúp kiến, lại trả lời bà lão là tro, và ngọc của Paul cũng hóa ra tro nốt.

Đến lượt Jesper. Hai anh nằm trong chăn trêu chọc, cậu chẳng nói gì, xách giỏ ngọc lên đường. Đàn kiến hôm ấy chỉ còn lèo tèo, sắp thua đến nơi. “Giúp chúng ta với!” Jesper vốn nghe người ta khen kiến chăm chỉ, liền bước tới. Cậu vừa dậm chân, cả đàn bọ cánh cứng hoảng hốt bỏ chạy, chui hết xuống hang. Vua kiến cảm ơn rối rít: “Khi nào cần, cứ gọi ta, ta ở đâu cũng gần.” Rồi Jesper gặp bà lão. Cậu thật thà mở giỏ cho xem ngọc, lại đưa luôn bữa trưa của mình cho bà. Bà tặng lại cậu một chiếc còi: “Thổi lên, thứ gì cậu đánh mất hay bị lấy đi cũng sẽ quay về.”

Ngọc của Jesper sáng lấp lánh, cả triều trầm trồ. Nhưng vua chẳng ưng một cậu bé nhà chài. Hoàng hậu thì thầm: “Cứ giao việc thật khó, hắn sẽ tự bỏ đi.” Sáng hôm sau, vua dẫn Jesper vào kho, chỉ một đống lúa mì, lúa mạch, yến mạch và lúa đen trộn lẫn. “Trước khi mặt trời lặn một giờ, phải chia thành bốn đống, sai một hạt là hỏng.” Vua khóa cửa đi mất. Jesper nhặt mãi chẳng xong, chợt nhớ tới vua kiến, bèn khẽ gọi. Vua kiến hiện ra ngay, ra hiệu một cái, cả đoàn kiến kéo vào, chia thóc thoăn thoắt. Đêm qua không ngủ, Jesper ngồi xem rồi thiếp đi. Vua quay lại, thấy việc đã xong, mà cậu còn kịp ngủ một giấc.

Việc thứ hai còn khó hơn. Người giữ rừng thả một trăm con thỏ ra đồng cỏ rộng. Jesper phải chăn chúng suốt ngày, tối lùa về đủ, thiếu một con là hỏng. Bao tải vừa mở, trăm con thỏ vẫy đuôi, vểnh tai, chạy tứ tán mỗi con một ngả. Jesper đứng ngẩn ra, đút tay vào túi, chạm phải chiếc còi của bà lão. Cậu thử thổi một hồi. Chẳng mấy chốc, thỏ từ bốn phía chui qua hàng rào chạy về, ngồi quanh cậu thành một vòng tròn. Từ đó, Jesper cứ để chúng chơi thoải mái, miễn là trong đồng cỏ.

Nghe tin, vua tức lắm, bàn với hoàng hậu tìm cách lấy bớt một con thỏ. Lát sau, một cô gái mặc váy cũ vá víu đi tới: “Cho em xin một con thỏ, nhà em có khách.” Cô xinh lắm, xin mãi, Jesper bảo: “Thơm má tôi một cái thì được.” Cô ngượng ngùng thơm má cậu, ôm thỏ đi. Ra khỏi đồng, Jesper thổi còi, thỏ vùng ra chạy về. Rồi một bà béo áo nông dân tới xin. Jesper bảo bà nhón chân đi quanh cậu, ngước mắt lên trời, kêu cục tác như gà mái. Bà làm xong, ôm thỏ đi, rồi thỏ lại chạy về. Cuối cùng là một ông béo mặc áo người hầu cung, phải trồng chuối, đập hai gót chân vào nhau, hô “Hoan hô!” mới được thỏ. Và tất nhiên, thỏ lại chạy về.

Tối ấy, Jesper lùa đủ một trăm con thỏ về, công chúa khẽ mỉm cười với cậu. Vua bảo: “Còn một việc nhỏ nữa thôi.” Hôm sau, giữa đại sảnh, trước mặt cả triều, người ta khiêng ra một cái thùng rỗng. “Ngươi phải kể những sự thật không ai chối cãi được, cho đến khi đầy thùng.” “Làm sao biết khi nào đầy ạ?” “Việc ấy để ta lo.” Jesper bắt đầu: “Hôm qua, một cô gái mặc váy cũ xin tôi một con thỏ và phải thơm má tôi, cô ấy chính là công chúa. Có đúng không ạ?” Công chúa đỏ mặt, gật đầu. “Rồi một bà béo phải kêu cục tác như gà mái, bà ấy chính là hoàng hậu.” Hoàng hậu đỏ bừng mặt, cũng chẳng chối được.

Vua lẩm bẩm với hoàng hậu: “Không ngờ bà lại dại thế.” “Thế ông đã làm gì?” “Ta mà thèm làm gì vì hắn à?” rồi vội giục Jesper kể tiếp. Jesper kể: “Sau đó, một ông béo rất oai vệ tới xin thỏ, phải trồng chuối, đập gót chân và hô hoan hô, ông ấy chính là…” “Thôi, thôi!” vua hét lên. “Không cần nói thêm, thùng đầy rồi!” Cả triều vỗ tay vang dội. Vua và hoàng hậu nhận Jesper làm rể, công chúa vui lắm, vì nàng đã thương chàng trai vừa đẹp trai vừa lanh trí. Về sau vua nghĩ kỹ, thấy rằng ai chăn nổi một trăm con thỏ, ắt sẽ chăm lo cho dân rất chu đáo.