Ngày xưa, ở một vùng quê Nhật Bản, có một người đàn ông sống bằng nghề dắt khỉ đi làm trò. Chú khỉ của ông đã theo ông bao nhiêu năm, múa may khắp các phiên chợ. Nhưng giờ chú đã già, hay quên điệu múa. Một tối, ông chủ về nhà, mặt hằm hằm: “Con khỉ già ấy chẳng làm trò được nữa, quát mấy cũng không chịu múa cho ra hồn. Sáng mai bà gọi người lái buôn tới, tôi bán quách nó đi.” Bà vợ thương con khỉ, năn nỉ mãi, nhưng ông chồng không chịu nghe.
Ở phòng bên, chú khỉ nghe rõ từng lời. Chú buồn lắm: “Mình hầu hạ chủ bao nhiêu năm, già rồi chỉ mong được sống yên ổn, vậy mà chủ nỡ đem bán mình đi, chẳng bao giờ được về nhà nữa.” Rồi chú chợt nhớ ra: trong khu rừng gần đây có một bác lợn rừng nổi tiếng thông thái. Không chần chừ, chú lẻn ra khỏi nhà, chạy một mạch vào rừng giữa đêm trăng. Gặp bác lợn rừng, chú kể hết nỗi khổ của mình: “Bác thông minh nhất vùng, xin bác chỉ cho cháu một cách.”
Được khen, bác lợn rừng vui lắm, ngẫm nghĩ một lúc rồi hỏi: “Chủ cháu có con nhỏ không?” “Dạ có, một em bé trai.” “Sáng sáng, mẹ nó có đặt em bé ở hiên nhà trong lúc làm việc không?” “Dạ có.” “Vậy thì sáng mai, bác sẽ tới, nhẹ nhàng ngậm em bé chạy đi. Cháu đuổi theo, đón lấy em bé, rồi đem về trả tận tay bố mẹ nó. Đến lúc ấy, xem họ còn nỡ bán cháu không.” Chú khỉ cảm ơn bác lợn rừng rối rít, rồi lén về nhà. Cả đêm ấy chú không chợp mắt, hồi hộp chờ trời sáng.
Sáng hôm sau, bà chủ kéo cửa lùa cho nắng sớm tràn vào. Như mọi ngày, bà đặt em bé nằm trên chiếu ở hiên nhà, rồi vào bếp nấu cơm. Em bé nằm bi bô, đưa tay vờn những vệt nắng. Bỗng ngoài hiên có tiếng sột soạt, rồi tiếng em bé khóc ré lên. Bà chủ chạy ra thì vừa kịp thấy bác lợn rừng ngậm chiếc áo của em bé, phóng qua cổng. Bà kêu thất thanh, chạy vào lay chồng dậy. Ông chủ còn ngái ngủ, đến khi hiểu chuyện, hai vợ chồng chạy ra cổng thì lợn rừng đã chạy xa.
Nhưng hai vợ chồng thấy chú khỉ già đang chạy theo lợn rừng, nhanh hết sức mình. Chẳng bao lâu, chú khỉ đã ôm em bé trong tay, lon ton chạy về, trao em bé lành lặn vào tay bà chủ. Em bé thôi khóc, còn toét miệng cười với chú khỉ. Hai vợ chồng vừa mừng vừa cảm động. Bà vợ nói: “Ông thấy chưa! Đây là con vật ông định bán đi đấy. Không có nó thì mình đã mất con rồi.” Ông chồng ôm con, gật đầu: “Bà nói phải.”
Khi người lái buôn tới, ông chủ xua tay bảo về: “Con khỉ này tôi không bán nữa.” Rồi ông dặn vợ dọn một bữa sáng thật ngon cho cả nhà, có phần cho cả chú khỉ. Từ đó, chú khỉ già được cưng chiều, sống những ngày thảnh thơi bên gia đình, ông chủ không bao giờ quát mắng chú nữa. Thỉnh thoảng, vào những đêm trăng, người ta thấy chú lẻn vào rừng, mang theo một nắm hạt dẻ, đến thăm người bạn già thông thái của mình.