Ngày xưa có một người đàn ông, mắt phải lúc nào cũng cười, mắt trái lúc nào cũng khóc. Ông có ba người con trai: hai anh lớn rất khôn lanh, còn cậu út thì bị cả nhà chê là khờ. Ba anh em tò mò lắm, chẳng hiểu sao mắt cha lại khác người. Anh cả vào phòng hỏi thẳng. Người cha chẳng trả lời, lại nổi giận đùng đùng, chộp con dao vung lên như muốn đuổi đánh. Anh cả sợ quá chạy biến. Anh hai vào hỏi, cũng bị y như thế. Tới lượt cậu út. Cha lại đỏ mặt tía tai, lao tới. Nhưng cậu út đứng yên không nhúc nhích, vì cậu biết cha chẳng bao giờ làm hại mình. Người cha bật cười: “A, giờ ta mới biết ai là con trai thật của ta. Mắt phải ta cười vì vui có đứa con như con. Mắt trái ta khóc vì ta bị mất một báu vật: cây nho trong vườn, mỗi giờ cho một thùng rượu, đã bị kẻ nào lấy trộm.”
Ba anh em quyết lên đường tìm cây nho cho cha. Tới ngã ba, hai anh rẽ một lối, cậu út đi lối kia. “Ơn trời, thoát được thằng khờ. Ăn sáng thôi!” Hai anh ngồi bên đường ăn uống. Một chú cáo què từ rừng ra xin chút gì ăn, bị hai anh vác gậy xua đuổi. Chú cáo khập khiễng trên ba chân, tới chỗ cậu út đang giở đồ ăn, xin một mẩu bánh. Cậu út chẳng có nhiều, nhưng vẫn vui vẻ chia cho cáo một nửa. Ăn xong, cáo hỏi: “Anh đi đâu thế?” Cậu kể chuyện cha và cây nho thần. “May quá! Tôi biết cây nho ở đâu. Đi theo tôi.” Tới cổng một khu vườn lớn, cáo dặn: “Có mười hai trạm gác, mỗi trạm hai người. Lính nhìn thẳng vào anh là đang ngủ, cứ đi. Lính nhắm mắt là đang thức, phải coi chừng. Bên cây nho có hai cái xẻng, một bằng gỗ, một bằng sắt. Nhớ lấy cái bằng gỗ thôi, xẻng sắt kêu to, lính sẽ thức dậy.”
Cậu út đi qua khu vườn yên ổn, tới được cây nho mỗi giờ cho một thùng rượu. Nhưng cậu nghĩ đất cứng thế này, xẻng gỗ đào sao nổi, bèn cầm cái xẻng sắt. Xẻng va đất kêu loảng xoảng, lính gác thức dậy, bắt cậu tới trước chủ vườn. “Sao ngươi dám lấy trộm cây nho của ta?” “Cây nho đâu phải của ông, nó là của cha tôi. Ông không trả, tôi sẽ còn quay lại.” “Được. Ngươi mang cho ta một quả táo vàng trên cây táo ngày nào cũng nở hoa, kết trái vàng, ta sẽ đổi cây nho.” Cậu được thả ra, vội chạy đi tìm cáo. Cáo bảo: “Đấy, không nghe lời tôi thì thế đấy. Thôi, tôi giúp anh. Bên cây táo có hai cây sào, một bằng vàng, một bằng gỗ. Lấy cây sào gỗ mà khều táo nhé.”
Cậu út lẻn qua lính gác, tới được cây táo. Nhưng thấy những quả táo vàng lóng lánh, cậu hoa cả mắt, quên sạch lời cáo dặn, cầm cây sào vàng gõ mạnh vào cành. Lính gác thức dậy, lại giải cậu tới chủ vườn. Chủ vườn bảo: “Ta cho ngươi quả táo vàng, nếu ngươi mang tới cho ta con ngựa đi vòng quanh thế giới chỉ trong một ngày một đêm.” Lần này cáo giận thật: “Nghe lời tôi thì anh đã về với cha từ lâu rồi! Nhưng thôi, tôi giúp lần nữa. Trong rừng có con ngựa đeo hai sợi dây cương, một bằng vàng, một bằng gai. Dắt nó bằng dây gai, không thì nó hí vang, lính sẽ thức.” Cậu út tìm thấy con ngựa, đẹp tới nỗi cậu đứng ngẩn ra: “Đeo dây gai cho con ngựa thế này ư? Không đời nào!” Ngựa hí vang, lính lại bắt cậu tới trước chủ ngựa.
Chủ ngựa bảo: “Ta cho ngươi con ngựa vàng, nếu ngươi mang tới cho ta một nàng thiếu nữ vàng chưa từng thấy mặt trời lẫn mặt trăng.” “Muốn tìm nàng thì ông phải cho tôi mượn ngựa vàng đã.” “Ai bảo đảm ngươi sẽ quay lại?” “Tôi xin thề trên đầu cha tôi: tôi sẽ mang về hoặc nàng thiếu nữ, hoặc con ngựa.” Cậu lại đi tìm cáo. Cáo vốn kiên nhẫn, độ lượng với lỗi của người khác, dẫn cậu tới cửa một hang sâu. Trong hang có một nàng thiếu nữ toàn bằng vàng, đẹp như ánh ngày. Cậu đặt nàng lên ngựa. Cáo hỏi: “Đổi một cô gái đẹp thế này lấy con ngựa, anh có tiếc không? Nhưng anh đã thề trên đầu cha mình. Để tôi thay nàng xem sao.” Nói rồi cáo hóa thành một nàng thiếu nữ vàng thứ hai, giống hệt nàng kia, khó ai phân biệt.
Cậu út dắt nàng thiếu nữ vàng do cáo hóa thành tới chủ ngựa. Ông ta vui sướng nhận nàng, trao con ngựa vàng. Con ngựa đổi được quả táo vàng, quả táo đổi được cây nho thần. Thế là cậu út mang cây nho về cho cha, lại còn cưới được nàng thiếu nữ vàng thật.