Ngày xưa, có một vùng đầm lầy mênh mông, toàn vũng nước đen và đất nhão. Những đêm trăng sáng, người ta đi lại dễ dàng như ban ngày. Nhưng những đêm không trăng, lũ bóng tối tinh quái lại bò ra, rình làm người qua đường lạc lối. Mặt Trăng nghe kể thế, lo lắm. Nàng vốn tốt bụng, đêm nào cũng thức để soi sáng cho mọi người. Nàng bảo: “Ta phải xuống tận nơi xem sao.”
Cuối tháng, Mặt Trăng khoác chiếc áo choàng đen, trùm mũ kín mái tóc vàng óng, rồi nhẹ nhàng bước xuống đầm lầy. Xung quanh tối om, chỉ có ánh sao lấp lánh dưới mặt nước và chút sáng hắt ra từ đôi chân trắng của nàng. Nàng bước nhẹ như gió hè, từ bụi cỏ này sang bụi cỏ khác. Bỗng nàng trượt chân, vội níu lấy một gốc cây khô gần đó. Gốc cây liền quấn chặt lấy cổ tay nàng, giữ nàng lại, không sao gỡ ra được.
Đang loay hoay, nàng nghe tiếng bước chân lội bì bõm. Một người đàn ông lạc trong đầm lầy, sợ hãi, đang đi lạc dần về phía vũng sâu. Mặt Trăng thương quá, cố vùng vẫy, vặn mình mãi, cho đến khi chiếc mũ trùm rơi xuống. Mái tóc vàng toả sáng rực rỡ, xua tan bóng tối. Lũ bóng tối tinh quái vội trốn biệt. Người đàn ông nhìn thấy lối đi, mừng rỡ chạy về nhà, chẳng kịp ngoái lại nhìn ánh sáng đã cứu mình.
Mặt Trăng mải lo cho người lạc mà quên mất mình vẫn đang bị giữ chặt. Nàng giằng mạnh, rồi mệt lả quỵ xuống, chiếc mũ lại trùm kín đầu, ánh sáng vụt tắt. Lũ bóng tối tinh quái ùa ra, xì xào, giận nàng vì bao lâu nay nàng không cho chúng làm trò xấu. Gần sáng, sợ không kịp, chúng đẩy nàng xuống làn nước dưới gốc cây khô, lăn một tảng đá to đè lên trên, rồi sai hai đốm lửa ma trơi thay nhau canh giữ.
Ngày qua ngày, đến lúc trăng non phải mọc, dân làng bỏ sẵn đồng xu vào túi để đón trăng. Nhưng đêm nào cũng tối đen, trăng chẳng thấy đâu. Lũ bóng tối càng được thể quấy phá. Mọi người lo lắng, kéo nhau đến hỏi bà thông thái sống trong cối xay cũ. Bà xem nồi nước, soi gương, lật sách mãi rồi lắc đầu: “Lạ thật, ta chưa thấy rõ. Có tin gì thì báo cho ta.”
Một hôm, khi cả làng ngồi bàn tán trong quán, người đàn ông từng lạc trong đầm lầy bỗng vỗ đùi: “Tôi nhớ ra rồi! Hình như tôi biết Mặt Trăng ở đâu!” Anh kể lại đêm mình lạc lối, và ánh sáng kỳ diệu đã chỉ đường cho mình. Bà thông thái nghe xong, lại xem sách, rồi gật đầu dặn: “Trước khi trời tối, các con hãy ngậm một hòn sỏi, cầm một cành cây phỉ, và đừng nói một lời nào cho tới khi về nhà. Cứ đi vào giữa đầm, tìm một tảng đá to, một gốc cây khô dang hai tay, và một đốm sáng nhỏ như ngọn nến. Trăng sẽ ở đó.”
Tối hôm sau, cả làng cùng đi, ai cũng ngậm sỏi, cầm cành phỉ, im lặng bước sâu vào đầm. Họ nghe tiếng thì thầm quanh mình, nhưng vẫn can đảm đi tiếp. Rồi họ thấy tảng đá to, gốc cây khô và đốm sáng nhỏ lập loè. Mọi người cùng hè nhau đẩy tảng đá lên. Trong chớp mắt, họ thấy một gương mặt xinh đẹp mỉm cười dưới làn nước. Ánh sáng trắng vụt lên, và kìa, Mặt Trăng tròn đã sáng rực trên bầu trời, soi rõ từng lối đi. Từ đó, đêm đêm Mặt Trăng lại dịu dàng chiếu sáng cho mọi người, như để cảm ơn những người đã can đảm đi tìm nàng.