Về kệ Thế giới

Mọi thứ về đúng chỗ

Khoảng 7 phút · 7 cảnh

Ông nam tước kiêu ngạo hất cô bé chăn ngỗng xuống hào, chàng bán rong kéo cô lên và cắm cành liễu gãy xuống đất. Trăm năm sau, cây sáo làm từ cây liễu ấy cất tiếng, đưa mọi người về đúng chỗ của mình. Truyện cổ Andersen hóm hỉnh về lòng tốt và thói kiêu căng.

Cốt truyện theo: Truyện cổ Andersen (1853)

Chuyện xảy ra từ hơn một trăm năm trước. Bên bìa rừng, cạnh một cái hồ lớn, có tòa lâu đài cổ, xung quanh là những con hào sâu mọc đầy lau sậy. Cạnh cầu treo có một cây liễu già nghiêng mình xuống nước. Một hôm, tiếng tù và và vó ngựa vang lên. Đoàn đi săn của ông nam tước phi tới. Cô bé chăn ngỗng vội lùa đàn ngỗng khỏi cầu, rồi leo lên một tảng đá ở góc cầu để khỏi bị ngựa giẫm. Cô bé mảnh mai, mắt xanh trong, nét mặt hiền dịu. Nhưng ông nam tước chẳng để ý. Phi ngang qua, ông trở cán roi, đùa ác một cái khiến cô ngã ngửa xuống hào. Ông cười ha hả: “Mọi thứ về đúng chỗ! Xuống hào đi!” Cả đoàn cười ồ theo, chó sủa vang.

May sao, khi ngã, cô bé túm được một cành liễu, treo lơ lửng trên mặt nước. Nhưng cành liễu gãy rắc, cô suýt rơi xuống đám lau thì một bàn tay khỏe chộp lấy cô. Đó là chàng bán rong đã chứng kiến từ xa. Chàng nhại giọng ông nam tước: “Mọi thứ về đúng chỗ!” và kéo cô lên bờ. Chàng muốn gắn cành liễu lại chỗ cũ, nhưng chẳng phải thứ gì cũng gắn lại được, nên chàng cắm nó xuống đất mềm, dặn: “Mọc lên nếu được nhé, rồi làm một cây sáo tốt cho mấy ông trên kia.” Vào lâu đài, chàng chỉ dám xuống gian người hầu. Bọn quý tộc say rượu gọi chàng lên để trêu, rót bia vào một chiếc tất bắt chàng uống. Ra khỏi đó, chàng thở phào: “Mọi thứ về đúng chỗ. Đường cái mới là chỗ của ta.”

Ngày qua tuần lại, cành liễu chàng bán rong cắm xuống vẫn xanh tươi, rồi đâm chồi nảy lộc. Cô bé chăn ngỗng vui lắm, bảo đó là cây của mình. Cây càng lớn, lâu đài càng sa sút, vì tiệc tùng và cờ bạc là hai con lăn chẳng ai đứng vững được. Chưa đầy sáu năm sau, ông nam tước ra khỏi cổng lâu đài, nghèo xơ xác. Lâu đài được một người buôn giàu có mua lại. Người ấy chính là chàng bán rong ngày nào bị bắt uống bia trong chiếc tất. Thật thà và chăm chỉ đã đưa chàng đi lên. Từ đó, trong lâu đài cấm hẳn bài bạc.

Chủ mới của lâu đài cưới vợ. Cưới ai ư? Chính cô bé chăn ngỗng, giờ đã thành thiếu nữ, vẫn hiền hậu như xưa, khoác áo mới trông chẳng kém một tiểu thư dòng dõi. Từ đó, sống trong lâu đài thật dễ chịu. Bà chủ lo việc trong nhà, ông chủ lo việc ngoài đồng, làm ăn ngày càng khấm khá. Lâu đài được sửa sang, hào được nạo vét, cây ăn quả được trồng. Những tối mùa đông, bà chủ cùng các cô hầu ngồi quay sợi trong gian lớn, chủ nhật ông chủ đọc sách thánh cho cả nhà nghe. Hai ông bà không chịu bỏ tiền mua tước hiệu, vì họ bảo thế là không đúng chỗ. Cây liễu bên cầu lớn thành cây to, chẳng ai cắt tỉa. Hai ông bà dặn con cháu: “Đó là cây gia phả của nhà mình, phải quý nó.”

Một trăm năm trôi qua. Hồ đã thành đầm lầy, lâu đài cũ chỉ còn vài bức tường đổ, nhưng cây liễu già vẫn đứng đó, thân nứt một đường dài mà khắp kẽ nứt vẫn mọc đầy cỏ hoa, như một khu vườn treo. Trên đồi cao giờ là tòa dinh thự mới lộng lẫy của dòng họ nam tước, con cháu của chàng bán rong và cô chăn ngỗng. Họ cũng nói “Mọi thứ về đúng chỗ”, nên treo chân dung hai cụ tổ ngoài hành lang dẫn xuống chỗ người hầu, vì bảo đó chỉ là đồ cũ. Mấy cậu con trai còn lấy hai bức tranh làm bia tập bắn cung. Chỉ có cô chị cả là thương hai cụ. Một hôm, đi dạo cùng thầy giáo trẻ, con trai ông mục sư làng, cô dừng bên cây liễu và kể lại chuyện xưa. Cậu em út đòi một cây sáo, nên thầy giáo bẻ một cành liễu, gọt thành sáo.

Tối ấy, dinh thự mở tiệc lớn. Cậu bé mang cây sáo đến nhưng thổi chẳng ra tiếng, cha cậu cũng vậy. Một chàng công tử miệng lưỡi sắc sảo muốn trêu thầy giáo, liền dúi cây sáo vào tay anh, loan báo thầy sẽ độc tấu. Bị nài mãi, thầy giáo đành đưa sáo lên môi. Ôi, cây sáo kỳ diệu! Tiếng sáo vang xa hàng dặm, một trận gió nổi lên ào ào. “Mọi thứ về đúng chỗ!” Ông nam tước bị gió cuốn bay thẳng ra túp lều người chăn cừu. Cô con gái hiền hậu bay lên ghế danh dự đầu bàn, thầy giáo ngồi ngay cạnh, trông như một đôi uyên ương. Một ông bá tước già tử tế vẫn ngồi yên chỗ cũ, vì cây sáo rất công bằng. Còn chàng công tử lắm lời thì bay tọt vào chuồng gà.

May thay, cây sáo vỡ ngay sau tiếng đầu tiên, được cất lại vào túi thầy giáo, đúng chỗ của nó. Sáng hôm sau, chẳng ai nhắc lại chuyện đêm qua. Mọi thứ lại như thường, trừ một điều: hai bức chân dung chàng bán rong và cô chăn ngỗng giờ treo ngay giữa phòng tiệc, như thể gió đã thổi chúng lên đó. Một người sành tranh bảo đó là tác phẩm của bậc thầy, thế là hai bức tranh được giữ lại và tu sửa cẩn thận. Hai cụ tổ hiền hậu mỉm cười trên tường, giữa vòng hoa lá liễu, còn ngoài kia cây liễu già vẫn xanh. Mọi thứ rồi sẽ về đúng chỗ của nó. Thời gian còn dài lắm, dài hơn câu chuyện này nhiều.