Ngày xưa, ở một trang trại nọ có mười hai gã đầy tớ. Suốt cả ngày họ chẳng làm gì, đến tối lại càng không định làm gì. Họ nằm dài trên bãi cỏ, gác tay sau đầu, ngắm sao, rồi thi nhau khoe xem ai là người lười nhất. Gã thứ nhất xoa bụng nói: các anh lười mặc các anh, tôi chỉ lo cho cái thân tôi thôi. Việc chính của tôi là ăn cho nhiều, uống cho nhiều hơn. Ăn xong bốn bữa, tôi nhịn một tí cho tới khi đói lại. Dậy sớm không phải việc của tôi. Gần trưa là tôi đã đi tìm chỗ ngả lưng. Ông chủ gọi lần đầu, tôi làm như không nghe thấy. Gọi lần thứ hai, tôi chờ thêm một lúc mới đứng dậy, rồi đi thật chậm. Sống thế mới gọi là dễ chịu.
Gã thứ hai nói: tôi phải trông một con ngựa. Có hôm tôi để nguyên cái hàm thiếc trong miệng nó, không muốn cho ăn thì bảo là nó ăn rồi. Còn tôi thì chui vào thùng yến mạch ngủ một giấc bốn tiếng. Dậy rồi, tôi thò một chân ra, quệt qua quệt lại trên lưng ngựa vài cái, thế là ngựa đã được chải sạch sẽ. Vậy mà tôi vẫn thấy đi ở vất vả quá. Gã thứ ba tiếp lời: làm lụng làm gì cho mệt, có được gì đâu. Tôi nằm phơi nắng rồi ngủ thiếp đi. Trời đổ mưa lâm râm, tôi cũng chẳng buồn dậy. Rồi mưa rào ập xuống, to đến nỗi cuốn bay cả mấy sợi tóc trên đầu tôi, để lại một cục u. Tôi dán miếng cao lên là xong.
Gã thứ tư nói: hễ phải làm việc gì, tôi cứ đi lang thang một tiếng cho dành dụm sức. Sau đó tôi bắt đầu thật chậm, rồi hỏi xem có ai giúp được không. Ai giúp thì người ấy làm phần chính, tôi chỉ đứng nhìn. Thế mà tôi vẫn thấy mệt. Gã thứ năm bảo: có gì đâu. Tôi phải hốt phân chuồng ngựa chất lên xe. Xúc được một xiên, tôi chỉ nhấc lên nửa chừng, rồi nghỉ đúng một khắc mới hất lên xe. Một ngày chở được một xe là quá đủ rồi. Gã thứ sáu cười: ngại gì việc, tôi chẳng sợ việc nào cả. Có điều tôi nằm liền ba tuần, không thay quần áo lấy một lần. Buộc dây giày làm chi, rơi thì thôi. Lên cầu thang, tôi kéo từng chân lên bậc đầu, rồi đếm các bậc còn lại để biết chỗ nào phải nghỉ.
Gã thứ bảy nói: tôi thì không thế được, ông chủ tôi trông việc lắm, có điều ông đi vắng cả ngày. Tôi chẳng bỏ việc gì, tôi chạy nhanh hết mức mà một người đang bò có thể chạy. Muốn tôi đi thì phải có bốn người khỏe đẩy hết sức. Có hôm tôi gặp sáu người đang ngủ chung một giường, tôi nằm xuống ngủ cùng. Chẳng ai đánh thức nổi, muốn đưa tôi về thì phải khiêng. Gã thứ tám nói: rõ ràng chỉ có tôi là siêng. Có hòn đá chắn trước mặt, tôi chẳng buồn nhấc chân bước qua, cứ thế nằm xuống đất. Ướt nhẹp, lấm bùn thì tôi nằm luôn đó cho tới khi nắng hong khô. Cùng lắm là tôi trở mình một cái cho nắng chiếu đều.
Gã thứ chín reo lên: đúng đấy, thế mới phải! Hôm nay ổ bánh mì nằm ngay trước mặt mà tôi lười chẳng buồn với lấy, suýt nữa thì đói lả. Bên cạnh có cái bình nước, nhưng nó to và nặng quá, tôi đành chịu khát. Trở mình thôi cũng đã quá sức, tôi nằm im như khúc gỗ suốt ngày. Gã thứ mười nói: lười làm tôi khổ đây này, chân thì sưng vù. Ba anh em nằm giữa đường, tôi duỗi dài cẳng ra. Có cỗ xe chạy qua, bánh xe lăn qua chân tôi. Lẽ ra tôi rụt chân lại được, nhưng tôi không nghe thấy tiếng xe, vì lũ muỗi cứ vo ve bên tai, bò vào mũi rồi bò ra đằng miệng. Ai mà chịu khó đuổi chúng đi cho nổi?
Gã thứ mười một nói: hôm qua tôi bỏ chỗ làm rồi. Tôi chán phải ôm mấy quyển sách nặng mang tới cho ông chủ rồi lại mang đi, suốt ngày chẳng bao giờ hết. Mà nói thật, chính ông ấy đuổi tôi, vì quần áo ông tôi để vứt trong bụi, bị nhậy cắn lỗ chỗ cả. Tôi mừng quá đi chứ. Mấy gã kia nghe vậy đều gật gù khen phải, như thể được ông chủ đuổi là một điều may mắn lắm.
Cuối cùng, gã thứ mười hai mới ung dung kể: hôm nay tôi phải đánh xe ra đồng. Tôi trải rơm lên xe làm giường, ngủ một giấc thật ngon. Dây cương tuột khỏi tay lúc nào chẳng biết. Lúc tỉnh dậy, con ngựa suýt sổng mất, còn bộ yên cương, dây đai, vòng cổ, hàm thiếc thì đã bị ai đi qua lấy sạch. Chưa hết đâu, cỗ xe còn sa xuống vũng lầy, lún chặt. Tôi cứ để nguyên đó, lại nằm dài ra rơm ngủ tiếp. Mãi sau ông chủ phải tự mình tới đẩy xe lên. Giá ông không tới, thì giờ này tôi chẳng nằm đây đâu, mà vẫn nằm ngoài kia, ngủ yên lành.
Mười hai gã nằm đó, gã nào cũng tin rằng chuyện của mình mới là chuyện lười nhất. Họ cãi nhau một lúc, nhưng cãi cũng mệt, nên lần lượt ngáp dài rồi ngủ khò trên bãi cỏ, chẳng ai buồn đứng dậy về nhà. Còn ai lười nhất trong mười hai gã ấy, thì xin để các bạn nhỏ tự phân xử. Chỉ biết rằng đêm ấy, trên bãi cỏ, tiếng ngáy của mười hai gã vang lên đều đều, to hơn cả tiếng dế.