Ngày xưa có một đôi vua và hoàng hậu sống với nhau rất hạnh phúc. Nhưng rồi nhà vua thấy trong lòng bồn chồn, muốn đi xa lập công danh. Ở một xứ bên kia biển có ông vua độc ác, hành hạ dân lành. Nhà vua bèn tập hợp quân lính, dặn dò các quan, từ biệt hoàng hậu, rồi vượt biển ra đi. Lúc đầu quân ta thắng liền mấy trận. Nhưng tới một hẻm núi, đại quân của vua xứ xa đã chờ sẵn. Quân ta tan tác, còn nhà vua bị bắt mang đi.
Trong ngục của vua xứ xa, ngày ngày các tù nhân bị bắt cày ruộng từ sáng tới tối. Ba năm sau, nhà vua mới tìm được cách gửi thư về: “Hãy bán hết lâu đài, cầm hết châu báu, đến cứu ta ra.” Hoàng hậu đọc thư, khóc nức nở. Nàng nghĩ: “Nếu ta tự đi, vua xứ ấy sẽ giữ ta lại. Còn sai các quan, ta chẳng biết tin ai.” Nghĩ mãi, nàng nảy ra một ý. Nàng cắt mái tóc nâu dài óng, mặc áo con trai, ôm cây đàn lute, rồi lặng lẽ ra đi, không nói với một ai.
Nàng đi qua bao xứ, bao thành, chịu bao vất vả mới tới kinh đô của vua xứ xa. Nàng đi một vòng quanh cung, thấy nhà ngục ở phía sau. Rồi nàng vào sân trước, ôm đàn gảy những tiếng trong như suối, ai nghe cũng chẳng muốn rời chân. Rồi nàng cất tiếng hát, giọng ngọt hơn chim sơn ca: “Tôi từ xứ xa lạ tới đây, hành trang chỉ có cây đàn này. Tôi hát cho người tù mong ngóng, cho trái tim khắc khoải đêm ngày. Hỡi đức vua, nếu người nghe thấu, xin ban cho tôi điều ước ấy.”
Vua xứ xa nghe tiếng hát, cho gọi người hát vào. “Chào người chơi đàn. Ngươi từ đâu tới?” “Thưa bệ hạ, quê tôi ở bên kia nhiều biển, tôi đi khắp nơi kiếm sống bằng tiếng đàn.” “Hãy ở lại vài ngày. Khi đi, ta sẽ ban cho ngươi điều ước trong bài hát.” Thế là chàng lute ở lại, đàn hát suốt ngày. Vua nghe say sưa, quên cả ăn uống, quên cả việc hành hạ ai. Vua gật gù: “Tiếng đàn này như có bàn tay dịu dàng gỡ hết muộn phiền cho ta.”
Ba ngày sau, chàng lute xin cáo từ. “Ngươi muốn ta thưởng gì?” “Xin bệ hạ cho tôi một người tù. Trong ngục có nhiều người, tôi muốn có bạn đồng hành. Mỗi khi nghe giọng người ấy vui vẻ, tôi sẽ nhớ ơn bệ hạ.” Vua dẫn chàng đi khắp nhà ngục, cho tự chọn. Hoàng hậu đi giữa đám tù, và chọn đúng chồng mình. Hai người đi cùng nhau suốt chặng đường dài, mà nhà vua vẫn không nhận ra người bạn trẻ là ai.
Tới biên giới, nhà vua nói: “Cậu bé tốt bụng ơi, ta không phải tù nhân thường, ta là vua nước này. Hãy theo ta về, muốn thưởng gì ta cũng cho.” “Xin đừng nói chuyện thưởng, ngài cứ về bình an.” “Vậy hãy về làm khách của ta.” “Đến lúc thích hợp, tôi sẽ tới cung của ngài.” Rồi họ chia tay. Hoàng hậu đi đường tắt, về trước nhà vua, thay lại xiêm áo. Một lúc sau, cả cung reo hò: “Đức vua đã về!” Nhà vua chào hỏi mọi người vui vẻ, nhưng chẳng thèm nhìn hoàng hậu lấy một lần.
Nhà vua họp các quan, giận dữ: “Lúc ta trong ngục, hoàng hậu chẳng làm gì cứu ta!” Các quan thưa: “Tâu bệ hạ, tin vừa tới thì hoàng hậu biến mất, hôm nay mới về.” Vua càng giận: “Nếu không có chàng lute, ta chẳng bao giờ về được.” Đúng lúc ấy, ngoài sân lại vang lên tiếng đàn và bài hát quen thuộc. Vua chạy ra, nắm tay chàng lute dắt vào: “Đây là người đã cứu ta! Bạn ơi, ta sẽ ban cho bạn điều ước.” “Thần xin điều mà vua xứ xa đã ban, nhưng lần này thần giữ luôn. Thần xin chính bệ hạ!” Nàng cởi chiếc áo choàng, và ai cũng thấy đó là hoàng hậu. Nhà vua mừng khôn xiết, mở tiệc mời cả thiên hạ, vui suốt một tuần liền.