Ngày xưa có một chàng trai đang học để trở thành nhà thơ. Chàng muốn thành thi sĩ ngay trước lễ Phục sinh, rồi cưới vợ, rồi sống bằng nghề làm thơ. Chàng biết làm thơ là phải nghĩ ra được một điều gì đó. Nhưng chàng chẳng nghĩ ra được gì cả. “Mình sinh ra muộn quá rồi!” chàng thở dài. “Những người sống cách đây một nghìn năm thật sung sướng, muốn nổi tiếng mãi mãi cũng dễ. Ngay cả người sống cách đây một trăm năm cũng còn có chuyện để viết. Bây giờ thì thế gian đã bị viết hết sạch rồi, mình còn biết làm thơ về cái gì đây?” Chàng ngồi học, ngồi nghĩ, nghĩ mãi đến mức đổ bệnh, người gầy rộc đi. Chẳng ông thầy thuốc nào chữa được.
Người ta mách chàng đến tìm bà cụ ở ngôi nhà nhỏ bên đường cái. Bà là người mở cổng cho khách cưỡi ngựa và xe ngựa đi qua, nhưng bà còn biết nhiều hơn thế, khôn ngoan hơn cả ông thầy thuốc ngồi xe riêng. Ngôi nhà nhỏ, sạch sẽ, mà trông buồn tẻ, chẳng có cây, chẳng có hoa. Cạnh cửa có một tổ ong, rất có ích. Có một mảnh ruộng khoai tây nhỏ, cũng rất có ích. Lại có một bờ đất mọc đầy bụi mận gai, hoa đã tàn, giờ chỉ còn quả chát, ăn vào là méo cả miệng. “Đúng là bức tranh của thời buồn tẻ, chẳng có chút thơ nào,” chàng trai nghĩ. Thế là chàng đã có được một ý nghĩ, như nhặt được một hạt vàng nhỏ trước cửa nhà bà.
“Ghi ngay ý ấy lại!” bà cụ bảo. “Vụn bánh cũng là bánh. Ta biết cậu đến đây làm gì. Cậu không nghĩ ra được điều gì, mà lại muốn thành nhà thơ trước lễ Phục sinh.” “Mọi thứ đều đã có người viết rồi ạ,” chàng đáp. “Thời bây giờ đâu phải thời xưa.” “Thời xưa, những bà già như ta bị người ta xua đuổi, còn nhà thơ thì bụng đói meo, áo rách cả khuỷu tay,” bà cụ nói. “Thời bây giờ là thời tốt nhất đấy. Chỉ có điều cậu chưa biết cách nhìn. Tai cậu chưa biết nghe. Chuyện để kể có ở khắp nơi, trong hoa trái của đất, trong dòng nước chảy và mặt nước lặng. Cậu phải biết cách bắt lấy một tia nắng. Nào, đeo thử cặp kính của ta, áp chiếc ống nghe của ta vào tai, rồi thôi đừng nghĩ mãi về mình nữa.” Việc cuối cùng ấy mới thật là khó.
Bà đặt chàng đứng giữa ruộng khoai và dúi vào tay chàng một củ khoai to. Từ trong củ khoai vang lên tiếng hát, kể lại chuyện đời khoai tây. Khoai kể rằng ngày xưa, theo lệnh nhà vua, khoai được chở đi khắp các thị trấn, người ta rao lên rằng khoai quý lắm. Nhưng chẳng ai tin, cũng chẳng ai biết trồng. Có người đào một cái hố, đổ cả bao khoai xuống. Có người vùi mỗi chỗ một củ, chờ nó mọc thành cây to để rung cho khoai rơi xuống như rung quả. Cây khoai mọc lên, ra hoa, ra những quả xanh mọng nước, rồi héo đi. Chẳng ai nghĩ đến thứ quý giá nằm dưới đất. “Ông bà tổ tiên chúng tôi đã chịu thiệt thòi biết bao,” khoai hát, “trước khi người ta hiểu rằng khoai còn quý hơn cả một cục vàng.”
“Thế là đủ rồi,” bà cụ bảo. “Giờ nhìn sang bụi mận gai đi.” Những quả mận gai kể rằng họ hàng của chúng ở tận miền bắc xa xôi. Ngày xưa, những người đi biển từ Na Uy giong buồm về phía tây, qua sương mù và bão tố, tới một vùng đất lạ. Sau lớp băng tuyết, họ thấy đồng cỏ xanh và những bụi cây trĩu quả tím đen, chín nhờ sương giá, y như mận gai vậy. “Chuyện thật là thơ mộng,” chàng trai nói. “Bây giờ theo ta,” bà cụ bảo, và dẫn chàng tới tổ ong. Ôi, bên trong thật là nhộn nhịp! Có những chú ong đứng ở lối đi, quạt cánh cho gió mát thổi khắp xưởng. Có những chú ong từ ngoài bay về, chân đeo giỏ phấn hoa, đổ ra để làm mật và sáp. Bà chúa ong muốn bay ra ngoài, nhưng chưa tới lúc, cả đàn không cho bà đi, thế là bà đành ở lại.
“Giờ thì leo lên bờ đất, nhìn ra đường cái xem người ta qua lại,” bà cụ bảo. “Đông người quá!” chàng kêu lên. “Chuyện này nối chuyện kia, quay cuồng trước mắt, rối cả lên. Cháu đi lối sau thôi.” “Không, cứ đi thẳng vào đám đông,” bà nói. “Có tai để nghe, có trái tim để cảm, thì cậu sẽ nghĩ ra được điều gì đó. Nhưng trước khi đi, trả ta cặp kính và chiếc ống nghe đã.” Bà cầm lại cả hai. “Giờ cháu chẳng thấy gì, chẳng nghe gì nữa,” chàng than. “Vậy thì cậu chẳng thành nhà thơ trước lễ Phục sinh được đâu,” bà cụ nói. “Thế cháu phải làm gì để kiếm miếng ăn bằng thơ?” “Cái đó thì dễ. Cứ đi chê thơ của người khác, chê thật mạnh vào, chẳng cần ngượng. Thế là cậu sẽ có bánh ăn, nuôi được cả vợ.” “Đấy, người ta nghĩ ra được điều gì đây!” chàng trai reo lên. Và từ đó chàng đi chê bai hết nhà thơ này đến nhà thơ khác, vì chính chàng không làm được thơ. Chuyện này là bà cụ kể đấy. Bà biết người ta có thể nghĩ ra điều gì.