Về kệ Thế giới

Người thợ dệt thông minh

Khoảng 5 phút · 5 cảnh

Sứ giả của một hoàng đế hùng mạnh bước vào triều, vẽ một vòng tròn quanh ngai vua rồi ngồi im không nói một lời. Cả triều đình bó tay, chỉ có một người thợ dệt mang theo con gà mái và hai viên xương nhỏ là giải được câu đố. Truyện dân gian Armenia trong tuyển tập của Andrew Lang, kể nhẹ nhàng cho cả nhà.

Cốt truyện theo: Truyện dân gian Armenia, Andrew Lang chép (1907)

Ngày xưa, ở một xứ xa xôi, có một nhà vua đang ngồi trên ngai nghe dân chúng kêu kiện. Bỗng quan thị vệ vào tâu có sứ giả của một hoàng đế phương đông xin vào chầu. Hoàng đế ấy rất hùng mạnh, các nước xung quanh ai cũng sợ, nhà vua cũng vậy. Vua vội cho mời sứ giả vào và sai dọn tiệc thết đãi. Nhưng sứ giả không nói một lời. Ông ta bước tới trước ngai, cúi xuống, dùng cây gậy trong tay vẽ một vòng tròn đen quanh ngai vua. Rồi ông ta ngồi xuống chiếc ghế gần đó, im lặng như pho tượng, chẳng nhìn ai.

Nhà vua và cả triều đình vừa khó hiểu vừa bực bội. Hỏi gì sứ giả cũng chẳng đáp. Vua cho họp các quan, nhưng chẳng ai đoán ra vòng tròn ấy nghĩa là gì. Vua nổi giận: “Trước khi mặt trời lặn, nếu không tìm được người giải được câu đố này, ta sẽ cách chức các ngươi, đuổi hết ra khỏi triều!” Các quan vội chia nhau từng khu phố, gõ cửa từng nhà mà hỏi. Người ta chỉ ngơ ngác lắc đầu.

May thay, có một vị quan tinh ý hơn cả. Ông bước vào một ngôi nhà vắng, thấy chiếc xích đu tự đung đưa dù chẳng có ai. Sang phòng bên, lại một chiếc xích đu tự đung đưa. Nhìn qua cửa sổ, ông thấy ngoài ruộng lúa có một cây sào tự lắc lư không cần gió, đuổi lũ chim sẻ bay tán loạn. Ông đi xuống cầu thang, thấy một xưởng dệt rộng rãi, sáng sủa. Một người thợ dệt đang ngồi bên khung cửi, chỉ việc dẫn sợi, còn khung cửi thì tự chạy nhờ một bánh xe to ở góc phòng do chính ông chế ra. Vị quan mừng rỡ, kể hết chuyện vòng tròn, rồi giục: “Đi ngay với tôi, mặt trời sắp lặn rồi!” Người thợ dệt đứng nghĩ một lúc, ra cửa sổ nhặt hai viên xương nhỏ mà trẻ con vẫn dùng làm đồ chơi, rồi bắt con gà mái trong chuồng, cắp vào nách. “Tôi đi được rồi.”

Vào đến điện, nhà vua vẫn ngồi trên ngai, sứ giả vẫn ngồi trên ghế. Người thợ dệt ra hiệu cho vị quan đứng yên, rồi một mình bước tới trước mặt sứ giả, đặt hai viên xương nhỏ xuống sàn ngay bên cạnh ông ta. Sứ giả nhìn, rồi móc trong túi ra một nắm hạt kê, rắc đầy quanh mình. Người thợ dệt thả con gà mái xuống. Gà mái mổ lia lịa, chỉ trong chớp mắt đã ăn sạch chỗ hạt kê. Sứ giả lặng lẽ đứng dậy, không nói lời nào, đi thẳng ra khỏi điện, rồi lên đường về nước.

Nhà vua vẫy người thợ dệt lại gần: “Chỉ mình ngươi đoán được câu đố. Hãy nói cho ta nghe tất cả nghĩa là gì.” Người thợ dệt thưa: “Tâu bệ hạ, vòng tròn ấy là lời của hoàng đế: nếu ta đem quân vây kín kinh thành của ngươi, ngươi có chịu hàng không? Hai viên xương đồ chơi tôi đặt xuống là để đáp rằng: các ông chỉ là trẻ con, về mà chơi trò của trẻ con. Nắm hạt kê là số quân đông vô kể của hoàng đế. Còn con gà mái ăn sạch hạt kê là ý bảo: một người của ta chọi được cả trăm người của các ông. Tôi nghĩ hoàng đế sẽ không gây chiến nữa đâu.” Vua mừng lắm, hứa ban cho bất cứ thứ gì, kể cả nửa giang sơn. Người thợ dệt chỉ xin một mảnh trại nhỏ ngoài cổng thành làm của hồi môn cho con gái. Trước khi về, ông còn nói: “Xin bệ hạ nhớ cho, thợ dệt cũng có ích cho đất nước, và đôi khi còn khôn hơn cả các quan đấy ạ!”