Ngày xưa, có bác nông dân nghèo tên là Cua. Một hôm bác đánh xe bò chở củi lên thành, bán cho một ông thầy thuốc được hai đồng bạc. Lúc nhận tiền, bác thấy ông thầy đang ngồi ăn, cỗ bàn thịnh soạn, rượu ngon. Bác thèm quá, hỏi: "Thưa thầy, làm sao để thành thầy thuốc được như thầy?" Ông thầy cười: "Dễ lắm. Bác mua một cuốn sách vần có hình con gà trống, bán xe bò lấy tiền may áo thầy thuốc, rồi treo biển trước cửa: Ta là thầy Biết Tuốt." Bác Cua về làm y như thế.
Ít lâu sau, nhà một ngài chúa đất giàu có bị mất trộm một số tiền lớn. Người ta mách có thầy Biết Tuốt ở làng nọ, cái gì cũng biết. Ngài chúa đất đánh xe tới mời. "Có phải thầy là thầy Biết Tuốt không?" "Chính tôi đây." "Vậy mời thầy về tìm giúp số tiền bị mất." "Được thôi, nhưng cho bà nhà tôi là Grete đi cùng nhé." Ngài chúa đất đồng ý, cho hai vợ chồng lên xe ngựa sang trọng. Tới nơi, bàn tiệc đã bày sẵn, ngài mời thầy ngồi ăn trước đã.
Người hầu thứ nhất bưng đĩa thức ăn vào. Bác Cua huých vợ, nói: "Grete này, đây là người thứ nhất đấy." Ý bác là người bưng món thứ nhất. Nhưng người hầu kia lại tưởng thầy nói: "Đây là tên trộm thứ nhất." Mà anh ta đúng là một trong mấy kẻ lấy trộm thật, nên sợ run cầm cập. Ra tới ngoài, anh thì thầm với bạn: "Ông thầy biết hết rồi, nguy to rồi!" Người hầu thứ hai không dám vào, nhưng vẫn phải bưng món tiếp theo. Bác Cua lại bảo vợ: "Grete ơi, người thứ hai đây." Người hầu thứ hai cũng sợ xanh mặt, vội vàng lui ra.
Người hầu thứ ba vào, bác Cua lại nói: "Grete ơi, người thứ ba đây." Người hầu thứ tư bưng vào một chiếc đĩa có nắp đậy kín. Ngài chúa đất muốn thử tài thầy, bảo: "Thầy biết tuốt thì đoán xem trong đĩa có gì?" Bác Cua nhìn cái đĩa, chẳng biết gì cả, bèn thở dài: "Ôi, tội nghiệp cho Cua!" Ý bác là tội nghiệp cho bản thân mình. Nào ngờ ngài chúa đất mở nắp ra, trong đĩa đúng là món cua! Ngài reo lên: "Thầy biết thật, thế thì thầy cũng biết ai lấy tiền rồi!"
Bọn người hầu sợ quá, nháy mắt gọi thầy ra ngoài, thú thật chính họ đã lấy tiền. "Thầy đừng nói ra, chúng con xin trả lại hết, lại biếu thầy một món tiền nữa." Rồi họ chỉ chỗ giấu tiền. Thầy hứa sẽ không tố họ. Quay vào, thầy bảo: "Giờ tôi xem sách để tìm chỗ giấu tiền." Một người hầu thứ năm vẫn chưa yên tâm, chui vào trong cái lò sưởi to để nghe lén. Bác Cua lật sách vần, tìm mãi chẳng thấy trang con gà trống, liền nói to: "Ta biết mày ở trong này, ra mau!" Người trong lò tưởng thầy gọi mình, nhảy vọt ra kêu: "Ông này biết tuốt thật!"
Bác Cua dẫn ngài chúa đất tới đúng chỗ bọn hầu giấu tiền, nhưng chẳng hề nói ai là kẻ lấy. Ngài chúa đất mừng rỡ, thưởng cho thầy một túi tiền to. Bọn người hầu cũng giữ lời, biếu thầy thêm một món nữa. Thế là bác nông dân nghèo hôm nào trở nên giàu có. Từ đó, khắp vùng ai cũng truyền tai nhau về thầy Biết Tuốt tài giỏi. Còn bác Cua thì cười thầm, vì chỉ có bác và bà Grete biết rằng, trong cuốn sách vần ấy chỉ có mỗi hình con gà trống mà thôi.