Về kệ Thế giới

Vị tể tướng luôn biết ơn

Khoảng 6 phút · 6 cảnh

Nhà vua lỡ tay làm đứt đầu ngón tay, vậy mà vị tể tướng già lại nói "thật là tin tốt lành" và bị tống vào ngục. Chỉ đến khi nhà vua lạc sang nước láng giềng, ông mới hiểu vì sao người tể tướng luôn biết ơn mọi chuyện xảy đến. Truyện dân gian Punjab, Ấn Độ, trong tuyển tập của Andrew Lang, kể nhẹ nhàng cho cả nhà.

Cốt truyện theo: Truyện dân gian Punjab (Ấn Độ), Andrew Lang chép (1907)

Ngày xưa, ở xứ Ấn Độ, có hai ông vua cai trị hai nước sát nhau. Hai người ganh nhau giàu, ganh nhau mạnh, nên chẳng ưa gì nhau. Để khỏi cãi cọ mãi, họ ký một bản giao ước: hễ ai, từ kẻ nghèo nhất đến người sang nhất, bước qua biên giới sang nước kia thì sẽ bị bắt và chịu phạt. Một vị vua có một tể tướng già, râu trắng như cước, nổi tiếng hiền và khôn ngoan. Ông có một thói quen lạ: chuyện gì xảy đến, ông cũng cảm ơn.

Một sáng, nhà vua và tể tướng ngồi làm việc. Nhà vua cầm con dao nhỏ gọt ngòi bút, chẳng may dao trượt, cắt đứt đầu ngón tay. "Ôi tể tướng, ta làm đứt mất đầu ngón tay rồi!" Tể tướng đáp: "Thật là tin tốt lành!" Nhà vua nổi giận: "Ngươi vui khi người khác gặp nạn, kể cả ta à? Lính đâu, giải hắn vào ngục!" Lính lôi tể tướng đi. Tới cửa ngục, ông lẩm bẩm gì đó trong bộ râu. "Nó nói gì?" nhà vua quát. Người cai ngục thưa: "Tâu bệ hạ, ông ấy nói cảm ơn bệ hạ." Nhà vua sững sờ: "Hắn điên rồi, gặp nạn cũng cảm ơn!" Thầy thuốc băng ngón tay cho vua, nhưng chẳng ai xoa dịu được nỗi buồn trong lòng vua, vì ông vốn rất quý người tể tướng già.

Sáng hôm sau, nhà vua đòi đi săn, nhưng không cho ai theo. Ông cứ thế phi ngựa qua đồng, qua rừng, lòng nặng trĩu, mặc cho bao con hươu, con trĩ chạy qua. Mải nghĩ ngợi, ông lạc sang đất của nước láng giềng lúc nào chẳng hay. Bỗng từ bụi rậm, quân lính bốn phía xông ra vây lấy. Nhà vua bị trói, giải về nhốt trong ngục của vua láng giềng. Ngồi trong ngục, ông nghĩ tới người tể tướng cũng đang bị giam như mình. Ông ước gì mình cũng tìm được một điều gì đó để mà cảm ơn như ông lão.

Đêm ấy, vua láng giềng họp các quan bàn xem nên làm gì với ông vua đối thủ. Ai cũng góp một ý, khiến ông rối tung cả đầu. Vị thầy tế đứng đầu ngồi trong góc tính toán hồi lâu rồi tâu: "Ngày mai là ngày lớn. Thần linh muốn có một người vẹn toàn, không tì vết, dâng lên ở lại phục dịch trong đền mãi mãi. Hãy đưa ông vua này vào đền, ông ta sẽ không bao giờ được về nước nữa." Vua láng giềng đành gật đầu, trong lòng chẳng yên. Sáng hôm sau, cờ phướn tung bay, trống chiêng rộn rã, hàng trăm thầy tế làm lễ, hàng trăm người hát vang. Nhà vua bị dẫn ra giữa sân đền.

Vị thầy tế bước tới, mặt tươi cười. Bỗng ông thấy ngón tay nhà vua quấn một mảnh vải. Ông giật phắt ra xem: đầu ngón tay bị mất một mẩu! Ông đỏ mặt tức tối, dắt nhà vua tới trước vua láng giềng: "Tâu bệ hạ, lễ vật này vô dụng rồi! Lễ vật phải vẹn toàn, mà ông ta thiếu mất đầu ngón tay!" Vua láng giềng lại thở phào nhẹ nhõm: "Thế thì xong chuyện. Giữ một ông vua lại trong đền, ta cũng thấy chẳng phải lẽ." Ông rút con dao nạm ngọc, tự tay cắt dây trói. Ông mời khách tắm rửa, ăn uống, tặng bao quà quý, rồi đích thân tiễn tới biên giới. Ở đó, hai vua xé bỏ bản giao ước cũ, ký giao ước mới: người hai nước được tự do qua lại, luôn được đón tiếp tử tế.

Về tới cung, nhà vua cho gọi ngay vị tể tướng. "Ngươi có biết ta vừa gặp chuyện gì không?" "Người ở trong ngục sao biết được chuyện bên ngoài, tâu bệ hạ." Nhà vua kể hết, rồi nói: "Ta tha cho ngươi, nếu ngươi giải thích vì sao ta đứt tay mà ngươi cảm ơn." Tể tướng mỉm cười: "Tâu bệ hạ, chẳng phải may lắm sao? Nếu không mất đầu ngón tay, bệ hạ đã phải ở lại đền thần mãi mãi rồi." "Đúng thật," nhà vua gật đầu. "Nhưng sao ngươi lại cảm ơn khi bị ta bỏ ngục?" "Vì lúc nào biết ơn cũng là điều tốt. Và nếu thần biết rằng ở trong ngục thì thần không phải đi theo bệ hạ, không bị bắt làm lễ vật vẹn toàn thay bệ hạ, thì thần còn cảm ơn nhiều hơn nữa."