Ngày xưa có một con vịt được đem từ Bồ Đào Nha tới, có người bảo từ Tây Ban Nha, mà thế thì cũng gần như nhau. Người ta gọi nó là con vịt Bồ Đào Nha. Nó đẻ trứng, rồi bị làm thịt, dọn lên bàn, thế là hết chuyện của nó. Nhưng lũ vịt con nở ra từ trứng cũng được gọi là vịt Bồ Đào Nha, dù điều đó còn phải bàn. Cả nhà chỉ còn lại một con ở sân, nơi có cả gà và một con gà trống cứ vênh vang đi lại.
Con gà trống gáy to quá, làm ta nhức cả đầu, bà vịt Bồ Đào Nha nói. Nhưng phải công nhận nó đẹp, dù chẳng phải vịt đực. Nó nên hạ giọng như lũ chim nhỏ hót trên cây đoạn bên vườn hàng xóm kia. Nghe mới êm làm sao! Ta gọi đó là tiếng hót Bồ Đào Nha. Giá ta có một chú chim hót như thế, ta sẽ thương nó như mẹ hiền, vì lòng tốt có sẵn trong dòng máu Bồ Đào Nha của ta.
Bà vừa dứt lời thì một chú chim nhỏ lộn nhào từ mái nhà rơi xuống sân. Con mèo đuổi theo, chú thoát được nhưng gãy một bên cánh. Đúng là con mèo, đồ độc ác, bà vịt nói. Ta còn nhớ thói nó hồi ta có con nhỏ. Sao lại để loài ấy sống mà rong chơi trên mái nhà chứ? Ở Bồ Đào Nha người ta chẳng cho phép đâu. Bà thương chú chim, và các con vịt khác, những con không phải Bồ Đào Nha, cũng thương. Tội nghiệp chưa, chúng lần lượt kéo tới mà nói. Bọn ta không biết hót, nhưng trong bụng cũng có cái gì đó như hộp đàn, bọn ta cảm được, chỉ không nói ra thôi.
Nhưng ta thì nói được, bà vịt Bồ Đào Nha bảo, và ta sẽ làm điều gì đó cho chú bé, đó là bổn phận của ta. Bà bước vào máng nước, đập cánh thật mạnh, tưới lên chú chim một trận mưa nước suýt làm chú chết đuối. Nhưng bà có lòng tốt cả. Đó là một việc thiện, bà nói, mong các cô các chị noi gương. Chiếp, chiếp, chú chim kêu, cánh gãy nên khó rũ nước. Chú hiểu trận tắm là có lòng tốt, nên chú nói: bà nhân hậu quá. Nhưng chú chẳng mong tắm lần thứ hai.
Ta chưa bao giờ nghĩ tới trái tim mình, bà vịt đáp, nhưng ta biết ta thương mọi sinh linh, trừ con mèo. Chẳng ai bắt ta thương nó, vì nó đã ăn mất hai đứa con ta. Cứ tự nhiên như ở nhà nhé. Ta cũng là người xứ lạ, nhìn bộ lông là biết. Ông vịt nhà ta là dân bản xứ, chẳng cùng dòng giống, nhưng ta không vì thế mà kiêu. Nếu ở đây có ai hiểu được chú, thì chính là ta. Một con vịt nhỏ lém lỉnh buột miệng: bà ấy toàn Bồ Đào, bô lô ba la. Lũ vịt thường huých nhau mà cười, khen câu ấy dí dỏm quá.
Lũ vịt thường cũng tới vỗ về: bọn ta chẳng thích nhét chữ dài vào mỏ, nhưng thương chú chẳng kém, bọn ta sẽ đi theo chú khắp nơi. Đừng làm phiền nó, bà vịt Bồ Đào Nha gạt đi, nó cần nghỉ ngơi. Chú chim, có muốn ta pha thêm một trận tắm nữa không? Ôi không, không, xin để cháu khô đã, chú chim van. Rồi gà hàng xóm kéo sang thăm. Gà trống hôm ấy lịch sự, chỉ bảo: chú hót thật, nhưng muốn người ta biết mình là ai thì phải to tiếng hơn. Hai cô gà chân lông giống quý từ phương xa thì thầm với chú rằng cả cái sân này, ngoài chúng và gà trống, chẳng ai có học, rồi kể xấu từng con vịt một, dù miệng bảo chỉ nói điều tốt.
Ông vịt đực đi tới, tưởng chú chim là con sẻ. Ta chẳng phân biệt được, ông nói, nó chỉ là đồ chơi, ai thích đồ chơi thì cứ chơi. Đừng để ý lời ông ấy, bà vịt thì thầm, ông ấy giỏi việc làm ăn, với ông việc làm ăn là trên hết. Giờ ta nằm nghỉ một lát. Ta phải giữ mình cho béo tốt, để tới ngày được nhồi lá xô thơm với hành với táo. Bà nằm sưởi nắng, nheo một mắt, rồi ngủ thiếp đi. Chú chim lo cái cánh gãy một lúc, rồi cũng nằm xuống sát bên người đã che chở mình. Nắng ấm, chú thấy chỗ này thật dễ chịu. Bọn vịt thường thì thì thầm rằng bà già dạo này lẩm cẩm, rồi lại khúc khích nhắc câu bô lô ba la.
Cả sân đang ngủ thì có người ném đồ ăn vào, rơi đánh bịch một tiếng. Cả bọn giật mình vỗ cánh. Bà vịt Bồ Đào Nha cũng choàng dậy, lao sang bên kia, giẫm ngay lên chú chim. Chiếp, chú kêu, bà giẫm đau cháu quá. Ai bảo nằm chắn đường ta, bà gắt. Đừng có hơi tí là kêu. Ta cũng có thần kinh chứ, nhưng ta có kêu chiếp đâu. Chú chim nói tiếng chiếp lỡ buột ra. Bà chẳng thèm nghe, ăn lấy ăn để. Ăn xong bà lại nằm xuống. Chú chim muốn làm vui lòng bà, bèn cất tiếng hót về giọt sương long lanh mùa xuân. Ta cần ngủ sau bữa ăn, bà nói. Ở nhà này thì phải theo nếp nhà này.
Chú chim sững sờ, vì chú có ý tốt. Khi bà thức dậy, chú đứng trước mặt bà, đặt dưới chân bà mấy hạt thóc vừa nhặt được. Nhưng bà ngủ không ngon nên đang cáu. Đem cho gà con ấy, bà nói, và đừng có đứng chắn đường ta mãi. Sao bà giận cháu, cháu đã làm gì? Làm gì ư, cách ăn nói của chú chẳng lịch sự chút nào. Hôm qua ở đây nắng đẹp, chú chim nói, hôm nay trời u ám, ngột ngạt. Chú biết gì về thời tiết, ngày còn chưa hết. Đừng đứng đực ra đấy. Nhưng bà đang nhìn cháu giống hệt đôi mắt độc ác hôm qua, lúc cháu rơi xuống sân. Đồ hỗn láo, bà vịt rít lên. Dám so ta với con mèo, loài ăn thịt ấy à? Trong ta không có lấy một giọt máu độc ác. Ta đã bênh chú, giờ ta dạy chú phép lịch sự. Rồi bà mổ một cái vào đầu chú chim, và chú ngã xuống, chết.
Thế này là sao, bà vịt nói, có mổ nhẹ một cái mà nó cũng không chịu nổi ư? Vậy thì nó chẳng sinh ra để sống ở đời này. Ta đã như mẹ của nó, ta biết, vì ta có tấm lòng tốt. Gà trống bên kia thò đầu vào gáy vang như máy hơi nước. Mi làm ta chết mất với tiếng gáy ấy, bà kêu, tất cả là lỗi của mi. Hãy nói về nó cho tôn trọng, nó có học, biết hót, hiền lành, điều hiếm có ở loài vật cũng như ở những kẻ tự xưng là người. Cả bầy vịt xúm lại quanh xác chú chim, khóc thật to, hai cô gà quý cũng khóc. Bọn ta có trái tim, chúng nói. Có, bà vịt đáp, gần mềm bằng vịt Bồ Đào Nha đấy. Chỉ ông vịt đực bảo: lo kiếm cái ăn đã, đó mới là việc chính. Một món đồ chơi vỡ thì còn khối món khác.