Ngày xưa có một người cha có hai con trai. Người anh khôn lanh, việc gì cũng làm được. Người em thì ngờ nghệch, chẳng học được gì, ai thấy cũng lắc đầu bảo: “Thằng này rồi chỉ làm khổ bố nó.” Có việc gì, bao giờ cũng phải nhờ người anh. Nhưng người anh lại nhát gan. Tối trời mà sai đi qua nghĩa địa, anh ta rên: “Ôi, thôi bố ạ, con rùng mình lắm.” Người em ngồi trong góc nghe vậy, nghĩ mãi không hiểu: “Người ta cứ nói rùng mình, rùng mình. Mình thì chẳng rùng mình bao giờ. Chắc đó là một môn nghề mà mình không biết.”
Một hôm cha bảo người em phải học lấy một nghề mà kiếm sống. Chàng đáp: “Con muốn học rùng mình.” Người anh cười rũ, người cha thở dài. Ông giáo đường trong làng nhận dạy chàng, cho chàng ở nhà mình, sai đi kéo chuông. Nửa đêm, ông trùm khăn trắng, lặng lẽ đứng ở cầu thang tháp chuông, định doạ cho chàng sợ. Chàng hỏi: “Ai đấy? Không nói thì đi đi.” Bóng trắng đứng im. Chàng hỏi lần thứ ba vẫn không thấy đáp, bèn xô một cái, bóng trắng lăn xuống mười bậc thang, nằm trong góc. Chàng về ngủ tiếp. Ông giáo đường bị gãy chân.
Vợ ông giáo đường chạy tới nhà người cha, khóc lóc kể tội. Người cha mắng con một trận, rồi bảo: “Tao khổ vì mày đủ rồi. Đây là năm mươi đồng bạc, mày cầm lấy mà đi khắp thiên hạ, đừng nói với ai mày ở đâu tới, cha mày là ai, vì tao xấu hổ vì mày.” Chàng đáp: “Vâng, con xin nghe lời cha. Con sẽ đi học rùng mình, rồi có một nghề nuôi thân.” Sáng hôm sau, chàng bỏ năm mươi đồng bạc vào túi, đi ra đường lớn, vừa đi vừa lẩm bẩm: “Giá mà mình biết rùng mình! Giá mà mình biết rùng mình!”
Một người đi đường nghe thấy, chỉ cái giá treo cổ trên đồi, nơi bảy kẻ tử tội bị treo: “Anh ngồi dưới đó tới nửa đêm thì khắc biết rùng mình.” Chàng mừng lắm, hứa học được thì cho người ấy năm mươi đồng bạc. Đêm ấy gió lạnh, chàng đốt lửa mà vẫn rét. Gió làm bảy cái xác đung đưa va vào nhau. Chàng thương: “Mình ngồi bên lửa còn rét, các bác ở trên kia chắc lạnh lắm.” Chàng trèo lên, đưa cả bảy người xuống, đặt ngồi quanh đống lửa cho ấm. Họ chẳng động đậy, để lửa bén vào quần áo. Chàng giận: “Các bác không cẩn thận thì tôi treo lên lại đấy.” Rồi chàng treo họ lên lại thật, nằm ngủ ngon lành.
Sáng ra người kia tới đòi tiền, chàng bảo: “Tôi học được gì đâu. Mấy ông trên ấy chẳng nói chẳng rằng, lại ngốc đến mức để lửa cháy cả áo.” Chàng lại đi. Tới một quán trọ, chủ quán kể rằng gần đây có toà lâu đài ma. Ai dám thức trong đó ba đêm sẽ biết thế nào là rùng mình. Nhà vua đã hứa gả công chúa, người đẹp nhất dưới gầm trời, cho ai làm được việc ấy. Trong lâu đài còn có kho báu do ma quỷ canh giữ. Bao người đã vào, chưa ai trở ra. Chàng tới xin vua. Vua thấy chàng dễ mến, cho chàng mang theo ba thứ không có sự sống. Chàng xin một đống lửa, một bàn tiện, và một cái thớt với con dao.
Đêm thứ nhất, chàng nhóm lửa trong một căn phòng, ngồi bên bàn tiện. Nửa đêm, từ góc nhà có tiếng kêu: “Meo meo, lạnh quá!” Chàng bảo: “Lạnh thì lại đây sưởi.” Hai con mèo đen to tướng nhảy phốc tới, ngồi hai bên, mắt đỏ như lửa, rủ chàng đánh bài. Chàng bảo cho xem móng đã, rồi kẹp chân chúng vào thớt: “Móng dài thế này, tôi hết muốn chơi bài rồi.” Chàng diệt hai con mèo, ném xuống hào. Lập tức từ mọi xó xỉnh kéo ra cả đàn mèo đen, chó đen đeo xích đỏ rực, la hét, giẫm vào lửa. Chàng cầm dao xua đuổi, con nào không chạy thì chàng hạ, rồi ném hết xuống ao cá.
Chàng quay về thổi lửa, buồn ngủ díp mắt. Thấy trong góc có chiếc giường lớn, chàng nằm xuống. Vừa nhắm mắt, chiếc giường tự chạy, khắp các phòng của lâu đài. Chàng bảo: “Hay lắm, chạy nhanh nữa đi.” Chiếc giường lao đi như có sáu con ngựa kéo, lên thềm xuống bậc, rồi đột nhiên lật úp, đè lên chàng như quả núi. Chàng hất chăn gối tung lên, chui ra, nói: “Ai thích thì cứ việc đánh xe,” rồi nằm ngủ bên lửa tới sáng. Sáng ra vua tới, thấy chàng nằm dưới đất, tưởng chàng đã chết, than rằng tiếc một chàng trai đẹp. Chàng ngồi dậy: “Chưa tới mức ấy đâu ạ.”
Đêm thứ hai, nửa đêm có tiếng ầm ầm, rồi một nửa người rơi từ ống khói xuống trước mặt chàng. Chàng bảo: “Còn nửa kia đâu, thế này ít quá.” Nửa kia rơi xuống, hai nửa ghép làm một, thành một gã đàn ông gớm ghiếc ngồi vào ghế của chàng. Chàng xô hắn ra: “Ghế này của tôi.” Rồi từng người, từng người nữa rơi xuống. Họ mang theo chín ống xương chân và hai cái đầu lâu, dựng lên chơi ki. Chàng xin chơi cùng, chê bóng không tròn, đem hai cái đầu lâu tiện lại cho tròn. Chàng chơi vui vẻ, thua mất vài đồng. Chuông điểm mười hai giờ, mọi thứ biến mất, chàng nằm ngủ ngon lành.
Đêm thứ ba, sáu người cao lớn khiêng vào một chiếc quan tài. Chàng reo: “À, chắc là ông anh họ mới mất mấy hôm trước.” Chàng mở nắp, sờ mặt người chết thấy lạnh như băng, bèn hơ tay vào lửa rồi áp lên cho ấm, lại bế lên giường, đắp chăn, nằm bên cạnh. Một lúc sau, người chết ấm lên, cựa quậy, rồi ngồi dậy: “Giờ tao bóp cổ mày.” Chàng nói: “Thế mà là cảm ơn à? Vào quan tài ngay!” Rồi chàng bỏ hắn vào quan tài, đóng nắp lại. Sáu người kia khiêng đi. Chàng thở dài: “Đến thế này mà vẫn chẳng rùng mình được.”
Rồi một ông già hiện ra, to lớn hơn hết thảy, râu trắng dài, trông thật dữ tợn: “Đồ nhãi ranh, mày sắp chết đến nơi rồi.” Chàng bảo: “Còn tuỳ, tôi khoẻ chẳng kém ông đâu.” Ông già dẫn chàng xuống hầm có cái đe, giáng một búa, đe lún sâu xuống đất. Chàng cầm rìu bổ một nhát, đe tách làm đôi, kẹp luôn bộ râu của ông già vào khe, rồi cầm gậy sắt nện cho tới khi ông xin tha, hứa trao kho báu. Ông dẫn chàng tới ba rương vàng: một rương cho người nghèo, một rương cho nhà vua, một rương cho chàng. Chuông điểm mười hai giờ, ông già biến mất.
Sáng ra vua tới hỏi: “Giờ đã biết rùng mình chưa?” Chàng đáp: “Chưa ạ. Tôi chẳng biết rùng mình là gì.” Kho báu được mang ra, đám cưới được cử hành linh đình. Chàng trẻ tuổi làm vua yêu vợ lắm, sống sung sướng, nhưng cứ lẩm bẩm mãi: “Giá mà ta biết rùng mình!” Công chúa phát bực. Cô hầu bảo: “Để con giúp.” Cô ra suối, xách về một thùng nước đầy cá bống. Đêm ấy, khi chồng đang ngủ say, công chúa kéo chăn ra, dội cả thùng nước lạnh cùng lũ cá bống nhỏ quẫy lên người chàng. Chàng choàng dậy, kêu lên: “Ôi, rùng mình quá, vợ ơi! Giờ thì ta biết rùng mình là gì rồi!”