Ngày xưa có một người phung phí hết của cải, nghèo tới mức chỉ còn biết bới mấy hạt ngô trong đống rác như con gà. Một hôm, hắn nhặt được một đồng bạc nhỏ, chỉ đáng một phần tám đồng tiền. Hôm sau, hắn gặp một người mang lồng tre đựng linh dương. Người ta cười: Gã ấy tự nuôi mình còn không nổi, nuôi linh dương sao được. Nhưng người bán vẫn tới: Ai biết người mua ở đâu. Kẻ ăn mày hỏi: Bán cho tôi một con lấy đồng bạc này nhé? Người bán đưa ra một con linh dương: Của ông đây.
Hắn mang linh dương về đống rác, bới được hạt ngô nào thì chia đôi với nó, sáng tối như thế suốt năm ngày. Rồi một đêm, linh dương đánh thức hắn: Thưa chủ. Hắn kinh ngạc vì chưa từng nghe có linh dương biết nói. Nó bảo: Thứ nhất, tôi đã nhận ông làm chủ. Thứ hai, ông đã bỏ ra tất cả những gì ông có để mua tôi. Tôi sẽ không bỏ ông. Nhưng xin cho tôi sáng sáng đi kiếm ăn, tối tối lại về, vì rác này không đủ cho cả hai. Hắn đồng ý. Ngày nào linh dương cũng về đúng lúc mặt trời lặn, và hai bên ngủ cạnh nhau.
Linh dương có một chốn cỏ ngọt nước mát trong rừng sâu. Một hôm, nó gặp một bãi cỏ đắng, cào lên định bứt bỏ, thì thấy trong đất một viên kim cương lớn, sáng rực. Nó nghĩ: Có lẽ giờ ta làm được gì đó cho người chủ đã mua ta bằng tất cả gia tài. Nhưng phải tự mang tới người giàu sang, kẻo người ta bảo ông ấy ăn trộm. Nó ngậm viên kim cương, chạy suốt hai ngày qua rừng, cho tới khi thấy một thị thành lớn. Nó phóng qua chợ, chạy thẳng vào cung, đặt viên kim cương dưới chân nhà vua.
Nhà vua sai trải thảm, kê nệm cho linh dương nghỉ, mang sữa và cơm cho nó ăn. Rồi vua hỏi nó mang tin gì tới. Linh dương đáp: Tôi mang viên kim cương này, là lễ vật của chủ tôi, Sultan Darai. Ngài nghe nói bệ hạ có con gái, xin cưới nàng làm vợ. Vua đáp: Ta bằng lòng. Vợ là vợ của ngài ấy, nhà là nhà của ngài ấy. Ngài cứ đến tay không, ta cũng vui lòng. Linh dương hẹn tám hay mười một ngày nữa sẽ cùng chủ tới. Về nhà, nó thấy chủ đang khóc vì tưởng nó đã bỏ đi mãi mãi. Hắn ôm chầm lấy nó, mừng đến nỗi không cho nó kịp nói.
Hôm sau hai bên lên đường. Tới ngày thứ năm, nghỉ bên một dòng suối, linh dương đánh chủ một trận nên thân, dặn ngồi yên đó chờ nó. Nó chạy tới cung vua, nơi lính đứng hai bên đường chờ đón Sultan Darai. Nó kể: Than ôi, trên đường tới đây chúng tôi gặp cướp, chủ tôi bị đánh, bị lột hết quần áo, giờ đang nấp dưới bụi cây. Vua lập tức chọn áo dài, khăn xếp, một thanh gươm chuôi vàng cùng con ngựa tốt nhất, muốn sai lính mang đi, nhưng linh dương nói: Sao tôi có thể dẫn lính tới làm chủ tôi xấu hổ khi ngài đang trần trụi? Một mình tôi là đủ. Nó cột ngựa vào cổ mình rồi phi đi.
Nhà vua nhìn theo mà bảo quần thần: Con linh dương ấy xuất thân từ bàn tay quý tộc, từ nhà một vị vua, nên mới khác hẳn mọi con linh dương. Linh dương bảo chủ tắm suối rồi mặc đồ vua ban. Nó dặn: Tới nơi, ông chỉ chào hỏi, còn lại để tôi nói. Hắn đáp: Ông mới là chủ, tôi sẽ vâng lời. Linh dương nói: Giờ ông không còn nghèo, cả tên ông cũng mới: Sultan Darai. Tới nơi, hắn xuống ngựa ôm hôn nhạc phụ. Sáng hôm sau, lễ cưới được cử hành, súng nổ, nhạc vang, cả cung điện mở tiệc.
Linh dương dặn chủ đừng ra khỏi nhà, rồi đi bảy ngày qua rừng và đồng hoang tới một thị thành vắng tanh. Cuối phố có một tòa nhà đẹp vô cùng, xây bằng ngọc bích, ngọc lam và cẩm thạch. Nó đánh liều gõ cửa. Một giọng già run rẩy: Nếu là cháu ta thì về đi, đừng tới đây mà chết và kéo ta chết theo. Bà kể: Chủ ngôi nhà này là một con rắn khổng lồ có bảy cái đầu. Ta chỉ ở đây nấu cơm cho nó. Cách một ngày, khi mặt trời đứng trên mái nhà, gió nổi lên, nó trườn vào sân ăn hết mấy nồi lớn, uống cạn một bể nước rồi đi.
Linh dương hỏi: Con rắn có gươm không? Có, sắc như tia chớp. Đưa nó cho tôi. Gió nổi lên, con rắn đã tới. Ăn uống xong, nó tới cửa: Mụ già, có mùi gì lạ thế? Bà lão đáp: Tôi mới xức nước hoa thôi, thưa chủ. Linh dương đứng sát cửa, cầm gươm. Con rắn thò một cái đầu qua lỗ cửa, nó chém gọn đến nỗi con rắn chẳng thấy gì. Lần lượt từng cái đầu thò vào, từng cái đầu rơi xuống. Khi mất sáu đầu, con rắn quẫy đuôi dữ dội, bụi mù mịt. Linh dương nói: Cây nào ngươi cũng leo được, cây này thì không. Cái đầu thứ bảy thò vào, và cũng rơi nốt. Linh dương buông gươm, ngất đi.
Bà lão reo lên mừng rỡ, chạy lấy nước, quạt cho linh dương tới khi nó hắt hơi tỉnh lại. Bà dẫn nó xem những phòng đầy vàng bạc và người hầu. Bà nói: Tất cả là của cháu. Linh dương bảo: Bà hãy giữ cẩn thận cho tới khi tôi đưa chủ tôi về. Nó nghỉ hai ngày rồi trở về. Chủ ôm hôn nó, kể mình nhớ nó tới mức chẳng ăn uống được. Bốn ngày sau, nhà vua cho một đoàn đông người hộ tống con gái về nhà chồng. Dọc đường ai cũng yêu linh dương hơn cả Sultan Darai.
Tới nơi, bà lão nhảy cẫng lên, ôm chầm lấy linh dương mà hôn. Linh dương không vui: Bà buông tôi ra. Người phải được bế là chủ tôi, người phải được hôn là chủ tôi. Bà lão xin lỗi, mở hết cửa cho chủ xem. Sultan Darai ra lệnh tháo dây cho những con ngựa bị cột, cởi trói cho những người bị trói, kẻ quét dọn, người trải giường, nấu cơm, gánh nước. Vợ hắn cùng đoàn thị nữ bước vào, thấy lụa là trải khắp, liền kêu lên: Linh dương ơi, nhà lớn chúng ta đã thấy, người đời chúng ta đã gặp, nhưng ngôi nhà này, và một con vật như ngươi, chúng ta chưa từng thấy.
Nhiều tuần trôi qua. Một hôm linh dương nói với bà lão: Tôi đã làm biết bao điều tốt cho chủ, mà tới nay ông ấy chưa một lần hỏi: Linh dương của ta, sao ngươi có được ngôi nhà này? Người xưa bảo: Muốn làm ơn cho ai, đừng chỉ làm ơn, hãy làm cả điều không vừa ý nữa, thì mới yên ổn với nhau. Tôi muốn xem những việc tốt của mình có được ông ấy đáp lại không. Sáng hôm sau, linh dương ốm thật: bụng đau, người sốt, chân nhức. Nó nhờ bà lão lên báo chủ. Hắn bảo: Thì nấu cháo kê đỏ cho nó. Vợ hắn sững sờ: Kê đỏ ngựa còn chẳng ăn! Hắn đáp: Gạo chỉ để cho người.
Bà lão quay xuống, khóc mà kể lại. Linh dương lặng đi rồi bảo bà lên nói lần nữa. Hắn quát: Bảo nó chết quách đi cho khuất mắt. Ta mua nó bằng một phần tám đồng bạc, mất nó thì ta thiệt gì? Vợ hắn rưng rưng: Thiếp thương cho chàng, sao chàng đối xử ác với linh dương như thế. Bà lão xuống thì thấy linh dương nằm đó, máu chảy ra từ mũi. Nó nói: Mẹ ơi, con sẽ chết, vì lòng con đầy uất ức. Con xấu hổ vì đã làm ơn cho chủ mà bị trả bằng điều ác. Vợ hắn lén sai thị nữ mang sữa, cơm và chăn gối xuống, hứa đưa nó về nhà cha chữa bệnh. Nhưng linh dương không đáp, chỉ quay mình nằm nghiêng, rồi lặng lẽ chết.
Người người khóc thương. Sultan Darai nổi giận: Các người khóc nó như khóc ta! Nó chỉ là con linh dương ta mua bằng một đồng bạc lẻ! Vợ hắn đáp: Chính linh dương đã hỏi cưới và đưa thiếp về. Dân chúng nói: Chúng tôi chỉ thấy linh dương. Nó làm cho ông bao điều tốt mà còn thế, thì chúng tôi sẽ ra sao? Nhưng hắn vẫn sai ném xác linh dương xuống giếng. Vợ hắn gửi thư về cho cha. Nhà vua đọc thư, khóc như mất mẹ, ngày đêm tới giếng, tự tay bế linh dương lên chôn cất, bắt cả thành để tang. Hết những ngày tang, người vợ ngủ bên chồng, mơ thấy mình đã về nhà cha, và khi tỉnh dậy, đó không phải là mơ. Còn người chồng mơ thấy mình đang ngồi bới đống rác. Khi tỉnh dậy, đó cũng chẳng phải là mơ, mà là sự thật.