Về kệ Người lớn

Con cừu kỳ diệu

Khoảng 12 phút · 12 cảnh

Vì một giấc mơ, công chúa Miranda bị chính cha mình ra lệnh giết, phải trốn vào rừng sâu và được một con cừu sừng vàng biết nói đưa xuống vương quốc dưới lòng đất. Con cừu ấy vốn là một vị vua bị bà tiên độc ác yểm bùa, và chàng yêu nàng hết lòng. Truyện của bà d'Aulnoy trong tuyển tập Andrew Lang, kết thúc buồn về một lời hứa bị quên.

Cốt truyện theo: Truyện của bà d'Aulnoy (1697)

Ngày xưa, thời còn có các bà tiên, có một ông vua sinh được ba cô con gái, cô nào cũng trẻ đẹp, thông minh. Út Miranda xinh nhất và được vua thương nhất. Quà vua cho, nàng đều chia cho các chị. Rồi lân bang gây chiến, vua dẫn quân đi đánh, để các con lại trong lâu đài. Ngày vua trở lại, ba nàng mặc váy lụa mới may: chị cả màu xanh lá với ngọc lục bảo, chị hai màu xanh trời với ngọc lam, còn Miranda toàn màu trắng với kim cương.

Trong bữa tiệc, vua vốn tin việc gì cũng có ý nghĩa, bèn hỏi vì sao mỗi con chọn màu ấy. Hai chị thưa: vì niềm vui và hy vọng cha sớm về. Còn Miranda chỉ nói: vì màu trắng hợp với con nhất. Vua cau mày, nhưng rồi cũng bỏ qua. Ông lại hỏi đêm qua các con mơ gì. Miranda kể: con mơ ngày chị hai lấy chồng, cha cầm chiếc bình vàng mà bảo, lại đây Miranda, cha rót nước cho con rửa tay.

Nhà vua giận lắm, nhăn mặt dữ tợn rồi bỏ đi ngủ, nhưng không sao quên được giấc mơ. Con bé kiêu ngạo muốn bắt ta làm đầy tớ cho nó ư, ông nghĩ. Trời chưa sáng, ông cho gọi viên đội trưởng cận vệ. Giấc mơ của công chúa báo điều chẳng lành cho ta. Ngươi hãy đưa nó vào rừng mà giết đi, mang tim và lưỡi nó về cho ta xem. Nếu dám lừa ta, ngươi sẽ mất đầu. Viên đội trưởng sững sờ, nhưng không dám cãi.

Viên đội trưởng tới gọi Miranda, bảo vua cho đòi. Nàng vội dậy, cô hầu gái nhỏ Patypata nâng đuôi áo, chú khỉ Grabugeon và chú chó nhỏ Tintin chạy theo. Ông dẫn nàng qua vườn vào rừng. Trời hửng sáng, nàng thấy mắt ông ngấn lệ. Ông sao thế? Than ôi công chúa, vua bắt tôi giết người ở đây, mang tim và lưỡi về, không thì tôi mất mạng. Nàng tái mặt, khóc khẽ: ông nỡ lòng sao? Ta chưa từng làm gì hại ông. Nếu ta có tội, ta cam chịu, nhưng cha thật bất công. Đừng sợ, ông đáp, tôi thà chết còn hơn hại người. Nhưng phải làm sao cho vua tin là người đã chết.

Patypata nghe hết, quỳ xuống chân chủ: xin cho con chết thay người. Không được, Miranda ôm cô, mạng em quý với ta như mạng ta. Chú khỉ Grabugeon xin dâng tim và lưỡi, chú chó Tintin cũng giành lấy phần chết. Rồi Grabugeon nhanh chân trèo lên ngọn cây cao nhất rồi lao đầu xuống đất, nằm im không dậy nữa. Nhưng lưỡi chú khỉ bé bằng ngón tay, vua sao tin được. Patypata liền chộp con dao, tự kết liễu đời mình trước khi ai kịp ngăn. Nhưng viên đội trưởng lắc đầu: nhà vua tinh mắt, nhìn là biết ngay không phải của công chúa. Ta mất hết những gì ta thương, Miranda khóc, mà vẫn chẳng cứu được ai. Rồi đến lượt Tintin, chú chó nhỏ cũng nằm xuống bên hai bạn.

Miranda khóc tới khi không chịu nổi nữa, quay mặt vào rừng. Khi ngoảnh lại, viên đội trưởng đã đi mất. Nàng không nỡ bỏ đi trước khi chôn ba kẻ trung thành trong một nấm mộ rêu xanh dưới gốc cây, khắc tên chúng lên vỏ cây, ghi rằng chúng đã chết để cứu nàng. Rồi nàng bỏ chạy. Rừng đầy thú dữ, gai cào rách váy, nàng tưởng như nghe tiếng vua đuổi sau lưng. Bỗng nàng nghe tiếng cừu kêu. Chắc có người chăn cừu, nàng nghĩ, họ sẽ chỉ đường cho mình tới làng, mình sẽ giả làm gái quê.

Giữa một khoảng rừng thưa, nàng thấy một con cừu lớn, lông trắng như tuyết, sừng vàng óng, cổ đeo vòng hoa, chân quấn chuỗi ngọc trai, nằm trên thảm hoa cam dưới tán lụa vàng. Quanh đó cả trăm con cừu đeo vòng ngọc đang ăn kem, uống nước chanh, chơi đùa. Con cừu đẹp nhảy tới: xin mời công chúa lại gần, chúng tôi hiền lành lắm. Cừu biết nói kìa! Khỉ và chó của nàng cũng biết nói đấy thôi. Một bà tiên cho chúng tiếng nói. Biết đâu chúng tôi cũng thế, con cừu mỉm cười. Ta là công chúa bất hạnh nhất đời, đang trốn cơn giận của cha. Xin theo tôi, tôi có chỗ ẩn mà chỉ mình nàng biết.

Nàng mỏi chân không đi nổi, vua cừu cho gọi xe: sáu con dê kéo một quả bí ngô to, lót nệm nhung. Xe phóng tới một cái hang chặn đá lớn. Vua cừu chạm chân, đá đổ xuống. Nàng theo chàng xuống, xuống mãi, tưởng như sắp ra phía bên kia trái đất. Rồi hiện ra một cánh đồng đầy hoa, dòng sông nước hoa cam bao quanh, suối rượu chảy khắp nơi, cây treo đầy chim quay, trời mưa bánh ngọt và ngọc trai. Một đoàn tiên nữ mang giỏ quả tới mời, nhưng nàng đưa tay ra thì họ lướt đi, chạm vào chẳng thấy gì. Họ là ai vậy? Nàng sợ quá mà bật khóc.

Xin nàng đừng sợ, vua cừu nói, hãy nghe chuyện của tôi. Tôi từng là vua một nước hùng mạnh. Một hôm đuổi theo con hươu, tôi rơi xuống một vực lửa. Hiện ra là bà tiên Ragotte, người tôi quen từ nhỏ, xấu xí làm tôi khiếp sợ. Bà đòi tôi lấy bà, tôi từ chối khéo. Bên bà có một thiếu nữ nô lệ tuyệt đẹp, tôi mải ngắm nàng, Ragotte liền trừng mắt nhìn khiến nàng ngã xuống, không còn hơi thở. Tôi rút kiếm lao tới, nhưng bị phép trói chân. Ngươi đang là sư tử, ta sẽ biến ngươi thành cừu, bà nói, năm năm. Những con cừu kia là các vị vua phạm tới bà, còn những bóng ma là kẻ thù của bà, rồi một ngày sẽ sống lại. Tôi từng thấy nàng phi ngựa trong rừng. Tôi yêu nàng từ lâu, nhưng một con cừu khốn khổ dám mong gì đâu.

Miranda bối rối, nhưng lời đáp của nàng chẳng cấm chàng hy vọng. Giá Patypata, Grabugeon và Tintin cũng được như những bóng kia thì ta chẳng còn mong gì nữa. Vua cừu liền cho gọi bóng của ba kẻ trung thành tới làm vui cho nàng, dù chẳng chạm được vào chúng. Chàng tử tế, yêu nàng tha thiết, rồi nàng cũng yêu chàng. Một tối có tin chị cả sắp lấy một vị hoàng tử. Ta tiếc không được nhìn chị làm cô dâu! Ai cấm nàng đi, vua cừu nói, chỉ xin hứa sẽ về, vì tôi không sống nổi khi thiếu nàng. Nàng hứa, rồi ngồi xe xà cừ có sáu con sư tử đầu chim kéo tới dự cưới. Vua cha nhìn nàng chăm chú, nhưng ông tin chắc con gái đã chết. Nàng sợ bị giữ lại nên về sớm, để lại hộp san hô đầy châu báu tặng cô dâu. Vua cừu chờ bên suối, mừng rỡ nhảy cẫng lên như một chú cừu thật.

Ít lâu sau, chị hai cũng lấy chồng. Miranda lại xin đi. Vua cừu buồn bã như linh cảm điều chẳng lành, nhưng thương nàng hơn hết nên không nỡ từ chối. Để nàng đi là bằng chứng lớn nhất cho tình yêu của tôi. Lần này vua cha mừng nhất khi thấy nàng tới, lập tức cho đóng chặt mọi cửa. Tiệc gần xong, nàng muốn lẻn đi mà không được. Vua cha tới, kính cẩn mời nàng ở lại dự yến, rồi tự tay bưng chiếc bình vàng đầy nước mời nàng rửa tay. Miranda quỳ xuống: giấc mơ của con thành thật rồi, cha rót nước cho con rửa tay trong ngày cưới chị, mà cha chẳng phật lòng. Vua nhận ra con, ôm nàng khóc: con có tha thứ cho sự tàn nhẫn của cha không? Giấc mơ ấy báo ta mất ngôi thật, vì hai chị con đã có nước riêng, ngôi của ta sẽ thuộc về con. Ông đặt vương miện lên đầu nàng. Cả triều tung hô nữ vương Miranda. Nàng hỏi thăm viên đội trưởng tốt bụng, nhưng ông đã mất rồi.

Trong khi Miranda vui vầy với cha và các chị, vua cừu ngóng mãi mà chẳng thấy nàng về. Nàng không về nữa rồi, chàng than, bộ mặt cừu khốn khổ của ta làm nàng chán. Ragotte ơi, hình phạt của bà thế là trọn vẹn. Trời tối, chàng chạy về phía thành, tới cổng cung điện xin gặp nàng. Nhưng ai cũng đã nghe chuyện và chẳng muốn nàng quay lại với vua cừu, nên lính gác nhất định không cho vào. Cuối cùng chàng gục xuống chân họ, tim tan nát mà chết. Vua cha mời nữ vương đi xe ngắm thành rực rỡ đuốc. Vừa ra tới cổng, nàng thấy con cừu yêu dấu nằm im trên mặt đá. Nàng nhảy xuống ôm chàng, khóc nức nở, biết rằng lời hứa bị quên đã cướp đi mạng chàng. Vậy đấy, công chúa cũng chẳng luôn hạnh phúc, nhất là khi quên giữ lời, và bất hạnh lớn nhất thường tới đúng lúc ta tưởng mình đã có tất cả.