Thuở nhà Lê mất ngôi, triều đình đổi chủ, trong tàu voi của nhà vua có một con voi nhất định không chịu phục dịch chủ mới. Nó bỏ tàu voi mà đi, lặn lội trở về chốn cũ nơi nó đã sinh ra, một truông rừng sâu hẻo lánh. Ở đó có suối nước trong vắt, cỏ non cây lá ăn mãi không hết. Con voi này ngày trước từng được một vị hoàng đế ban cho ba chiếc vòng vàng đeo cổ. Nó sống trong rừng lâu năm, ba chiếc vòng vàng phủ dần một lớp rêu xanh, chẳng ai còn nhận ra.
Người quản tượng từng chăm con voi ấy là ông đội Mâu. Khi voi bỏ đi, ông cũng thôi việc ở kinh, về quê cày cấy, sống với vợ con. Năm tháng qua đi, ông đội Mâu đã ngoài bảy mươi tuổi, râu tóc bạc trắng. Ông học được nghề hái thuốc nam, thường vào rừng tìm rễ cây lá thuốc. Một hôm, ông đi sâu vào khu rừng nọ. Đến một bụi cây, ông cúi lom khom, hai tay bới đất, cố nhổ lên một cái rễ thuốc. Ông không hề hay biết có một đôi mắt to đang lặng lẽ nhìn mình từ sau lùm cây.
Con voi nhận ra người chủ cũ. Nó lao ra khỏi lùm cây, lấy vòi quấn lấy ông đội Mâu, hạ thấp đôi ngà xuống, hai mắt ứa nước. Ông Mâu không nhận ra con voi của mình, sợ hết hồn, đinh ninh lần này bị voi rừng giày chết. Nhưng con voi chẳng hề làm hại ông. Nó nhẹ nhàng nắm lấy bàn tay già nua ấy, kéo đặt lên cổ mình, chỗ ba chiếc vòng rêu phủ. Nó cứ dẫn tay ông sờ vào vòng, như muốn nói: "Ông lấy đi, đem về mà dùng."
Sờ tay lên vòng, ông Mâu sực nhận ra con voi năm xưa. Ông mừng mà rưng rưng, nhưng không biết làm sao gỡ được mấy chiếc vòng ra, lại sợ làm con voi đau. Trời cứ thế tối dần. Ông Mâu quỳ xuống lạy con voi, xin nó cho mình về. Con voi không chịu, cứ đứng chắn trước mặt, không cho ông đi. Đến canh hai, sương rừng lạnh buốt, ông già run rẩy than: "Tôi già yếu lắm rồi, không ở lại trong rừng này được đâu." Nghe vậy, con voi liền quỳ xuống, đỡ ông lên lưng, rồi cất bước đi xuyên qua bóng đêm.
Đến canh tư, con voi chở ông đội Mâu về tới tận cửa nhà. Người nhà nghe tiếng động ra xem, thấy một con voi to lù lù đứng giữa sân thì hoảng hồn, toan bỏ chạy. Ông Mâu vội trấn an: "Đừng sợ! Ông đây ngày trước ở trong đoàn voi ngự của vua, chính tay ta chăm sóc. Hôm nay ông gặp ta trong rừng, đưa ta về tận nhà." Cả nhà nghe vậy mới dám lại gần. Họ bắt con lợn đang nuôi trong chuồng làm thịt đãi con voi, lại mua ba quan tiền rượu cho nó uống, như đãi một vị khách quý.
Trời vừa hửng sáng, con voi không chịu ở lại nữa. Nó đỡ ông đội Mâu cùng người con trai lên lưng, đưa cả hai cha con trở vào rừng. Đến chốn cũ, nó lại cầm tay hai người, đặt lên mấy chiếc vòng vàng, hết lần này đến lần khác. Ông Mâu hiểu ý, quay sang bảo con: "Ông đã cho thì mình phải nhận, từ chối là phụ lòng ông." Ông rút con dao nhỏ, khẽ luồn lưỡi dao vào giữa vòng và da voi, bẩy mạnh một cái. Chiếc vòng thứ nhất bật ra, rồi đến chiếc thứ hai.
Hai chiếc vòng bật ra, chỗ cổ con voi rỉ máu đầm đìa. Ông đội Mâu thấy vậy thì đau lòng, nhất định không lấy chiếc vòng thứ ba nữa. Ông vội tìm mấy thứ lá thuốc nam quanh đó, nhai nát rồi đắp lên vết thương cho con voi, vừa đắp vừa khẽ vỗ về như ngày xưa còn ở trong cung. Xong xuôi, hai cha con cúi đầu từ biệt con voi. Con voi đứng nhìn theo hồi lâu rồi lững thững quay vào rừng. Cha con ông Mâu trở về, mang theo hai chiếc vòng vàng, từ đó trong nhà khấm khá hẳn lên.
Bấy giờ nhà Tây Sơn đang trị vì. Vua Quang Trung nghe đồn trong núi vẫn còn một con voi ngự của nhà Lê, liền sai quân lính vào rừng lùng bắt. Lính tráng kéo đi rầm rập, phát cây mở lối, lục soát từng khe suối, từng truông rừng. Nhưng con voi đã biến mất, không để lại dấu vết nào. Không ai bắt được nó. Con voi trung thành với chủ cũ, thà sống cô độc giữa rừng sâu, chứ không bao giờ để mình trở thành voi của chủ khác.