Ngày xưa có một vua và một hoàng hậu sống trong tòa lâu đài đẹp, cai trị một xứ sở rộng lớn, giàu có. Họ thương nhau, nhưng đã bảy năm mà chưa có con. Mỗi lần nổi cáu, nhà vua lại trút giận lên hoàng hậu, bảo rằng cả hai đã già mà vương quốc chưa có người nối ngôi, tất cả là lỗi của bà. Hoàng hậu chỉ biết khóc thầm. Một hôm vua nói: Không chịu nổi nữa. Ta đi xa một năm. Khi ta về mà bà có con thì mọi chuyện đều tốt đẹp. Còn nếu tổ vẫn trống, ta sẽ phải chia tay bà.
Thị nữ mách hoàng hậu một bà già thông thái từng giúp nhiều người. Bà già nói: Trong vườn vua, dưới cây sồi lớn bên tay trái, có một bụi cây nâu nhiều hơn xanh, lá có lông, cành có gai dài. Trên đó lúc này có đúng ba nụ hoa. Lệnh bà ra đó một mình, nhịn đói, trước lúc mặt trời mọc, hái nụ ở giữa mà ăn. Sáu tháng sau lệnh bà sẽ sinh một công chúa. Nhưng con bé phải sống riêng với người vú tôi đưa tới, không ai được thăm. Vua và hoàng hậu không được nhìn mặt con trước khi nó tròn mười bốn tuổi, nếu không sẽ có đau thương và tai họa lớn. Hoàng hậu làm đúng như thế. Nụ hoa ngọt lúc ăn, rồi đắng như mật.
Công chúa ra đời, sống cùng người vú trong một cánh lâu đài khuất nẻo. Người vú kể nàng biết nói ngay khi lọt lòng và khôn như người lớn. Vua mấy lần mất kiên nhẫn, hoàng hậu đều can được, cho tới đúng ngày trước sinh nhật mười bốn của con. Vua nói: Ta không chờ nữa. Vài giờ thì có khác gì. Nó là con ta cũng như con bà. Vua xông lên, phá cửa, đẩy người vú ra. Công chúa xinh đẹp vô cùng, má hồng da trắng, mắt xanh, tóc vàng, chỉ có giữa trán một chỏm tóc nâu. Nàng chạy tới ôm hôn cha, rồi kêu lên: Cha ơi, cha đã làm gì thế này!
Nàng nói: Ngày mai con sẽ chết, và cha phải chọn một trong ba điều. Hoặc cả nước bị dịch hạch đen, hoặc cha phải chịu một cuộc chiến dài đẫm máu, hoặc khi con chết, cha đặt con vào một chiếc rương gỗ trơn, để trong nhà thờ, và suốt một năm, đêm nào cũng cắt một người lính gác bên cạnh. Vua tưởng con mê sảng, chiều lòng chọn điều thứ ba, rồi gọi hết danh y trong nước tới. Nhưng sáng hôm sau, công chúa đã lạnh cứng. Các thầy thuốc cùng ký tên đóng dấu xác nhận. Vua giữ lời: thân nàng được đặt vào chiếc rương gỗ trơn trong nhà thờ của lâu đài, và đêm ấy người lính gác đầu tiên được cắt tới.
Sáng hôm sau người ta tới mở cửa thì không thấy người lính đâu. Họ tưởng anh ta sợ quá bỏ trốn. Nhưng đêm nào cũng thế, người lính gác cứ biến mất không để lại dấu vết. Khắp nơi đồn rằng hồn công chúa hiện về ăn thịt lính gác. Chẳng ai chịu nhận việc ấy nữa, lính tráng đào ngũ trước khi đến lượt. Vua treo thưởng lớn cho ai tình nguyện, và vẫn có vài kẻ liều mạng nhận lời, nhưng sáng ra họ cũng biến mất. Cứ thế gần tròn một năm.
Đúng lúc ấy, một chàng thợ rèn vui tính tên Christian tới kinh thành tìm việc. Chàng vào quán trọ ăn uống, gặp mấy viên hạ sĩ đang đi tìm người gác. Họ mời chàng uống. Christian vốn ưa bạn vui, biết uống, biết hát, lại hay khoác lác khi có chút men, bèn bảo mình thuộc loại người chẳng sợ gì trên đời. Họ nói: Vậy thì anh kiếm tiền dễ thôi. Vua trả một trăm đồng cho ai gác một đêm bên rương của công chúa. Christian nào sợ, uống thêm chai nữa, rồi theo họ mặc quân phục, cầm súng, và bị khóa trong nhà thờ.
Giờ đầu chàng còn tự hào, giờ thứ hai còn vui vì món tiền, nhưng gần mười một giờ thì men tan, chàng bắt đầu sợ. Chàng tìm thấy một cửa nhỏ trên tháp chuông không khóa, lẻn ra. Vừa đặt chân ra ngoài, một người tí hon đứng chắn: Chào Christian, anh đi đâu đấy? Chân chàng như mọc rễ. Người tí hon bảo: Anh đã nhận gác thì phải ở lại. Hãy lên bục giảng mà đứng. Thấy gì nghe gì cũng mặc, chừng nào nắp rương chưa sập lại thì đừng rời chỗ. Rồi ông đẩy chàng vào, khóa cửa.
Chuông điểm mười hai giờ, nắp rương bật mở, một thứ trông như công chúa bước ra, gào rú: Lính gác đâu? Lính gác đâu? Không ra thì ngươi sẽ chết thảm nhất đời! Nó lùng khắp nhà thờ, thấy chàng trên bục giảng thì lao lên bậc thang. Nhưng nó không lên được hết, vươn mãi cũng không chạm được chàng đang run cầm cập. Chuông điểm một giờ, nó phải trở vào rương, nắp sập lại. Christian ngủ thiếp tới sáng. Viên đại tá tới, ngạc nhiên thấy chàng còn sống. Vua trả một trăm đồng, hỏi chàng thấy gì. Chàng chỉ đáp: Tôi đã đứng gác, thế là đủ.
Vua mời chàng ăn sáng, rót rượu không ngớt. Rượu vào, chàng nhận gác đêm thứ hai với giá hai trăm đồng, rồi cả ngày đi khoe khoang, chế nhạo đám nhát gan. Tới mười giờ đêm, chàng lại lẻn qua cửa sau bàn thờ, chạy về phía bãi biển. Nửa đường, người tí hon lại đứng đó, kéo chàng về: Đứng trước bàn thờ, cầm cuốn sách đặt ở đấy. Nửa đêm, cái bóng kia lao lên bục giảng thì không thấy ai, nó gào: Cha ta không cắt lính gác, chiến tranh dịch bệnh đêm nay khởi! Rồi nó thấy chàng, lao tới, nhưng không bước qua nổi bậc trước bàn thờ. Đêm ấy, trông nó đã bớt dữ tợn hơn.
Lần thứ ba, men rượu khiến chàng đòi cả nửa vương quốc, và vua đành hứa. Nhưng vào nhà thờ chưa đầy một giờ, chàng tỉnh ra, nghĩ đêm thứ ba ắt là tệ nhất. Chàng trèo cửa sổ nhảy xuống, chạy ra biển, nhảy lên thuyền chèo đi, cười thầm đã lừa được người tí hon. Bỗng từ bờ vọng ra: Chào Christian, anh đi đâu đấy? Một sức mạnh kéo thuyền vào bờ, và người tí hon đưa chàng về, nhấc lên bậu cửa sổ. Ông dặn: Đêm nay nằm sát bên trái chiếc rương. Nắp mở về bên phải, nó bước ra bên trái. Khi nó vượt qua người anh, hãy chui ngay vào rương mà nằm tới sáng. Nó dọa hay van xin, cũng đừng ra, đừng đáp.
Nửa đêm, nắp rương bật sang phải, công chúa bước qua người chàng, lùng khắp nhà thờ, rồi đi lên đi xuống mà than khóc: Cha ta không cắt lính gác, chiến tranh dịch bệnh nay sẽ khởi. Chàng đã nằm im trong rương. Chuông điểm một giờ, một khúc nhạc dịu dàng vang lên, càng lúc càng to, rồi tiếng bước chân đông như cả nhà thờ đầy người. Chàng nghe linh mục làm lễ, tạ ơn vì đất nước thoát chiến tranh, dịch bệnh, và công chúa thoát khỏi tà ma. Rồi chàng nghe gọi tên mình cùng tên công chúa, như đang làm lễ cưới. Nhà thờ chật ních mà chàng chẳng thấy ai. Nhạc nhỏ dần, rồi tắt hẳn, và trời hửng sáng.
Christian nhảy ra khỏi rương, quỳ xuống tạ ơn Chúa. Trước bàn thờ, công chúa nằm đó, hồng hào như người sống, nức nở, run lên vì lạnh trong tấm áo liệm trắng. Chàng cởi áo lính khoác cho nàng. Nàng cảm ơn, nói chàng đã giải cho nàng khỏi tà thuật bám theo từ lúc sinh ra, thứ tà thuật trở lại khi cha nàng phá lời cấm. Nàng bảo: Nếu chàng muốn, em xin làm vợ chàng. Bằng không em sẽ vào tu viện, vì chàng đã cưới em bằng lễ của người chết. Hai người thuận lòng. Sáng ra, vua tới, thấy họ nắm tay nhau trên bậc bàn thờ, ôm lấy con mà tạ ơn. Christian cưới công chúa, được ngay nửa vương quốc, và cả vương quốc khi vua qua đời. Còn những người lính gác kia, cửa nẻo mở toang thế, chắc họ đã chuồn sang phục vụ nước Phổ. Và những gì Christian kể mình đã thấy, ấy là vì chàng uống quá chén.