Về kệ Người lớn

Con gà trống già thành tinh

Khoảng 7 phút · 11 cảnh

Một con gà trống lạc vào bụi tre dày quanh vườn nhà giàu, mắc kẹt hơn hai mươi năm rồi hoá thành tinh, quấy phá đến nỗi chủ nhà phải bỏ nhà mà đi. Thầy pháp, nhà sư đều thua, chỉ có một anh học trò nghèo ngồi đọc Kinh Dịch năm ngày năm đêm mới hỏi ra được nỗi oan của nó.

Cốt truyện theo: Truyện dân gian Việt Nam, A. Landes chép (1886)

Ngày xưa có một nhà giàu nuôi hàng trăm con gà vịt. Chồn, chuột, quạ, diều hâu có tha mất vài con, chủ nhà cũng chẳng buồn để ý. Khu vườn nhà ông rộng mênh mông, bao quanh bởi hai ba chục lớp tre dày, sâu đến hơn hai trượng. Một hôm có con gà trống mải bới tìm mồi, chui vào trong lũy tre. Vào rồi mới thấy tứ bề toàn là tre, chẳng có lối nào ra nữa.

Con gà cứ thế mắc kẹt trong bụi tre, hơn hai mươi năm trời. Nắng cháy, mưa dầm, sương lạnh, nó chịu hết. Ngày ngày nó nhìn mặt trời mọc lặn, đêm đêm nhìn mặt trăng tròn khuyết. Người xưa tin rằng vật gì hứng tinh khí của nhật nguyệt đủ lâu thì thành tinh. Con gà trống ấy cũng vậy. Đến một ngày, nó có phép biến hoá, lúc thành một cậu con trai, lúc thành một cô con gái, ngày nào cũng lẻn vào nhà chủ mà quấy phá.

Từ đó, trong nhà không lúc nào yên. Con trai trong nhà gầy rộc đi, con gái thì hoá điên hoá dại. Của cải của ông chủ cứ vơi dần như nước chảy qua kẽ tay, mà chẳng có cách gì cứu vãn. Ông mời thầy pháp đến trừ tà. Con tinh nhảy xổ vào thầy, thầy phải bỏ chạy, quên cả chuông cả mõ. Ông mời nhà sư đến tụng kinh Kim Cang, con tinh cho nhà sư một cục u trên cái đầu trọc. Thử bao nhiêu cách cũng đều thất bại, cuối cùng cả nhà phải bỏ nhà mà đi.

May sao có một anh học trò nghèo đi kiếm tiền ăn học, tình cờ ghé vào xin bữa cơm. Anh ngạc nhiên thấy ngôi nhà khá giả mà vắng tanh, chỉ có ông chủ ngồi bó gối một mình. Anh hỏi sao nhà sung túc thế này lại chỉ có một mình ông. Ông chủ thở dài: "Ôi chao! Mọi việc nhà tôi trôi theo dòng nước cả rồi, kể ra không hết." Anh học trò nói: "Ông cứ kể cho tôi nghe điều gì làm ông khổ. Giúp được, tôi xin hết sức."

Ông chủ kể hết chuyện thầy pháp giỏi, nhà sư hay đều bị con tinh đuổi chạy. Anh chỉ là một cậu học trò yếu ớt, liều làm gì cho khổ? Ông sợ con tinh lại làm hại thêm người. Anh học trò đáp: "Ông cứ để tôi trị nó theo cách của tôi. Ông dọn hết tiền bạc đồ đạc trong nhà đi, rồi ông cũng đi nốt. Chỉ cần mỗi ngày cho người mang đến tôi vài miếng cơm, chừng một chén nhỏ là đủ. Trong năm ngày, tôi sẽ biết con ma này là giống gì, rồi ta tính cách trừ nó."

Anh học trò ngồi giữa nhà, ngày đêm đọc Kinh Dịch, tụng sáu mươi tư quẻ. Suốt năm canh đêm, sáu khắc ngày, anh không ngừng nghỉ lấy một lúc. Đến đêm thứ ba thì con tinh hiện ra. Nó thổi tắt ngọn đèn. Anh lặng lẽ thắp lại, đọc tiếp. Nó cho một bàn tay từ mái nhà thò xuống chụp lấy ngọn đèn. Anh không hề sợ hãi. Nó hoá thành một con rắn bò ngoằn ngoèo trước chõng tre. Anh cứ như không trông thấy.

Đêm sau, con tinh hoá thành một cô gái trẻ đến trêu ghẹo anh học trò. Anh chẳng nói với nó một lời. Nó bèn đưa tay đặt lên cuốn sách anh đang đọc, nhưng không dám giật lấy. Anh học trò nắm chặt bàn tay ấy, hỏi: "Mày là giống ma quỷ gì mà dám xúc phạm sách của thánh nhân? Nếu có ai làm hại mày, mày có điều gì oan ức, cứ nói ra, ta sẽ nói lại với chủ nhà lo cho mày được yên. Còn quấy phá người ta, phá hoại của cải người ta là phạm tội với trời đất, không thể tha thứ được."

Con tinh rên rỉ: "Tôi vốn là một con gà trống. Tôi chui vào bụi tre tìm mồi rồi mắc kẹt trong đó đã hơn hai mươi năm, chịu nắng mưa, tuyết sương, nhìn mặt trời mặt trăng xoay vần. Lâu ngày tôi biến hoá được, mới về đây xin chủ cứu tôi ra. Nhưng thấy chủ chẳng thương đứa tôi tớ này, tôi giận, mới phá phách cho chủ phải để tâm, chứ không có ý gì khác. Nay xin thầy cứu tôi ra, tôi xin ghi ơn, và không bao giờ làm hại ai nữa."

Anh học trò nói: "Nếu mày nói thật, hãy chỉ cho ta khóm tre mày mắc kẹt. Mai ta cho người phá đi, mày sẽ ra được." Con tinh đáp: "Ra khỏi đây, rẽ sang trái, đi qua sáu bảy hàng tre là tới chỗ tôi nằm." Vừa nói, nó vừa dẫn anh ra đến cổng lớn, rồi bảo anh buông tay để nó chỉ chỗ. Anh vừa nới ngón tay, con ma đã biến mất. Chỉ nghe trong bụi tre có tiếng sột soạt, như có ai kéo lê cành gai.

Sáng ra, anh học trò kể lại tường tận cho ông chủ nhà. Ông cho người chặt tre. Phát quang được một khoảng thì người ta thấy một con gà trông rất kỳ dị: khúc giữa thân thì thon lẳn lại, còn hai đầu thì phình to ra. Anh học trò bảo nhóm một đống lửa, đốt xương con gà đi, để nó được đầu thai sang một kiếp mới, và ở kiếp ấy sẽ biết nhớ ơn người đã cứu mình.

Từ đó, nhờ anh học trò, ngôi nhà lại yên ổn và thịnh vượng như xưa. Người ta bảo nhau rằng đạo của thánh nhân trị được cả ma quỷ, khiến chúng không dám giở trò. Ông chủ nhà tìm đến tạ ơn anh học trò. Anh chỉ nói: "Ông nên biết, ông được yên lành là nhờ đạo thánh, chứ không phải nhờ tôi."