Thuở xa xưa, khi đất Thăng Long còn mang tên Long Biên, cả vùng này chỉ là đồng lầy lau sậy, người ở thưa thớt. Phía tây thành có một ngọn núi đá nhỏ, mặt đông gối lên sông Lô. Dưới chân núi có một cái hang sâu hun hút, quanh năm hơi lạnh toả ra, chim chóc không dám đậu. Trong hang ấy có một con cáo trắng chín đuôi đã sống hơn nghìn năm. Ăn sương uống gió lâu ngày, nó luyện thành phép lạ, khi muốn hoá thành yêu quái, khi muốn hoá thành người, đi lại giữa nhân gian mà không ai hay biết.
Bấy giờ có những người dân từ miền núi Tản Viên kéo về, dựng nhà dưới chân núi, phát cỏ làm ruộng, đánh cá trên sông. Ngày lao động, đêm trăng họ lại tụ nhau ca hát, trai gái đối đáp, tiếng sáo tiếng trống vang khắp bãi sông. Cuộc sống tuy vất vả mà vui. Họ đâu biết rằng ngay bên cạnh, trong lòng núi đá, có một đôi mắt vàng đang dõi theo từng ngọn đuốc, từng tiếng cười của họ, chờ ngày ra tay.
Một đêm hội, giữa đám đông bỗng xuất hiện một chàng trai lạ, đầu chít khăn trắng, mình mặc áo trắng, mặt mũi sáng sủa, giọng hát ngọt như mật. Chàng hát câu nào, các cô gái say câu ấy. Tàn hội, chàng rủ vài người đi theo, bảo rằng nhà mình ở gần, có rượu ngon, có đèn sáng. Sáng hôm sau, những người ấy không trở về. Từ đó, cứ mỗi đêm hội lại có người mất tích, kẻ là trai làng, người là con gái nhà ai. Cha mẹ đi tìm khắp bãi sông, chỉ thấy dấu chân dẫn về phía núi đá rồi mất hút.
Con cáo không chỉ có một hình. Có khi nó là cô gái xinh đẹp ngồi giặt bên bến, mỉm cười gọi các chàng trai đi đường. Có khi nó là chàng thư sinh nho nhã, ghé nhà ai xin nước rồi buông lời trêu ghẹo con gái nhà ấy. Có khi nó hiện nguyên hình quỷ dữ, mắt đỏ, nanh dài, đứng giữa đường làm người ta chết khiếp. Người bị nó dụ được, nó bắt cả về hang sâu, giam ở đó mà ăn dần. Dân làng sợ hãi, tối đến cửa đóng then cài, không ai dám ra bãi sông nữa. Ruộng bỏ hoang, tiếng hát tắt hẳn.
Cùng đường, các bô lão trong xóm họp nhau lại, bày lễ bên bờ sông mà khấn: Lạy Long Quân ở chốn thuỷ phủ, con cháu ở đây bị yêu tinh hại, xin ngài thương mà cứu giúp. Lạc Long Quân vốn là giống rồng, thường về thuỷ phủ, nhưng đã dặn dân rằng hễ gặp nạn thì cứ gọi, ngài sẽ về ngay. Lời khấn vừa dứt, mặt sông bỗng nổi sóng, mây đen kéo tới, rồi Lạc Long Quân hiện ra, mình khoác áo xanh thẫm như nước sâu, mắt sáng như sao. Ngài nghe các cụ kể hết sự tình, rồi gật đầu mà nói: Ta sẽ trừ con yêu ấy cho các ngươi.
Lạc Long Quân lên núi xem xét, thấy cửa hang hẹp mà lòng hang sâu, đá dựng như răng cưa, con cáo lại tinh ranh, nghe động là trốn biệt. Ngài bèn gọi sáu bộ quân thuỷ phủ, nào tôm tướng, cá binh, thuồng luồng, giao long, đông như kiến cỏ. Ngài truyền lệnh: Hãy dâng nước lên, nhấn chìm cả ngọn núi này, không cho yêu tinh một lối nào mà thoát. Quân thuỷ phủ đồng thanh vâng lệnh. Trời đổ mưa như trút, sông Lô cuồn cuộn dâng cao, nước từ bốn phía ào ào đổ về chân núi đá.
Nước tràn vào cửa hang, gầm lên như sấm. Đá núi rung chuyển, từng mảng lớn sập xuống. Con cáo chín đuôi hoảng hốt, hiện nguyên hình, lao ra khỏi hang, chín cái đuôi trắng xoà quẫy tung bọt nước. Nó tìm đường chạy lên chỗ cao, nhưng quân thuỷ phủ đã vây kín. Lạc Long Quân hô lớn một tiếng, sóng nước cuộn tới, quật tan vách hang. Những người bị giam trong đó, ai còn sống thì được nước đưa lên bờ, ôm nhau mà khóc.
Con cáo vùng vẫy trong sóng, phun ra mây mù hòng che mắt quân lính, lại hoá ra trăm hình để đánh lừa. Nhưng phép của nó làm sao địch nổi uy rồng. Quân thuỷ phủ đuổi theo, bủa vây, cuối cùng bắt được nó mà diệt đi, không để sót lại chút gì. Mối hoạ nghìn năm dưới chân núi đá, chỉ trong một đêm mưa bão đã bị dẹp yên. Sáng ra mưa tạnh, trời trong vắt, Lạc Long Quân đứng trên mặt nước, nhìn xóm làng đã yên, rồi lặng lẽ trở về thuỷ phủ.
Chỗ núi đá ngày trước, nay chỉ còn một vùng nước mênh mông, sâu thăm thẳm. Người ta gọi đó là đầm Xác Cáo, vì yêu cáo đã bỏ mạng ở đấy. Dân làng lập một ngôi chùa bên đầm, đặt tên là chùa Kim Ngưu, để trấn giữ chốn yêu quái xưa. Bãi đất phẳng quanh đầm, dân khai làm ruộng, gọi là Hồ Động. Chỗ đất cao người ra ở, gọi là Hồ Thôn. Còn nơi hang cáo cũ thì thành xóm Lỗ Khước. Những cái tên ấy là dấu vết của một thời yêu quái hoành hành.
Năm tháng trôi qua, đầm Xác Cáo đổi tên nhiều lần, và đến nay, ta gọi nó là Hồ Tây. Mặt hồ rộng, sóng lăn tăn, hoàng hôn đỏ rực mỗi chiều, chẳng còn chút gì của hang tối năm xưa. Người Thăng Long vẫn truyền nhau câu chuyện con cáo chín đuôi, như một lời nhắc: cái ác dù khéo đội lốt người hiền, dù sống nghìn năm, rồi cũng có ngày bị lật mặt. Và mỗi khi dân gặp hoạn nạn, cất tiếng gọi, thì giống rồng sẽ lại trở về.