Về kệ Người lớn

Hoàng tử đi tìm trường sinh

Khoảng 12 phút · 12 cảnh

Chàng hoàng tử không thiết ngai vàng, chỉ day dứt một điều: ai rồi cũng phải chết. Chàng từ chối sáu trăm, tám trăm, một nghìn năm sống bên ba nàng công chúa để tìm xứ không có cái chết, và ở đó một nghìn năm trôi qua như sáu tháng. Nhưng thần Chết vẫn kiên nhẫn chờ. Truyện dân gian Hungary kể đầy đủ cho người lớn.

Cốt truyện theo: Truyện dân gian Hungary, Andrew Lang kể lại (1903)

Ngày xưa, ở chính giữa của chính giữa một vương quốc lớn, có một thành phố, trong thành có cung điện, trong cung có một ông vua. Vua có một người con trai khôn ngoan, được thầy giỏi dạy dỗ, lại được đi khắp các xứ học hỏi. Nhưng một năm sau ngày trở về, chàng từ một cậu bé vui tươi đã thành người trầm ngâm, ủ rũ. Vua đoán chắc con mình đang yêu, bèn dẫn con vào một căn phòng treo đầy chân dung những người đẹp nhất thế gian: Con chọn ai, ta sẽ sai sứ tới hỏi. Hoàng tử đáp: Thưa cha, không phải tình yêu làm con buồn. Con day dứt ngày đêm vì ai rồi cũng phải chết, kể cả các vua. Con sẽ không yên chừng nào chưa tìm được xứ sở không có cái chết.

Vua cha can ngăn mãi, kể mình đã mong con về để trao ngôi, nhưng vô ích. Sáng hôm sau, chàng đeo gươm lên đường. Đi đã nhiều ngày, xa khỏi quê hương, chàng thấy trên ngọn một cây khổng lồ có con đại bàng đang dốc sức lay cành. Thấy chàng, nó bay xuống, chân chạm đất liền hóa thành một ông vua. Ông nói: Ta bị phạt phải làm thế, vì ta và họ hàng ta không thể chết cho tới khi nhổ bật được cây này. Trời tối rồi, mời cậu về nhà ta. Con gái xinh đẹp của vua đại bàng dọn tiệc. Nghe chàng kể, vua nói: Cậu tìm thấy rồi đấy. Phải sáu trăm năm nữa ta mới nhổ xong cây. Ở lại cưới con gái ta đi, sáu trăm năm cũng như vĩnh viễn. Chàng đáp: Nhưng hết sáu trăm năm, ta vẫn phải chết.

Công chúa nài chàng ở lại, nhưng thấy chàng quyết chí, nàng lấy trong tủ ra một chiếc hộp nhỏ đựng chân dung mình: Hãy giữ lấy để đôi khi nhớ tới chúng tôi. Khi mỏi chân, chàng mở hộp ra nhìn ảnh ta, sẽ được đưa đi trên mặt đất hay trên không, nhanh như ý nghĩ, mạnh như gió lốc. Một chiều, chiếc hộp đưa chàng lên đỉnh một ngọn núi cao, nơi một người hói đầu đang xúc đất đổ đầy giỏ, mang đi đổ rồi lại xúc giỏ khác.

Người hói nói: Ta bị phạt phải làm thế, vì ta và gia đình không thể chết cho tới khi san phẳng ngọn núi này. Ông hái một chiếc lá, liền từ người đào đất thô kệch hóa thành một ông vua hói oai nghiêm, mời chàng về cung. Con gái ông còn đẹp hơn nàng trước, dọn tiệc trên bàn đầy đĩa bạc. Vua hói nói: Phải tám trăm năm nữa ta mới san xong núi. Ở lại cưới con gái ta đi, tám trăm năm hẳn là đủ dài. Chàng đáp: Hẳn rồi, nhưng ta vẫn muốn tìm xứ không có cái chết. Nàng công chúa nài mãi không được, bèn tặng chàng một chiếc nhẫn vàng. Nhẫn này còn quý hơn chiếc hộp: chỉ cần ước ở đâu là có mặt ở đó, chẳng cần bay qua không trung.

Chàng nhắm mắt ước: Ước gì ta ở tận cùng thế gian. Mở mắt ra, chàng đứng giữa một con phố toàn cung điện cẩm thạch, người qua lại cao lớn, áo xống lộng lẫy. Chàng hỏi bằng cả hai mươi bảy thứ tiếng, chẳng ai đáp. Bỗng chàng thấy một người ăn mặc như ở quê mình. Người ấy nói: Đây là kinh đô Vương quốc Xanh. Vua đã mất, con gái ngài đang trị vì. Nữ hoàng ngồi trên bậc thềm cung điện có những cột cẩm thạch xanh mảnh mai, khoác tấm mạng sương bạc lấp lánh, đang nghe dân kêu kiện. Thấy chàng, bà biết ngay đây không phải người thường, cho dân lui rồi mời chàng vào cung.

Nghe chàng kể, nữ hoàng dẫn chàng tới một căn phòng mà sàn cắm kín kim khâu, không còn chỗ cho một chiếc kim nào nữa. Bà nói: Ta và gia đình không thể chết cho tới khi khâu mòn hết số kim này. Phải ít nhất một nghìn năm. Ở lại cùng ta trị vì, một nghìn năm là đủ dài rồi. Chàng đáp: Hết nghìn năm ta vẫn phải chết. Nữ hoàng đành thôi, tặng chàng một chiếc gậy vàng nhỏ, biến được thành bất cứ thứ gì chàng cần.

Ra khỏi thành, chàng gặp một con sông rộng không ai vượt qua được, vì đây là tận cùng thế gian, và sông chảy vòng quanh nó. Trên đầu chàng, một thành phố tuyệt đẹp lơ lửng giữa trời, cứ như kéo chàng lên. Chàng ném chiếc gậy vàng xuống đất, ước nó thành cây cầu, và trước mặt hiện ra một chiếc thang vàng dẫn thẳng lên thành. Tới cổng, một con quái vật nhiều đầu lao ra. Chàng hô: Gươm ơi, ra khỏi vỏ! Thanh gươm vụt ra chém rụng mấy cái đầu, nhưng đầu khác mọc ngay. Nữ hoàng của thành nghe thấy, sai người ra cứu, rồi nghe chàng kể chuyện. Bà nói: Ngươi tìm thấy rồi đó. Ta là nữ hoàng cai quản cả sự sống lẫn cái chết. Ở đây ngươi sẽ sống cùng những người bất tử.

Một nghìn năm trôi qua mà chàng tưởng chỉ mới sáu tháng, và không lúc nào chàng không hạnh phúc. Cho tới một đêm, chàng mơ thấy cha mẹ. Nỗi nhớ nhà ập tới, sáng ra chàng xin về thăm. Nữ hoàng sửng sốt: Ngươi điên rồi sao? Cha mẹ ngươi mất đã hơn tám trăm năm, đến bụi cũng chẳng còn. Ta vẫn phải đi. Hiểu không cản được, bà mở rương báu, đeo vào cổ chàng hai chiếc bình, một bằng vàng, một bằng bạc. Bà nói: Hãy múc vào bình bạc thứ nước dưới cửa sập này. Ai bị vẩy nó, dù đã sống nghìn năm, cũng chết ngay. Còn bình vàng hãy múc nước giếng kia, nước chảy ra từ tảng đá vĩnh hằng. Vẩy vài giọt lên người đã chết nghìn năm, người ấy cũng sống lại.

Chàng tới thành của nữ hoàng mạng sương, phố xá đã đổi khác, trong cung im phăng phắc. Nữ hoàng nằm trong phòng, tay còn cầm đồ thêu, như đang ngủ say. Chàng chạy sang căn phòng kim: trống trơn. Bà đã làm gãy chiếc kim cuối cùng, phép thuật hết, và bà đã chết. Chàng vội vẩy nước bình vàng. Bà cựa mình mở mắt: Ôi bạn thân, may mà bạn đánh thức ta, chắc ta ngủ lâu lắm. Chàng đáp: Không có ta, bà sẽ ngủ tới muôn đời. Tới nước vua hói, núi đã bị san phẳng, vua nằm chết bên xẻng và giỏ. Tới cây lớn, cây đã bị nhổ bật gốc, vua đại bàng chết, đôi cánh dang rộng như sắp bay. Chàng đều cứu sống, và cả ba đều thề sẽ đền ơn khi có dịp.

Cuối cùng chàng về tới kinh đô của cha. Nhưng nơi cung điện xưa, chỗ những hành lang cẩm thạch chàng từng nô đùa, chỉ còn một hồ lưu huỳnh lớn, lửa xanh phụt lên trời. Làm sao cứu được cha mẹ dưới đáy hồ ấy? Chàng buồn bã quay đi, lang thang trên phố. Bỗng sau lưng có tiếng gọi: Đứng lại, hoàng tử, rốt cuộc ta đã tóm được ngươi. Ta đi tìm ngươi đã một nghìn năm rồi! Bên cạnh chàng là bóng dáng già nua, râu tóc bạc trắng của thần Chết.

Chàng tháo vội chiếc nhẫn, và vua đại bàng, vua hói cùng nữ hoàng mạng sương lập tức tới cứu. Họ giữ chặt lấy thần Chết để chàng kịp về xứ Bất Tử. Nhưng họ không biết thần Chết bay nhanh đến thế. Chàng mới đặt một chân qua biên giới thì chân kia đã bị nắm lại, và tiếng thần Chết vang lên: Đứng lại! Giờ ngươi là của ta. Nữ hoàng Bất Tử từ cửa sổ kêu lên: Ngươi không có quyền gì ở xứ ta. Thần Chết đáp: Đúng thế, nhưng chân nó ở trong xứ ta, nên nó thuộc về ta. Nữ hoàng nói: Ít nhất nửa người nó là của ta. Nửa người thì ngươi hay ta cũng chẳng dùng được. Lần này ta cho ngươi bước vào, ta sẽ đánh cược xem nó thuộc về ai.

Thần Chết bước qua lằn ranh hẹp bao quanh xứ Bất Tử. Nữ hoàng nói: Ta sẽ tung nó lên trời, tới tận sau lưng sao Mai. Nếu nó rơi trong thành, nó là của ta. Nếu rơi ngoài tường, nó thuộc về ngươi. Giữa thành có một quảng trường rộng. Nữ hoàng đặt bàn chân dưới chân hoàng tử, hất chàng lên cao, cao mãi giữa các vì sao, không mắt người nào theo kịp. Bà lo lắng: mình có tung thẳng không? Bỗng cả hai thấy một chấm nhỏ như con ong giữa trời xanh. Có rơi thẳng không? Không! Có! Nhưng gần tới thành thì một làn gió nhẹ nổi lên, đẩy chàng về phía tường. Thêm một giây nữa là chàng rơi vắt qua tường. Nữ hoàng lao tới, chụp lấy chàng, ném vào trong lâu đài. Rồi bà sai người hầu tống cổ thần Chết ra khỏi thành, đánh cho một trận nên thân, đến nỗi hắn không bao giờ dám ló mặt tới xứ Bất Tử nữa.