Về kệ Người lớn

Lão chủ trại Râu Gió

Khoảng 10 phút · 10 cảnh

Bà mẹ muốn con trai Jack học thành thầy của mọi thầy, và cậu bị lão Râu Gió đánh xe ngựa đen chở vút lên trời làm học trò. Người cha phải lặn lội qua ba bà già mũi dài, cưỡi đại bàng tới cứu con, rồi Jack dùng phép biến hình đấu với chính lão thầy phù thuỷ. Truyện dân gian Na Uy trong tuyển tập Andrew Lang, kể đầy đủ cho người lớn.

Cốt truyện theo: Truyện dân gian Na Uy

Ngày xưa có hai vợ chồng già sinh được một con trai tên Jack. Bà vợ bảo chồng phải đưa con đi học nghề, mà phải tìm chỗ nào cho nó thành thầy của mọi thầy. Bà gói đồ ăn với một cuộn thuốc lá vào bao. Hai cha con đi gặp biết bao thầy, ai cũng bảo dạy được cậu giỏi như họ, chứ giỏi hơn thì không. Ông về kể, bà không chịu: tôi đã nói là thầy của mọi thầy. Bà lại gói đồ ăn, gói thuốc lá, bắt hai cha con đi lần nữa.

Đi một quãng, họ ra tới mặt hồ đóng băng, gặp một người đánh xe ngựa đen. Đi đâu đấy? Tôi đưa con đi học nghề, bà nhà tôi con nhà khá giả, cứ bắt nó phải học thành thầy của mọi thầy. Thế thì gặp nhau đúng lúc, người kia nói, ta làm được việc ấy, đang cần một học trò. Leo lên sau đi, cậu bé. Rồi con ngựa phóng thẳng lên trời. Khoan, khoan đã, người cha kêu, ông tên gì, ở đâu? Ta ở khắp nơi, bắc nam đông tây, tên là Râu Gió. Một năm nữa quay lại, ta sẽ nói thằng bé có hợp ý ta không. Rồi họ biến mất.

Về nhà, bà vợ hỏi con đâu. Có trời mới biết, nó bay lên trời rồi. Nghe chồng chẳng biết bao giờ con học xong, cũng chẳng biết nó ở đâu, bà lại gói đồ ăn với thuốc lá, đuổi ông đi tìm. Ông đi suốt ngày trong một khu rừng lớn. Đêm xuống, ông thấy ánh đèn, tới một túp lều dưới chân vách đá. Một bà già đứng kéo nước giếng bằng cái mũi, mũi bà dài tới thế. Chào mẹ. Chào ông. Cả trăm năm nay chẳng ai gọi ta là mẹ. Cho tôi ngủ nhờ một đêm? Không. Ông bèn châm thuốc, mời bà một hơi. Bà khoái quá, nhảy múa tưng bừng, rồi cho ông ở lại.

Ông hỏi về lão Râu Gió. Bà không biết, nhưng bà cai quản mọi loài thú bốn chân. Bà thổi còi gọi chúng tới hỏi, chẳng con nào biết. Ta còn hai em gái, bà nói, cho ông mượn ngựa xe, tối là tới, dù nhà nó cách ba trăm dặm. Bà thứ hai cũng kéo nước bằng mũi, cũng trăm năm chẳng ai gọi mẹ, cũng nhận một nhúm thuốc trên mu bàn tay mà nhảy múa. Bà cai quản các loài cá, nhưng chẳng con cá nào biết. Bà thứ ba ở cách sáu trăm dặm, đang cời lửa bằng mũi. Bà cai quản các loài chim. Thổi còi gọi, chỉ thiếu đại bàng. Lát sau đại bàng bay tới, bảo vừa từ nhà lão Râu Gió về.

Đại bàng đòi ăn no ngủ kỹ đã, vì bay xa quá mỏi rã cánh. Hôm sau bà già nhổ một chiếc lông đuôi, đặt ông vào chỗ ấy, đại bàng chở ông đi, nửa đêm mới tới. Đại bàng dặn: ngoài cửa có nhiều xác người, đừng bận tâm. Trong nhà ai cũng ngủ say khó đánh thức. Ông vào mở ngăn bàn lấy ba mẩu bánh, nghe ai ngáy thì nhổ ba sợi lông trên đầu hắn. Ông nhổ sợi thứ nhất, Râu Gió kêu ối. Sợi thứ hai, lại ối. Sợi thứ ba, lão gào to tới mức tưởng sập nhà, mà vẫn ngủ. Ở cửa chuồng, ông vấp một hòn đá, nhặt lên, dưới đó có ba mẩu gỗ vụn, cũng nhặt. Gõ cửa chuồng, cửa mở, ông ném ba mẩu bánh, một con thỏ chạy ra ăn, ông tóm lấy.

Đại bàng bảo nhổ ba chiếc lông đuôi, đặt thỏ, đá, gỗ và người vào đó mà bay. Đậu nghỉ trên một hòn đá, đại bàng hỏi: thấy gì không? Thấy một đàn quạ bay theo. Ném ba sợi lông nhổ trên đầu lão xuống. Lông hoá thành bầy quạ đen lớn, đuổi đàn quạ kia về. Bay xa nữa, lại hỏi, lại thấy có gì đuổi sau. Ném ba mẩu gỗ xuống. Gỗ mọc thành rừng rậm, lão Râu Gió phải về lấy rìu phát lối. Lần cuối, lão đã sát sau lưng. Ném hòn đá xuống. Đá hoá thành ngọn núi cao, lão phải đục xuyên qua, giữa chừng gãy một chân, phải về nhà bó lại.

Về tới nhà, người cha ra nghĩa địa nhà thờ, rắc đất thánh lên con thỏ, nó liền hoá lại thành Jack. Tới phiên chợ, Jack hoá thành con ngựa màu sáng, dặn cha: có người hỏi mua thì đòi một trăm đồng, nhưng nhớ tháo dây cương, không thì con chẳng bao giờ thoát khỏi lão Râu Gió, vì lão sẽ tới mặc cả. Quả nhiên một lái ngựa trả một trăm đồng, rồi đòi cả dây cương. Không có trong giao kèo, ông bố nói, tôi còn ngựa khác phải bán. Lái ngựa đi chưa xa, Jack đã hoá người, về ngồi trên ghế cạnh lò sưởi trước cả cha. Hôm sau Jack hoá ngựa nâu, bán hai trăm đồng, cha được đãi rượu mà vẫn nhớ tháo dây cương.

Ngày thứ ba, Jack hoá thành con ngựa đen lớn. Có người trả ba trăm đồng, đãi rượu hậu hĩnh, cha cứ bán, nhưng dù uống bao nhiêu cũng đừng quên tháo dây cương, không thì con chẳng bao giờ thoát được lão. Không quên đâu, ông hứa. Nhưng lão Râu Gió đãi ông hậu quá, ông quên béng, và lão dắt ngựa đi mất. Đi một quãng, lão vào quán uống thêm rượu, đặt dưới mũi ngựa một thùng đinh nung đỏ, dưới đuôi một máng yến mạch, buộc chặt dây cương vào móc. Con ngựa giậm chân, hí, chồm lên. Một cô gái trong quán chạy ra: tội nghiệp, chủ mày ác quá. Rồi cô gỡ dây cương khỏi móc cho ngựa quay lại ăn yến mạch.

Ta đây, lão Râu Gió gào lên lao ra. Nhưng ngựa đã giũ được dây, nhảy xuống ao ngỗng, hoá thành con cá nhỏ. Lão nhảy theo, hoá thành con cá măng lớn. Jack hoá thành chim bồ câu, lão hoá thành diều hâu, đuổi theo vồ lấy. Nhưng có một nàng công chúa đứng bên cửa sổ hoàng cung nhìn thấy. Giá mi biết điều ta biết, mi sẽ bay vào chỗ ta, nàng nói. Bồ câu bay vào, hoá lại thành Jack, kể hết sự tình. Hãy hoá thành chiếc nhẫn vàng trên ngón tay ta. Không được, Jack nói, lão sẽ làm vua ốm nặng, chẳng ai chữa nổi ngoài lão, rồi lão đòi nhẫn làm công. Ta sẽ nói nhẫn là của mẹ ta để lại, không cho ai, nàng đáp.

Jack hoá thành nhẫn vàng trên ngón tay công chúa, lão Râu Gió chẳng làm gì được. Nhưng mọi điều Jack nói đều thành thật. Vua ốm nặng, chẳng thầy nào chữa nổi, cho tới khi lão Râu Gió tới chữa khỏi, rồi đòi chiếc nhẫn trên tay công chúa. Nàng không đưa, vì nhẫn của mẹ để lại. Vua nổi giận, bắt phải nộp. Giận cũng vô ích, công chúa nói, con không tháo ra được. Muốn có nhẫn thì phải lấy cả ngón tay. Để ta thử, nhẫn sẽ ra ngay, lão nói. Không, cảm ơn, để con tự thử. Nàng tới bên lò sưởi, xoa tro lên nhẫn. Nhẫn tuột ra, lẫn vào đống tro. Lão Râu Gió hoá thành con thỏ, bới tung đống tro tìm nhẫn, tro ngập tới tai. Nhưng Jack hoá thành con cáo, cắn một phát đứt đầu con thỏ. Nếu lão Râu Gió có bị quỷ ám đi nữa, thì thế là xong đời lão.