Về kệ Người lớn

Mộc tinh truyện

Khoảng 7 phút · 10 cảnh

Cây chiên đàn nghìn năm ở đất Phong Châu hoá thành yêu tinh, đòi người sống làm lễ tế mỗi cuối năm. Từ Kinh Dương Vương đến đời Đinh Tiên Hoàng, bao phen người Việt tìm cách trừ yêu, cho tới khi một tiếng nhạc, một đường gươm chấm dứt tục tế người.

Cốt truyện theo: Lĩnh Nam chích quái, truyện Mộc tinh

Thuở trời đất mới mở, ở đất Phong Châu, nơi mấy dòng sông gặp nhau, có một cây chiên đàn lớn lạ thường. Thân cây mấy chục người ôm không xuể, cành lá vươn cao không biết mấy nghìn trượng, che rợp cả một vùng trời. Trên tán cây, đàn hạc trắng kéo về làm tổ, sớm chiều bay rợp như mây, nên người sau gọi đất ấy là Bạch Hạc. Cây sống qua không biết bao nhiêu đời người, rồi một ngày kia khô héo dần, lá rụng hết, chỉ còn bộ xương gỗ đen sẫm sừng sững giữa rừng.

Cây đã chết, nhưng khí thiêng nghìn năm không tan. Nó hun đúc mãi trong thân gỗ, thành ra một loài yêu tinh, người đời gọi là Mộc tinh. Mộc tinh biến hoá khôn lường, khi là bóng đen giữa rừng, khi là tiếng gió hú trên ngọn cây. Người đi rừng lạc vào bóng cây ấy thì không về nữa. Trâu bò thả gần đó cũng mất dần từng con. Dân quanh vùng sợ hãi, gọi nó là thần, lại vì nó hung bạo ngông cuồng, nên cũng gọi là thần Xương Cuồng.

Bấy giờ Kinh Dương Vương đi tuần thú phương nam, nghe dân kêu khổ, bèn tới Phong Châu. Vua không dùng giáo mác, mà sai bày ra các thứ nhạc khí, trống đồng, chiêng, mõ, tù và, cùng lúc nổi lên vang dội cả núi rừng. Âm thanh chính đại của người trời làm Mộc tinh khiếp sợ, co mình lại, rút vào trong thân gỗ, không dám ra hại người nữa. Dân được yên một thời gian. Nhưng yêu tinh chỉ bị trấn áp, chưa bị trừ tận gốc. Vua đi rồi, nó lại lẩn ra, lang thang khắp chốn, tiếp tục hại người.

Khổ quá, dân bèn lập đền thờ ngay dưới gốc cây, cúng vái để mong yêu tinh nguôi giận. Nhưng Mộc tinh đâu chịu nhận lễ thường. Nó đòi mỗi năm, vào ngày ba mươi tháng chạp, phải dâng một người sống. Có cúng thì yên, không cúng thì cả vùng bị hại. Từ đó, cứ cuối năm, khi nhà nhà sửa soạn đón xuân, thì ở Phong Châu lại có một gia đình khóc than tiễn người thân ra gốc cây ma. Tục ấy kéo dài qua bao nhiêu đời, đến thời các vua Hùng, người ta còn phải vào hang núi bắt người Lạo đem về làm lễ.

Về sau, đất này thuộc vào tay nhà Tần. Viên quan Tần là Nhâm Hiêu, giữ đất Long Xuyên, nghe chuyện tế người thì cho là tục mê tín tàn ác, ra lệnh bãi bỏ. Năm ấy, dân không dâng người nữa. Cuối năm, Mộc tinh nổi giận. Một đêm gió lớn, Nhâm Hiêu đang ngồi trong dinh thì bỗng lâm bệnh lạ, rồi chết. Dân chúng càng thêm khiếp sợ, chẳng ai dám nhắc tới chuyện bỏ lệ nữa. Tục tế người sống lại tiếp diễn, năm này qua năm khác.

Trải nghìn năm, đến khi Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn mười hai sứ quân, thống nhất sơn hà, dân Phong Châu vẫn còn phải nuôi cái lệ đau xót ấy. Có người tâu lên vua. Đinh Tiên Hoàng nghe xong, đập bàn mà rằng: Nước đã có vua, dân đã có chủ, sao lại để yêu tà đòi mạng người mãi được. Vua bèn cho tìm người có pháp thuật, đủ gan dạ, để trừ Mộc tinh. Người được chọn là một thầy phép tên Văn Du Tường.

Văn Du Tường biết Mộc tinh tinh ranh, đánh thẳng thì nó lẩn vào cây mà trốn. Ông bèn bày mưu. Ông chọn những người khéo tay chân, dạy họ đủ các trò vui: đi trên dây, múa gậy, nhào lộn, leo cột, đánh đu, tung hứng. Rồi ông cho mở một hội lớn ngay dưới gốc cây ma, trống chiêng rộn rã, cờ phướn rợp trời, dân chúng tứ xứ kéo về xem đông như nước. Ông lại sai bày một mâm lễ thật lớn, như thể năm nay dâng tế linh đình hơn mọi năm.

Tiếng trống, tiếng reo hò dội vào thân gỗ. Mộc tinh nghìn năm sống trong u tối, chưa từng thấy cảnh vui đến thế. Nó tò mò, lần lần hiện ra, ngồi trên chạc cây cao mà xem. Rồi càng xem càng mê, nó quên cả cảnh giác, dần dần trèo xuống thấp, thò hẳn mình ra khỏi bóng cây, đôi mắt vàng chỉ dõi theo người đi trên dây. Văn Du Tường đứng lẫn trong đám đông, tay lần tràng hạt, miệng lâm râm đọc chú, chờ đúng khoảnh khắc ấy.

Câu chú vừa dứt, Văn Du Tường rút gươm, vọt lên như chim cắt. Ánh gươm loé lên giữa trời. Chỉ một nhát, ông chém đứt đầu Mộc tinh. Một tiếng thét dài vang khắp núi rừng, rồi tắt lịm. Thân cây khô rung lên lần cuối, những bóng ma nhỏ vẫn theo hầu yêu tinh bấy lâu tan tác chạy trốn, không còn dám trở về. Dân chúng lặng đi một lúc, rồi bỗng vỡ oà reo mừng. Lần đầu tiên sau nghìn năm, dưới gốc cây ấy không còn ai phải khóc.

Từ đó, tục dâng người sống ở Phong Châu bị bãi bỏ hẳn. Cuối năm, nhà nhà ở đất Bạch Hạc yên tâm gói bánh, đón xuân như mọi miền khác. Những trò đi dây, nhào lộn, múa gậy năm xưa dùng để dụ yêu tinh thì được người làng giữ lại, truyền đời mà diễn trong các ngày hội. Câu chuyện Mộc tinh nhắc rằng có những cái ác lớn lên nhờ nỗi sợ của con người, và chỉ mất đi khi có người đủ trí, đủ gan đứng ra chấm dứt nó.