Đất Kiến Hưng có chàng Dư Nhuận Chi, tên thật là Tạo Tân, nổi tiếng hay thơ. Những bài hát chàng viết ra nức tiếng khắp kinh kỳ, các phường hát đua nhau đem tiền đến biếu để xin bài. Cuối đời Thiệu Phong nhà Trần, chàng có việc đến yết kiến quan Trấn soái Lạng Giang là Nguyễn Trung Ngạn. Ông Nguyễn mừng rỡ ra đón, bày tiệc ở Phiếm Bích đường, gọi hơn chục ca nữ ra múa hát. Trong số ấy có nàng Thúy Tiêu, nhan sắc nổi bật hơn cả. Ông Nguyễn cười bảo: “Trong đám này, thầy ưng ai, tôi xin tặng người ấy.”
Nhạc nổi lên. Nhuận Chi ngâm một bài thơ, đại ý: từng đóa sen tươi thắm góp mặt nhà tiên, người mặc áo lụa say nằm, gọi dậy hát cho một khúc Giang Nam. Chữ “tiêu” trong thơ là tấm lụa, cũng là tên nàng. Ông Nguyễn hiểu ý, cười bảo Thúy Tiêu: “Thầy đồ để ý đến nàng rồi đấy.” Hôm ấy chàng say mèm, nửa đêm tỉnh dậy đã thấy Thúy Tiêu ngồi bên. Sáng ra chàng tạ ơn, ông Nguyễn dặn: “Ả ấy cũng là người phong lưu, thầy khéo mà thương lấy.” Nhuận Chi đưa nàng về Kiến Hưng. Thúy Tiêu thông minh lạ thường. Chàng đọc sách, nàng ngồi nghe mà thuộc. Chàng dạy nàng phép làm thơ, chưa đầy một năm, thơ nàng đã ngang với thơ chàng.
Năm Mậu Tuất có khoa thi, Nhuận Chi lên kinh, không nỡ xa nàng nên đem theo, cùng trọ ở phố Phường Thái bên cửa sông. Ngày mồng một Tết, Thúy Tiêu rủ mấy người bạn gái đến chùa tháp Báo Thiên dâng hương. Hôm ấy có quan Trụ quốc họ Thân đi dạo phố. Thấy Thúy Tiêu xinh đẹp, hắn sai người bắt cướp nàng đem về phủ. Nhuận Chi làm đơn kiện lên tận triều đình. Nhưng họ Thân thế lực quá lớn, các quan đều né tránh, gác bút không dám xét. Chàng đau buồn đến nỗi chẳng thiết gì đến chuyện thi cử nữa.
Một hôm, Nhuận Chi thơ thẩn ngoài phố thì gặp một đoàn người cưỡi ngựa đi xem hoa về, trước hô sau ủng, oai vệ vô cùng. Trâm thoa rơi rắc trên đường, áo hồng áo tía rực rỡ. Đi sau cùng là một chiếc kiệu căng rèm lụa hoa, và người ngồi trong kiệu chính là Thúy Tiêu. Chiếc kiệu lướt qua dưới hàng liễu. Chàng muốn chạy tới gọi nàng, nhưng thấy những người đi cùng đều là bậc quyền quý, chẳng dám đường đột. Chàng chỉ đứng lặng, đắm đuối nhìn theo, hai dòng nước mắt chảy xuống, không thốt được lời nào.
Thúy Tiêu từng nuôi một đôi chim yểng. Nhuận Chi chỉ đôi chim mà than: “Chúng mày là loài vật nhỏ còn được quấn quýt bên nhau suốt ngày, đâu như ta lạnh lẽo gối chiếc. Ước gì chúng mày tung cánh đưa giùm ta một lá thư.” Con yểng kêu lên, nhảy nhót như muốn đi. Chàng viết thư buộc vào chân chim, kể nỗi nhớ thương, chuyện buổi tiệc ngày nào, chuyện cửa quyền sâu như biển. Con chim bay thẳng đến đậu trên màn của Thúy Tiêu. Nàng viết thư trả lời: thiếp gặp chàng là duyên may, nào ngờ duyên lành hóa duyên dữ; thân ở đây phải nhẫn nhục chiều người, mà lòng vẫn nhớ người xưa. Cành liễu tạm bị bẻ đi, nhưng viên ngọc rồi phải trở về chốn cũ.
Từ đó Thúy Tiêu buồn rầu sinh bệnh. Trụ quốc hỏi: “Nàng còn nhớ gã bán thơ kia phải không?” Nàng thẳng thắn: “Quả có thế. Tình sâu mà phải chia lìa, lời thề sống chung chưa phai mà ước hẹn đã lỡ. Người xưa coi rẻ giàu sang, có người còn gieo mình xuống lầu, thật là phải lắm.” Nói rồi nàng toan lấy khăn lụa thắt cổ. Trụ quốc vội nói dối: “Ta cũng đang nghĩ việc ấy. Nàng cứ yên lòng giữ gìn sức khỏe, sớm muộn ta sẽ mời chàng họ Dư đến cho hai người nối duyên xưa.” Nàng đáp: “Được thế thì thiếp xin vâng. Bằng không, mạng thiếp chỉ đến hôm nay.”
Bất đắc dĩ, Trụ quốc cho mời Nhuận Chi đến, dỗ ngọt: “Đất kinh này gạo châu củi quế, thầy lấy gì mà tiêu. Cứ ở lại phủ ta cho đỡ tốn.” Rồi hắn dọn cho chàng một thư phòng nhỏ, cho một ả hầu hạ, có tiệc thì mời dự, lời lẽ rất ngọt ngào, nhưng chuyện Thúy Tiêu thì tuyệt nhiên không nhắc. Chàng hỏi đến, hắn gạt đi: “Nàng hơi khó ở, thầy cứ thong thả.” Thúy Tiêu nghe chàng đã đến, muốn gặp mà thê thiếp trong phủ canh giữ ngặt quá. Một sáng, nhân lúc Trụ quốc đi chầu, nàng lẻn đến thư phòng. Chàng đi vắng. Trên vách có hai bài thơ: thềm rêu in vết giày rách, chim xanh không mang tin lại; cung trăng lạnh lẽo, người tiên bao giờ mới về. Nàng toan họa lại thì đã nghe tiếng ngựa của Trụ quốc về đến cổng.
Một hôm, Thúy Tiêu sai con hầu thân tín là Kiều Oanh đến thư phòng. Chàng toan đuổi ra, Kiều Oanh thưa: “Nương tử sai em đến hầu chàng cho đỡ buồn, cũng như nương tử ở bên chàng.” Từ đó tin tức hai người mới thông. Gần đến đêm trừ tịch, Nhuận Chi thưa với Trụ quốc: “Tôi chẳng dám đòi trả người nữa, chỉ xin được gặp mặt một lần trước rèm rồi chia tay.” Trụ quốc nhận lời: “Vài hôm nữa là đêm tốt, ta sẽ thả nàng cho thầy.” Đến đêm hẹn, chàng thắp đèn ngồi chờ. Có tiếng giày bên khóm trúc, mở cửa ra thì là con hầu bưng chè. Có tiếng sột soạt trước hoa, ra xem thì là gã đầy tớ. Chờ đến quá nửa đêm, vẫn bặt tin.
Hôm sau, chàng nhắn Kiều Oanh: “Ta tin lời dối, đến cả gặp mặt cũng không được, mong gì hắn mở cửa thả nàng. Ở lâu, lỡ hắn nổi ghen mà ra tay độc thì ta chết uổng. Về thôi! Ai lại vì tìm ngọc mà nằm ngay trước hàm rồng dữ.” Thúy Tiêu nhắn lại: “Thiếp còn nấn ná sống là vì còn có chàng. Nay chàng về, có hẹn với nhau gì không? Thiếp nghe lệ triều, đêm mồng một Tết có đốt cây bông bên bờ sông, người kinh thành kéo ra xem đông nghịt. Nếu chàng chưa nỡ bỏ, đêm ấy hãy đợi thiếp. Loan chia hay phượng hợp, chỉ ở một lần này.” Nhuận Chi quyết chí. Trụ quốc thấy chàng xin về thì mừng lắm, tặng rất nhiều tiền bạc tơ lụa.
Trên đường về, Nhuận Chi gặp người đầy tớ già của nhà mình. Ông lão thấy chàng gầy rộc thì hỏi han. Nghe hết chuyện, ông nói: “Việc ấy dễ thôi, tôi xin hết sức giúp cậu.” Đêm mồng một, hai thầy trò ra bến Đông. Pháo bông bừng sáng trên sông, người xem chen chúc. Quả nhiên Thúy Tiêu đang đứng xem trên bến. Ông lão lẻn vào đám đông, rút cây dùi sắt trong tay áo, quật tới tấp vào bọn theo hầu. Phu kiệu, phu lọng chạy tán loạn. Ông giành lấy Thúy Tiêu đưa đi. Hai người gặp lại, nửa thương nửa mừng. Thúy Tiêu nói: “Hắn hèn mà quyền to, của cải chất như núi, tội ác chồng chất ắt chẳng được lâu. Nhưng lúc này thế hắn còn mạnh. Ta nên về quê ẩn mình cho yên.”
Nhuận Chi cho là phải, bí mật đưa nàng về phủ Thiên Trường, nương nhờ nhà một người bạn họ Hà. Mấy năm sau, đến năm Đại Trị thứ bảy, Trụ quốc họ Thân vì xa xỉ mà mắc tội, quyền thế sụp đổ. Bấy giờ Nhuận Chi mới trở về kinh dự thi, đỗ tiến sĩ, vợ chồng sống với nhau đến lúc bạc đầu. Người xưa bàn rằng Nhuận Chi thật liều lĩnh: vì một nàng ca nữ mà dám sờ đầu cọp, vuốt râu cọp, suýt nữa không thoát khỏi miệng cọp. Nhưng người nghe chuyện đời sau vẫn nhớ một nàng ca nữ thông minh, biết làm thơ, thà chết chứ không chịu quên người đã dạy mình con chữ.