Ngày xưa có một ông vua trị vì xứ sở ven biển. Cưới vợ được chừng một năm thì dân trên một quần đảo xa nổi loạn, vua phải đích thân ra đi. Hoàng hậu linh cảm điều chẳng lành, van chồng ở lại, nhưng vua bảo việc của mình không ai làm thay được. Thuyền đi chưa xa đã mắc vào khe đá, cả đoàn thủy thủ hè nhau đẩy cũng không nhúc nhích. Gió mỗi lúc một to, chỉ vài giờ nữa thuyền sẽ vỡ tan, mọi người sẽ chết đuối. Bỗng một nàng tiên cá hiện ra, nhảy múa trên sóng. Nàng nói với vua: chỉ có một cách thoát, là ngài thề sẽ trao cho ta đứa con đầu lòng của ngài. Vua chần chừ, lòng đau như cắt, nhưng một con sóng lớn đập mạnh vào mạn thuyền, thủy thủ quỳ cả xuống van xin. Vua đành hứa. Lập tức một con sóng nhấc bổng con thuyền khỏi đá, đưa ra biển khơi.
Việc ở quần đảo kéo dài nhiều tháng. Khi vua về, hoàng hậu đã sinh một con trai, vua mừng đến quên bẵng nàng tiên cá. Nhưng đứa bé càng lớn, vua càng nhớ ra, và một hôm kể hết cho hoàng hậu. Từ đó hạnh phúc của hai người tan biến. Đêm nào cũng sợ sáng ra phòng con trống trơn, ngày nào cũng giữ con bên mình. Cuối cùng vua bảo: dại nhất là giữ nó ở đúng chỗ nàng tiên cá sẽ tìm. Hãy cho nó lương ăn và để nó đi xa. Hoàng tử mười sáu tuổi nghe chuyện thì chẳng sợ chút nào, chỉ mừng được một mình đi xem thế giới. Chàng cởi áo nhung, mặc áo dạ xanh, từ chối chiếc túi đẹp mẹ đưa, đeo một cái ba lô da như mọi lữ khách, rồi từ biệt cha mẹ lên đường.
Chiều tối hôm ấy, chàng vừa định ngả lưng trên bờ rêu thì một con sư tử gầm vang, nhảy ra trước mặt. Sư tử hỏi chàng làm gì ở đây. Chàng run run đáp: tôi đang trốn nàng tiên cá. Sư tử bảo: vậy cho ta ăn đi, quá giờ ăn tối rồi. Chàng mừng vì nó không ăn mình, vội đưa bánh mì và một bình rượu. Ăn xong, sư tử cho chàng ngủ cạnh. Sáng ra nó dặn: hãy cắt chóp tai ta mà giữ, gặp nguy cứ ước mình thành sư tử. Ơn đền ơn mà. Đêm thứ hai, một con gấu đen to lớn đến, cũng đòi ăn, cũng ngủ chung đống dương xỉ, sáng ra cũng cho chàng cắt chóp tai. Đêm thứ ba, một con ong nghệ đậu trên cành kim ngân, cằn nhằn sao tuổi này không ở nhà, rồi cũng đòi ăn hết ổ bánh cuối cùng. Sáng ra, ong chải sạch bụi trên bộ áo nhung của mình, bảo chàng nhổ một sợi lông trên cánh nó. Chàng thử từng phép một. Làm sư tử thì thích cái đuôi có chùm lông, nhưng đi lâu mỏi lưng. Làm gấu thì lông dày vượt bụi gai rất tiện, chỉ tiếc cái đuôi cụt ngủn. Làm ong thì đôi cánh mỏng chở chàng bay suốt ngày không mỏi.
Chiều muộn, chàng thấy xa xa một đống đá lớn, bay tới mới biết là một thành phố. Chàng hóa lại người, đi thẳng vào cung, nghe gia nhân trò chuyện. Họ kể vua ở đây chỉ có một công chúa, ghét đàn ông đến nỗi chẳng cho ai đến gần. Vua cho vẽ chân dung các hoàng tử đẹp nhất thiên hạ, nàng cũng không cho mang vào phòng. Đêm ấy, khi cả cung im ắng, chàng hóa ong bay qua mặt lính gác, chui lỗ khóa vào phòng công chúa, rồi hiện lại thành người. Công chúa đang thức, hét lên: có đàn ông! Lính ùa vào, chỉ thấy một con ong vo ve, lục khắp nơi chẳng thấy ai, cho là nàng nằm mơ. Lần thứ hai cũng vậy, lính bắt đầu thì thầm rằng công chúa mắc chứng thấy đàn ông khắp nơi. Nàng hiểu từ nay lính sẽ chẳng giúp mình, còn có thể tâu vua nhốt nàng vào tháp. Lần thứ ba thấy chàng, nàng không hét nữa, chỉ ngồi im sợ hãi.
Chàng nói khẽ: đừng sợ, tôi không làm hại nàng đâu. Rồi chàng khen khu vườn của nàng, khen những con chim, những bông hoa nàng yêu, mà chàng nghe gia nhân kể. Cơn giận của công chúa dịu dần, nàng đáp lời dịu dàng, và chẳng mấy chốc hai người thân thiết đến mức nàng thề không lấy ai khác. Nàng kể ba ngày nữa vua cha ra trận, để thanh gươm lại trong phòng nàng. Ai tìm được gươm mang đến cho vua sẽ được cưới nàng. Gà gáy, chàng đứng dậy: tôi sẽ theo vua ra trận. Nếu tôi không trở về, mỗi tối nàng hãy mang đàn vĩ cầm ra bờ biển mà chơi, để cả những thần lùn dưới đáy đại dương cũng nghe thấy.
Đúng ba ngày sau, vua kéo quân ra trận, chàng xin theo như một quý tộc trẻ đi tìm phiêu lưu. Đi xa khỏi thành, vua mới nhớ quên gươm. Tùy tùng dâng gươm của mình, vua không nhận, tuyên bố: ai đem gươm của ta từ phòng con gái đến đây sẽ được cưới nó, và sau khi ta mất sẽ được nối ngôi. Hiệp sĩ Đỏ, hoàng tử và mấy người nữa quay ngựa phóng về. Chàng để họ vượt lên, rồi ước mình thành sư tử, vừa chạy vừa gầm khiến ngựa của họ hoảng loạn. Đến cổng cung, chàng hóa ong bay vào phòng công chúa. Nàng chỉ chỗ gươm giấu sau rèm, rồi lặng lẽ bẻ đôi chiếc nhẫn vàng, đưa chàng một nửa, giữ một nửa. Chàng hôn nửa nhẫn, cầm gươm chạy đi. Giữa đường gặp Hiệp sĩ Đỏ, hắn định cướp gươm, nhưng chàng khỏe hơn, hắn đành chờ dịp khác.
Dịp ấy đến nhanh. Trời nóng, chàng khát, thấy một con suối nhỏ chảy ra biển bèn rẽ vào, tháo gươm đặt bên cạnh, nằm sấp xuống uống. Không may, nàng tiên cá đang nổi gần đó, nhận ra chàng chính là đứa bé đã được hứa cho mình từ trước khi ra đời. Nàng nhẹ nhàng trôi vào, nắm lấy tay chàng, và sóng khép lại trên cả hai. Hiệp sĩ Đỏ rón rén tới, chẳng tin nổi mắt mình khi thấy thanh gươm của vua nằm trên bờ. Chàng trai kia đi đâu, hắn cũng chẳng bận tâm. Hắn đeo gươm vào lưng, mang dâng vua. Chiến tranh mau kết thúc. Từ cửa sổ, công chúa không thấy người yêu trong đoàn quân trở về, lòng nàng chùng xuống. Đúng như nàng sợ, vua bảo Hiệp sĩ Đỏ đã thắng, ngày mai sẽ làm lễ cưới.
Tiệc cưới kéo dài đến tối. Mệt mỏi, công chúa lẻn về phòng, rồi trăng sáng quá khiến nàng ôm đàn vĩ cầm xuống bờ biển. Dưới đáy biển, nàng tiên cá bảo hoàng tử đang nằm trên giường rong: nghe kìa, người yêu cũ của ngươi đang chơi đàn. Chàng đáp: tôi chẳng nghe gì, đưa tôi lên cao hơn đi. Nàng cõng chàng lên lưng chừng nước, chàng vẫn bảo chỉ nghe tiếng nước chảy. Lên đến mặt biển, vẫn thế. Nàng đưa chàng vào tận bờ. Chàng nói: tai tôi vẫn ù tiếng nước, đợi chút nữa sẽ hết. Vừa nói, chàng thò tay vào ngực áo, ước mình thành ong, bay thẳng vào túi áo công chúa. Nàng tiên cá tìm mãi, lênh đênh trên biển suốt đêm, nhưng chàng không bao giờ trở lại nữa.
Công chúa thấy có điều gì lạ bên mình, vội về cung, và chàng trai hiện lại thành người. Nàng mừng khôn xiết, dẫn chàng thẳng vào sảnh tiệc. Nàng nói: đây là kẻ khoác lác rằng làm được phép lạ còn hơn Hiệp sĩ Đỏ. Chàng bảo biến được thành sư tử, ta không tin. Hiệp sĩ vốn học phép thuật, xin hãy làm mẫu cho hắn xấu hổ. Hiệp sĩ Đỏ chưa từng mở sách phép, nhưng quen nghĩ mình giỏi hơn người. Hắn uốn éo, gầm gừ, nhăn nhó, mà chẳng thành sư tử. Thử làm gấu, cũng không. Thử làm ong, hắn vo ve mãi vẫn là người. Đến lượt chàng trai. Một con sư tử dữ hiện ra, khách khứa giẫm lên nhau mà chạy. Sư tử chồm tới Hiệp sĩ Đỏ, công chúa phải giữ lại. Rồi một con gấu tiến đến, hắn nấp sau lưng công chúa.
Nhà vua can đảm hơn đám khách, ngồi yên trên ghế từ đầu. Thấy gấu hóa lại thành người, ông lặng đi, rồi bắt đầu ngờ ra sự thật. Ông hỏi: có phải chính chàng đã lấy gươm? Công chúa đáp: đúng là chàng. Nàng kể hết đầu đuôi, cả chuyện bẻ đôi chiếc nhẫn vàng. Hoàng tử lấy nửa nhẫn của mình ra, công chúa lấy nửa của nàng, hai nửa khớp nhau không sai một li. Hôm sau Hiệp sĩ Đỏ bị treo cổ, đáng tội của hắn, và một tiệc cưới mới được mở cho hoàng tử và công chúa.