Ở một làng nọ có hai anh nông dân ruộng liền bờ, một người tên Cải, một người tên Ngô. Mùa nào cũng vậy, hai nhà cãi nhau vì cái bờ ruộng. Cải bảo Ngô đắp bờ lấn sang nhà mình một gang tay. Ngô bảo Cải tháo nước ruộng mình chảy sang làm ngập mạ. Năm ấy trời hạn, nước quý như vàng, chuyện cũ càng thêm căng. Một buổi trưa, hai người gặp nhau trên bờ, lời qua tiếng lại, rồi xông vào nhau, vật nhau lăn xuống ruộng bùn. Người làng phải chạy ra can mới gỡ được. Cải sứt môi, Ngô bầm mắt, quần áo ai cũng lấm như trâu vừa đằm.
Còn chưa rửa hết bùn, Cải đã chỉ mặt Ngô: Mày đánh tao, tao lên thầy lý kiện cho mày biết tay. Ngô cũng chẳng vừa: Kiện thì kiện, xem ai sợ ai. Thầy lý trong làng vốn nổi tiếng xử kiện giỏi, giỏi đến mức dân làng ai cũng biết, muốn được thầy xét cho kỹ thì phải có chút gì mang đến trước. Tối hôm ấy, cả hai người đều không ngủ. Cải nằm tính, Ngô cũng nằm tính. Mà hai cái đầu tuy ghét nhau, lại tính ra cùng một việc.
Trời vừa tối, Cải đã khăn gói tới nhà thầy lý. Anh vét hết tiền dành dụm cả mùa, được năm đồng, gói cẩn thận trong miếng vải. Vào nhà, anh lễ phép thưa: Thưa thầy, con bị thằng Ngô đánh, mai con xin lên trình. Nói rồi anh dúi gói tiền vào tay thầy. Thầy lý không nhìn gói tiền, chỉ nhìn ra cửa, rồi lặng lẽ nhét xuống dưới chiếu. Thầy gật gù: Ừ, mày cứ về đi, tao sẽ xét cho. Cải ra về, trong bụng nhẹ nhõm. Năm đồng là cả gia tài của anh. Anh nghĩ, ngần ấy tiền, lẽ phải chắc chắn thuộc về mình rồi.
Cải vừa ra cổng trước thì Ngô đã vào cổng sau. Ngô tính kỹ hơn: biết thằng Cải thế nào cũng mang tiền tới, anh bán luôn con lợn đang nuôi, đem đủ mười đồng. Thầy lý cầm gói tiền, nhấc lên nhấc xuống trong lòng bàn tay, mặt tươi như hoa. Thầy bảo: Chuyện của mày, tao biết rồi. Đánh nhau thì phải xét ai đúng ai sai cho rõ ràng. Mày cứ yên tâm. Ngô cười thầm mà về. Đêm ấy, thầy lý đếm đi đếm lại mười lăm đồng tiền dưới chiếu, ngủ một giấc thật ngon.
Sáng hôm sau, ở sân đình, thầy lý ngồi chễm chệ trên chõng, tay cầm roi mây. Dân làng kéo tới xem đông nghịt. Cải và Ngô quỳ hai bên, mặt ai cũng tin chắc mình sẽ thắng. Thầy lý hỏi qua loa mấy câu, nghe Cải kể một hồi, nghe Ngô kể một hồi, rồi đập roi xuống chõng mà phán: Thằng Cải đánh thằng Ngô đau hơn, lại là đứa gây sự trước. Phạt thằng Cải mười roi. Cả sân đình xôn xao. Cải sững người, mặt tái mét. Anh nhìn thầy lý mà như không tin vào tai mình.
Cải cuống lên. Anh không dám nói thẳng chuyện tiền, bèn xòe năm ngón tay phải, giơ lên ngang mặt, hướng về phía thầy lý, ra hiệu cho thầy nhớ gói tiền tối qua. Anh nói to: Xin thầy xét lại cho, lẽ phải về con mà! Dân làng chẳng hiểu cái bàn tay ấy là thế nào, cứ nhìn nhau. Còn Ngô thì hiểu ngay, cúi mặt xuống mà cười. Thầy lý cũng hiểu. Thầy nhìn bàn tay năm ngón của Cải, chậm rãi gật gật đầu, như người đang cân nhắc rất kỹ một điều hệ trọng.
Rồi thầy lý cũng xòe năm ngón tay trái, úp lên trên năm ngón tay phải, giơ cả hai bàn tay ra trước mặt Cải mà nói: Tao biết mày phải, nhưng nó lại phải, bằng hai mày! Cả sân đình phá lên cười. Người thì cười vì hiểu, người thì cười vì thấy người khác cười. Cải đứng chết trân, năm ngón tay vẫn còn giơ giữa không trung, chẳng biết rút về đằng nào. Lính lệ lôi anh ra chịu đủ mười roi. Còn Ngô thì đứng dậy, phủi đầu gối, đi về giữa những tiếng xì xào.
Chiều hôm ấy, Cải ê ẩm ngồi trên bờ ruộng. Ngô đi qua, chẳng còn vẻ đắc thắng, vì con lợn bán đi rồi, mà cái bờ ruộng vẫn nằm nguyên đó. Hai người nhìn nhau. Cải hỏi: Mày mất bao nhiêu? Ngô giơ hai bàn tay. Cải giơ một bàn tay. Rồi cả hai cùng nhìn về phía mái ngói nhà thầy lý, nơi mười lăm đồng tiền đang nằm yên dưới chiếu. Từ hôm đó, chuyện bờ ruộng hai nhà tự bàn với nhau mà xong. Còn câu nói của thầy lý thì truyền khắp vùng, để người ta cười cái lẽ phải được cân bằng tiền ở những cửa quan tham.