Ngày xưa, ở xứ Bretagne có chàng trai khờ tên Peronnik, không cha không mẹ, đói thì xin cơm người làng, tối thì chui vào đống rơm mà ngủ. Khờ là thế mà chàng chẳng bao giờ buồn, lại bắt chước chim sơn ca hót giống đến mức không ai phân biệt nổi. Một chiều đói lả, chàng ghé một trang trại bìa rừng. Bà chủ trại cho chàng vét cái bát bọn trẻ vừa ăn. Chàng khen đây là cháo ngon nhất vùng, bà mát lòng, cắt thêm cho chàng khoanh bánh mì phết bơ.
Chàng đang nhai thì một hiệp sĩ phi ngựa tới hỏi đường đến lâu đài Kerglas. Chàng tìm chiếc bát vàng và ngọn giáo kim cương của phù thuỷ Rogear. Bát vàng cho món ăn ngon nhất, chữa mọi bệnh, áp vào miệng người chết thì người ấy sống lại. Giáo kim cương xuyên mọi thứ đá và sắt. Bà chủ trại tái mặt: Đã hơn trăm hiệp sĩ đi qua đây, chưa ai trở về. Hiệp sĩ kể lời ông ẩn sĩ dặn: phải qua khu rừng yểm bùa, chú lùn cầm kiếm lửa canh cây táo, con sư tử bờm rắn canh bông hoa biết cười, hồ rồng, gã canh cửa cầm quả cầu sắt, thung lũng khoái lạc, và cuối cùng là phu nhân áo đen ngồi bên chỗ lội. Nói rồi chàng phi ngựa đi mất.
Ông chủ trại cần người chăn bò, Peronnik nhớ bữa ăn ngon nên ở lại. Ngày ngày chàng lùa bò ra bìa rừng. Một hôm đuổi theo con bò đen ương bướng, chàng thấy gã khổng lồ Rogear cưỡi ngựa cái đen đi qua, con ngựa non mười ba tháng tuổi lon ton phía sau, bát vàng đeo ở cổ, giáo kim cương lấp lánh như lửa trong tay. Chuyện ấy lặp lại nhiều lần. Mỗi lần thấy hắn, Peronnik lại càng muốn có chiếc bát và ngọn giáo.
Một chiều, ông già râu trắng dừng bên Peronnik, xưng là Bryak, anh cả của Rogear. Lão bảo ngay cả lão qua rừng yểm bùa cũng lạc, nên phải gọi con ngựa non dẫn đường. Lão vẽ ba vòng tròn trên đất, lầm rầm mấy câu rất khẽ rồi nói to: Ngựa non ơi, tự do chạy nhảy, tự do ăn, ngựa non ơi, phi mau đến gặp ta. Con ngựa non hiện ra ngay, lão nhảy lên lưng mà đi. Peronnik hiểu muốn tới Kerglas phải bắt được con ngựa ấy, nhưng chàng không nghe được thần chú, phải nghĩ cách khác.
Đêm đến, chàng sửa chiếc dây cương cũ, bện dây gai buộc chân ngựa, đan tấm lưới bẫy chim, khâu cái túi nhét keo trộn lông sơn ca, một chuỗi hạt, cái còi gỗ và lát bánh mì xoa mỡ. Chàng rắc vụn bánh mì bên đường Rogear vẫn đi rồi nấp vào bụi. Rogear và ngựa cái đi qua, còn con ngựa non cúi mũi liếm bánh mì mải mê, không hay Peronnik bò tới, cho đến khi dây cương đã tròng cổ, dây đã quấn chân, và có người ngồi trên lưng.
Con ngựa non lao vào chốn hoang vu nhất của khu rừng. Có lúc đất toác ra thành vực không đáy, có lúc cây cối bốc lửa, nước suối dâng lên, đá tảng lăn ầm ầm như muốn nghiền nát người lẫn ngựa. Peronnik kéo mũ len sụp xuống che mắt, phó mặc cho ngựa tìm đường. Ra khỏi rừng là cánh đồng gió lộng, hài cốt người và ngựa nằm rải rác, xa xa thấp thoáng bóng sói.
Rồi tới cây táo trĩu quả, chú lùn korigan cầm kiếm lửa rít lên chặn đường. Peronnik ngả mũ: Ngài Rogear thuê tôi tới bẫy chim, còn cho mượn cả ngựa non. Thấy ngựa của phù thuỷ, lại thấy gương mặt ngây ngô, chú lùn tin. Chú bảo: Táo của ta cũng bị chim ăn, bẫy được thì cho qua. Peronnik buộc lưới vào gốc táo, nhờ chú cầm đầu kia, rồi bất thần quăng thòng lọng vào cổ chú mà thắt lại. Chú càng giãy, nút càng siết. Chàng thong thả hái một quả táo rồi lên ngựa đi.
Tới thung lũng hoa, bông păng xê đỏ thắm biết cười mọc cao nhất, con sư tử bờm toàn rắn độc đi tới đi lui canh giữ. Peronnik bỏ mũ chào, bảo mình mang chim sơn ca tặng ngài Rogear làm bánh. Sư tử liếm mép: Cả trăm năm nay ta chưa được miếng sơn ca nào. Chàng quay lưng giả tiếng chim hót trong túi. Sư tử thò cả đầu vào túi định đớp, thì keo và lông chim dính chặt lấy nó. Chàng thắt miệng túi một nút không ai gỡ nổi, hái bông hoa biết cười rồi phóng đi.
Bơi qua hồ rồng, chàng ném chuỗi hạt xuống như rải thóc cho vịt, con rồng nào nuốt hạt thì lật ngửa mà chết. Trước thung lũng kế tiếp là gã canh cửa bị xích chân vào đá, cầm quả cầu sắt ném không bao giờ trượt, đầu có sáu con mắt thay phiên nhau canh. Peronnik bò dọc rãnh nước tới nép chân tảng đá. Trời nóng, gã buồn ngủ, hai mắt nhắm lại. Chàng khe khẽ hát, rồi mắt thứ ba, thứ tư, thứ năm, thứ sáu lần lượt sụp mi. Gã ngủ say, chàng dắt ngựa đi qua trên lớp rêu êm.
Thung lũng khoái lạc đầy trái cây lủng lẳng trước miệng, suối chảy rượu vang, hoa cất tiếng hát, bàn tiệc thơm lừng, các cô gái nhảy múa gọi chàng vào cùng. Peronnik cho ngựa đi chậm dần, chỉ chút nữa là lạc mãi như bao người trước. Bỗng chàng nhớ tới bát vàng và giáo kim cương. Chàng thổi còi thật to cho át những tiếng ngọt ngào, nhai nốt bánh mì mỡ cho đỡ thèm, mắt dán vào hai tai con ngựa non, cứ thế mà ra tới bờ sông trước lâu đài Kerglas.
Phu nhân áo đen mặt sạm lạ thường ngồi chờ bên chỗ lội. Bà ngồi lên ngựa sau chàng, dặn: Dụ hắn nếm quả táo kia, hắn sẽ chết. Chưa đủ thì ta chạm ngón tay vào hắn, vì ta là bệnh dịch. Còn bông hoa biết cười mở được mọi cánh cửa. Rogear đang phơi nắng trước cổng, quát như sấm: Kìa thằng khờ cưỡi ngựa non của ta! Peronnik thưa ông Bryak sai mình mang tới hai món quà, quả táo hạnh phúc và người hầu vâng lời. Rogear cắn quả táo thì loạng choạng, ngón tay vàng vọt của người đàn bà chạm vào, hắn ngã xuống chết.
Peronnik cầm bông hoa biết cười đi vào, năm mươi cánh cửa mở toang. Chàng xuống bậc thang sâu tới cánh cửa bạc không khoá. Giơ bông hoa lên, cửa mở, hang sáng rực ánh bát vàng và giáo kim cương. Chàng đeo bát lên cổ, cầm giáo trong tay. Mặt đất rung chuyển, lâu đài biến mất, chàng thấy mình đứng bên khu rừng chăn bò năm nào. Chàng không về trại nữa, mua áo nhung nâu và ngựa trắng bằng nắm vàng nhặt trong lâu đài, rồi lên đường tới thành Nantes.
Nantes đang bị quân Pháp vây, trong thành người chết đói. Lính kèn rao trên mặt thành rằng công tước sẽ nhận làm người nối ngôi ai đuổi được giặc. Peronnik đáp: Khỏi rao nữa, tôi sẽ giải vây. Một tên lính giặc vung gươm lao tới, chàng chạm giáo vào hắn, hắn ngã xuống chết, giáp không hề thủng. Chàng nói: Kẻ thù của ta thế đấy, giờ xem ta làm gì cho bạn ta. Chàng áp bát vàng vào miệng hắn, hắn ngồi dậy khoẻ như thường. Chiếc bát làm sống lại mọi người Bretagne đã ngã xuống, Peronnik có đạo quân đủ đông đuổi quân Pháp đi. Còn bát và giáo về sau ra sao thì không ai biết. Có người bảo Bryak đã lấy trộm lại, ai muốn có thì phải đi tìm như Peronnik ngày trước.