Đời vua Trần Dụ Tông, năm Thiệu Phong thứ sáu, ở làng Ma La có viên quan Đặng Sĩ Dinh vâng lệnh vua đi sứ phương Bắc. Vợ ông là Vũ Thị ở nhà một mình. Trong làng có ngôi đền thờ thần Ma La. Đêm đêm, thần hóa thành Sĩ Dinh, dáng đi, giọng nói, nét mặt giống y như thật, lẻn vào phòng Vũ Thị chung chăn gối. Gà vừa gáy, người ấy đã vội vã ra đi.
Vũ Thị sinh nghi, hỏi sao chồng đi sứ mà đêm nào cũng về được. Người ấy đáp dối rằng vua giữ lại đánh cờ, chỉ đêm mới trốn về được. Một năm sau, Sĩ Dinh đi sứ về thì vợ đã có mang sắp sinh. Ông tâu lên vua, Vũ Thị bị bắt giam. Đêm ấy vua mộng thấy thần Ma La đến xin nhận đứa con. Vua xử: vợ trả về cho Sĩ Dinh, con thì giao cho thần. Ba ngày sau, Vũ Thị sinh ra một cái bọc đen, xé ra thì thấy một đứa bé đen như mực.
Đứa bé lớn lên được đặt tên là Ô Lôi. Da chàng đen như sơn mà bóng như mỡ, mười lăm tuổi đã được vua gọi vào cung, rất được yêu chiều. Một hôm Ô Lôi đi chơi, gặp tiên Lã Động Tân. Tiên hỏi: "Cậu bé đẹp đẽ thế, muốn xin ta điều gì?" Ô Lôi đáp: "Thiên hạ thái bình, giàu sang với tôi như mây nổi. Tôi chỉ mong có giọng hay, có dáng đẹp để vui tai vui mắt người đời." Lã Động Tân bảo chàng há miệng, nhổ nước bọt vào, bắt nuốt đi, rồi bay mất.
Từ đó, Ô Lôi tuy không biết chữ mà ăn nói lanh lợi, ngâm thơ, hát xướng, đối đáp không ai bằng. Giọng chàng ngân nga như cợt gió đùa trăng, như mây bay nước chảy, ai nghe cũng say, đàn bà con gái lại càng mê, ai cũng muốn được nhìn mặt. Vua thương chàng, phán rằng ai bắt được Ô Lôi làm nhục con gái nhà mình thì cứ đưa lên, vua thưởng một nghìn quan tiền. Còn ai giết Ô Lôi thì phải đền mười nghìn quan.
Bấy giờ ở làng Nhân Mục có nàng A Kim, người trong tông thất, mới ngoài hai mươi tuổi đã góa chồng, nhan sắc không ai sánh kịp. Vua muốn gần mà không sao gần được. Vua hỏi Ô Lôi: "Ngươi có mưu gì lấy được người ấy không?" Ô Lôi tâu: "Thần xin dốc hết sức, trong vòng một năm sẽ được gặp mặt nàng. Nếu không, mưu của thần coi như hỏng, thần cũng chẳng khác gì người chết." Nói rồi chàng lạy tạ ra về.
Về nhà, Ô Lôi cởi bỏ áo quan, lăn xuống bùn, phơi nắng dầm mưa cho xấu xí. Chàng đóng khố vải, giả làm đứa giữ ngựa, gánh đôi sọt tre, mang theo trầu cau đến cổng dinh A Kim, biếu người coi cổng rồi xin vào cắt cỏ. Lúc ấy đang tháng năm tháng sáu, hoa nở khắp vườn. Ô Lôi cắt sạch hoa bỏ vào sọt. A Kim thấy hoa mất hết, sai đầy tớ trói chàng lại, giam mấy ngày liền mà chẳng thấy ai đến chuộc.
Nàng hỏi: "Ngươi là đầy tớ nhà ai mà không ai đến chuộc?" Ô Lôi thưa: "Tôi không cha mẹ, không chủ, chỉ theo phường hát rong làm thuê kiếm ăn. Có người cho năm đồng bảo đi cắt cỏ cho ngựa, tôi tưởng hoa cũng là cỏ. Nay tôi chẳng có gì đền, xin ở lại làm đầy tớ để trả nợ." Từ đó chàng ở lại. Tối tối, chàng hát với bọn gia nô, ai nghe cũng mê mẩn. Có đêm cả nhà quên cả tắt đèn, tới mức A Kim nổi giận, các thị nữ phải thú nhận vì mải nghe anh cắt cỏ hát mà quên hết việc.
Giữa mùa hè nóng nực, A Kim cùng thị nữ ngồi hóng mát ngắm trăng giữa sân. Bỗng bên kia tường vẳng sang tiếng Ô Lôi hát, khi bổng khi trầm như khúc nhạc trên trời. Lòng nàng xao động, sai gọi chàng vào hầu cận, ngày sai việc, đêm cầm đèn đứng hầu, bắt hát cho khuây. Ba bốn tháng sau, nàng sinh bệnh tương tư. Một đêm, nàng nói với Ô Lôi: "Từ ngày ngươi đến đây, ta mắc bệnh vì tiếng hát của ngươi." Rồi nàng cùng chàng ân ái, bệnh dần dần khỏi.
Tình càng ngày càng nặng, nàng muốn cho chàng một khoảnh đất làm nhà. Ô Lôi thưa: "Tôi được gặp nàng như gặp tiên trên trời, thế đã là phúc lớn. Tôi không cần ruộng đất, vàng bạc. Chỉ xin được một lần đội thử chiếc mũ vàng nạm ngọc của nàng, thì có chết cũng nhắm mắt." Chiếc mũ ấy là của vua trước ban cho nàng để đội trong những buổi chầu. Nàng chẳng tiếc, trao ngay cho chàng.
Có được mũ, Ô Lôi lẻn về triều, dâng lên vua. Vua mừng quá, lập tức cho triệu A Kim vào chầu. Nàng đến nơi, thấy Ô Lôi đội chiếc mũ vàng nạm ngọc đứng hầu bên vua. Vua hỏi: "Nàng có biết Ô Lôi không?" A Kim xấu hổ cúi mặt, không nói nên lời. Ô Lôi ngâm hai câu thơ nôm, đại ý: kiên trì làm thân đầy tớ, mà được cả trời đất về tay. Chuyện lan khắp kinh thành, người ta đặt thơ chế giễu, vậy mà các tiểu thư nhà quyền quý vẫn mê tiếng hát của chàng.
Về sau, Ô Lôi tư thông với con gái đầu của Minh Uy Vương, người anh em ruột của hoàng hậu Huy Từ. Minh Uy Vương bắt giam chàng, sáng hôm sau vào tâu dối rằng đêm qua có kẻ lẻn vào nhà, tối trời không rõ, đã lỡ tay đánh chết, xin chịu nộp tiền đền. Vua không biết Ô Lôi vẫn còn sống, bảo rằng đánh chết lúc ấy thì cũng không sao. Minh Uy Vương về giết Ô Lôi thật. Trước khi chết, chàng ngâm thơ rằng sống chết có trời, chết vì thanh sắc âu cũng đáng. Rồi chàng nói: "Lã Động Tân từng bảo ta, tiếng hát ấy được cũng vì nó, mất cũng vì nó. Quả đúng như vậy."